Genel Bilgiler

Prostat

Prostat mesanenin (idrar kesesi) hemen altýnda yerleþik ceviz büyüklüðünde bir bezdir. Ýdrar torbasýndan sonraki idrar kanalýnýn (ürethra) bir kýsmýný çevrelemektedir. Prostatýn görevi sperm taþýyan sývýnýn (meni - ejakulasyon) bir kýsmýnýn salgýlanmasýdýr.

40 yaþýný aþmýþ erkekte vücuttaki hormonal deðiþikliklere baðlý olarak prostatta büyüme görülebilir. Bu büyüme çoðunlukla prostatýn kanser olmayan iyi huylu büyümesidir (Bening Prostat Hiperplazisi - BPH). Prostat ürethrayý sardýðý için büyümesi genelde 50’li yaþlardan sonra idrar akýþýný týkayýcý ve irrite edici belirtiler ve idrar yapmada güçlükler ile kendini belli eder. Ýyi huylu büyümenin 60 yaþýndaki erkeklerde %50, 80 yaþýnda ise %90 oranýnda bulunduðu bilinmektedir.

BPH için risk faktörleri

Ýlerleyen yaþ ve ailede BPH öyküsü olmasý BPH için risk faktörleri sayýlýr.

Hastalarda ne gibi þikayetler oluþabilir (Semptomlarý nelerdir)

• Özellikle geceleri sýk idrar yapma
• Zayýf idrar akýmý
• Ýþeme süresinin uzamasý
• Kesintili idrar yapma
• Ýdrar yapmak için zorlanma
• Ýdrar kesesinin tam olarak boþalmadýðýný hissetmek
• Ani Ýdrar yapma isteði
• Ýdrar yaparken yanma ve sýzý
• Damlama ve Ýdrar kaçýrma

Hastanýn deðerlendirilmesi

Þikayetlerin derecesi için IPSS (Uluslararasý Prostat Semptom Skoru) ile deðerlendirilir. Mutlaka makattan parmakla prostat muayenesi, kanda PSA (Prostat Spesifik Antijen) tayini ve idrar tahlili yapýlýr. Bunlar kötü huylu (prostat kanseri) ile iyi huylu prostat büyümelerinin (BPH) ayýrýmý için gereklidir.

Genel tanýmlar

Prostat: mesane çýkýmýnda yer alan ve Sperm taþýyan sývýyý salgýlayan yaklaþýk ceviz büyüklüðünde bir bez.

Benign Prostat Hiperplazisi ( BPH ): Erkekte yaþýn ilerlemesi ile ortaya çýkabilen iyi huylu prostat büyümesi.

Ýnkontinans: Ýdrar kaçýrma

Cinsel iþlev bozukluðu (Ýmpotans): Peniste sertleþme  (Ereksiyon) saðlayamama veya sertliði devam ettirememe.

Geriye boþalma (Retrograd Ejakülasyon):  Meninin (ejekülat) orgazm sýrasýnda idrar kanalý ile vücut dýþýna çýkamayýp idrar kesesine doðru gitmesi idrarla karýþýk olarak vücuttan atýlmasý

Sonda: idrar kanalýna idrarýn drenajýný saðlamak için yerleþtirilen ince ve esnek hortum

Sistoskopi : idrar kanalý, prostat ve mesanenin direkt inceleme ve gerekirse müdahalesi için özel aletlerle yapýlan endoskopik iþlem

Tedavi Seçenekleri

Takip

Þikâyetleri az olup PSA ve prostat muayeneleri normal olan hastalar yýllýk kontrollerle takip edilir.

Ýlaç Tedavisi

Prostat ve mesane boynu düz kaslarýnda gevþeme yaparak idrar akýmýnda rahatlama saðlayan ilaçlardan faydalanýlmaktadýr. 1 aylýk tedavi sonunda hastalarýn %60‘ýda idrar akým hýzlarýnda artma ve semptomlarda gerileme görülür. Fakat hastalarýn bundan sonraki yaþamlarý süresince sürekli ilaç almalarý gerekir. Ýlaçlarýn etkinliðinin zamanla azalmasý, cinsel fonksiyonlarda bozulma, cinsel istekte azalma, yorgunluk, baþ dönmesi ve burun týkanýklýðý gibi istenmeyen yan etkilerle karþýlaþýlabilir.

Isý tedavileri

Farklý enerji kaynaklarý ile prostat dokusunun ýsýtýlýp tahrip edilmesi esasýna dayanýr. Transurethral Microdalga Termal terapi (TUMT), Transurethral iðne ablasyon (TUNA) ve interstitial lazer coagulasyon (ILC) vardýr Fakat bu yöntemlerde prostatýn yeterli temizlenememesi, idrar yolu ödemi ve tahriþi nedeniyle uzun süre þikâyetler devam edebilmektedir. Artýk kullanýmý çok sýnýrlýdýr.

Ameliyat (cerrahi yöntem)

Tekrarlayan idrar yolu infeksiyonlarý, akut veya kronik idrar yapamama durumu, prostata baðlý geliþmiþ mesane taþý, mesane divertikülü, böbrek yetmezliði, ilaç tedavisine raðmen þikayetlerin devam etmesi veya hastanýn tercihi gibi nedenlerle ameliyat uygulanabilir.

