Genel Bilgiler
HEMOROÝD
(BASUR)
Taným
Hemoroid makat etrafýndaki toplardamar yumaðýnýn gevþemesi ve meme þeklinde aþaðý sarkmasýdýr. Bu gevþeme, genellikle birden olmayýp belli bir zaman geçmesi gerekmektedir. Bu yüzden hemoroidli kiþilerin þikayetleri uzun zamandan beri vardýr.
Ancak bazen hiçbir þikayeti olmayan kiþiler veya hemoroidi olduðu bilinen ama çok rahatsýz olmayan kiþiler, makatlarýnda birdenbire ortaya çýkan aðrýlý bir þiþlikten dolayý baþvururlar. Akut tromboze hemoroid (boðulmuþ hemoroid) dediðimiz bu durum þiddetli aðrý sebebiyle hemen tedavi edilmesi gereken bir hastalýktýr.
Sebepleri Nelerdir?
Sürekli kabýzlýk, ýkýnma makat çevresindeki damarlarda basýncýn artmasýna yol açar; memelerin büyümesine yani hemoroide sebep olur.Bu sebeble tedavide dýþký yumuþatýcýlarýn etkisi önemlidir. Ailevi yatkýnlýk da bir sebeptir. Anne veya babasýnda hemoroid olan kiþilerde hemoroid diðer insanlara göre daha sýk görülür. Acýlý ve baharatlý gýdalarýn bolca yiyilmesi de dýþkýlama esnasýnda ýkýnmaya ve tahriþe yol açtýðýndan hemoroid oluþumuna sebep olur.
Belirtileri nedir?
Hemoroid hastalýðýnýn genel belirtileri kanama, þiþlik, aðrý, kaþýntý ve akýntýdýr. Hastalýðýn derecesine göre bu belirtilerden biri veya hepsi bir arada görülebilir.
Hemoroid hastalýðýnýn dört derecesi vardýr. Birinci derece hemoroidde hastanýn dýþkýlama esnasýnda az miktarda kanama þikayeti olur. Gözle muayenede hemoroidler görülemez. Aletle(anoskop) makattan içeri bakýlýnca büyümüþ hemoroid memeleri(þiþlikler) görülür.
Ýkinci derece hemoroidde, dýþkýlama esnasýnda memeler dýþarý çýkýp kendiliðinden içeri girerler. Kanama, kaþýntý gibi rahatsýzlýklar olur.
Üçüncü derece hemoroidde, memeler dýþkýlama sonrasýnda ancak el ile içeri itilebilir. Kanama, þiþlik, kaþýntý gibi þikayetler de artmýþtýr.
Dördüncü derece hemoroidde, memeler artýk tamamen dýþarýdadýr, içeri gitmezler. Kanama, akýntý, kaþýntý, akýntý ve makatta rahatsýzlýk hissi olur.
Ýç-Dýþ hemoroid nedir?
Hemoroid yastýkçýklarý genellikle içte yerleþirler ancak makatýn dýþýnda, kenarlarda da damar yumaklarý vardýr. Hastalýðýn ilk evrelerinde iç hemoroidlerde problem varken zamanla büyüme ve sarkma sonucunda iç ve dýþ hemoroidler birleþirler, birbirinden net ayrýlamazlar.
Ne zaman tedavi olmam gerekir?
Maalesef insanlar hemoroidin þikayetlerini önemsemediklerinden hekime geç gelirler, dolayýsýyla ancak ileri evrede tedavi için yardým isterler. Bu sebeple daha hastalýðýn baþýnda hemoroid tedavi edilmelidir ki ilerleyip þikayetler artmasýn, ilaçlarla düzelebilecek hastalýk ameliyat gerektirmesin.
Ayrýca makatta, þikayetleri ayný olup teþhis ve tedavileri farklý hastalýklar da mevcuttur. Bu