TURP (Transuretral prostat rezeksiyonu)

Prostat ameliyatlarýnýn %90’ý bu kapalý yöntemle yapýlýr. Dünyada altýn standart olarak kabul edilen bu yöntem genellikle 70–80 grama kadar olan prostatlar için tercih edilir. Ýdrar kanalý (üretra) yoluyla büyüyen prostat dokusunun ufak parçalar halinde kesilerek dýþarý alýnýr. Ýþlem spinal, epidural veya genel anestezi ile yapýlýr ve iþlem sonrasý 2-3 gün hasta sondalý kalýr. Semptomlarýn iyileþme olasýlýðý %90 olup diðer yöntemlerin hepsinden yüksektir. Bu ameliyat sonrasý geriye boþalma, idrar yolu infeksiyonu ve yaklaþýk %1 oranýnda idrar kaçýrma riski vardýr. Cinsel fonksiyonda bozulma %2 görüldüðü bildirilse de bu tartýþmalý olup genel kabul görmemiþtir.

TUIP (Transuretral prostat insizyonu)

Yüksek mesane boynu olan ve nispeten küçük (<30 gr) prostatý olan hastalarda uygundur. TURP’a benzer olup sadece doku kesilip çýkarýlmasý yerine prostatýn yapýlan derin kesi ile kanalýn açýlmasýdýr. Komplikasyonu çok az olup baþarýsý yüksektir.

Açýk Ameliyat

Günümüzde sadece çok büyük prostatý olan ve büyük mesane taþý gibi beraberinde baþka hastalýklarý olanlara uygulanmaktadýr. Hastanede kalýþ süresi daha uzun olup ameliyat sonrasý komplikasyonlar daha sýktýr.

Greenlight PVP Lazer yöntemi (Photoselectýve Prostate Vaporýzatýon)

bu sistemde özel tasarlanmýþ KTP adýnda yüksek bir güç veya yeþil lazer ýþýk kaynaðý ve fiber optik ulaþým sistemi kullanýlýyor. PVP en az invaziv yöntem olarak prostat büyüklüðüne göre deðiþmekle birlikte genelde 30–90 dakikada yapýlabilmektedir. Hastalarýn yaklaþýk yarýsýnda iþlem sonrasýnda idrar sondasý takýlmasýna ihtiyaç duyulmakta ve bunlarda da sonda 24 saatten daha kýsa bir süre kalmaktadýr. Hastanede yatýþ süresi genellikle bir günü geçmez. Greenlight lazer cihazý ile prostatýn buharlaþtýrýlmasý iþlemi, özel olarak tasarlanmýþ fiber optik alýcý bir sistem içinden laser ýþýný uyarýlarý göndermek suretiyle yapýlýr. Bu alýcý cihaz endoskopik bir görüntü altýnda standart bir sistoskop içine yerleþtirilerek kullanýlýr. Iþýnlar prostat dokusuna yöneltilir ve kanamasýz bir þekilde buharlaþtýrýr. Bu laser fotoselektiftir ve hemoglobine yüksek ilgisi vardýr ve bu nedenle kanama gözlenmez Bu laser 1–2 mm derine etki ettiðinden etkisi kontrol altýndadýr. Buharlaþan alanýn altýnda yaygýn hasar yapmaz Operasyonun ardýndan hastalar post-op dönemi kolayca atlatarak normal vücut fonksiyonlarýna geri dönerler ve cinsel performansla ilgili sorun yaþamazlar.

Ameliyat süresinin kýsa veya kan kaybýnýn en az olmasý gereken kalp ve damar problemli, by-pass’lý, kalp yetmezliði, þeker hastalýðý (diyabet), tansiyon yüksekliði (hipertansiyon), astým gibi kronik solunum yollarý problemi, kanama eðilimi oluþturan kan hastalýðý veya ilaç kullanýmý (antikoagülan) olan, yaþý nedeniyle ameliyat korkusu yaþayan ve bu nedenle diðer yöntemleri istemeyen hastalar için Greenlight PVP uygun bir yöntemdir.

Greenlight prostat buharlaþtýrma sisteminin avantajlarý

         Operasyon ve nekahat dönemi kýsadýr. Prostat çok büyük deðil ve mesane fonksiyonu iyi ise sonda takýlmadan birkaç saat dinlendikten sonra hasta evine gidebilir. En fazla bir gece hastanede kalýnýr.

         Ereksiyon sorununa genellikle yol açmaz. Greenlight PVP, buharlaþan dokunun en fazla 1–2 mm daha derinine etki ettiðinden çok daha derinlerden geçen sertleþme ile ilgili sinire zarar vermez.

         Retrograd ejakülasyon (meninin dýþarý gelmemesi, idrar torbasýna geri kaçmasý) görülme oraný diðer yöntemlere nispetle azdýr.

         Ýþlemin lokal, spinal veya genel anestezi ile yapýlmasý mümkündür. Genel anestezi alamayacak kadar genel durumu bozuk olan hastalarda lokal anestezi ile iþlemin yapýlabilmesi mümkündür.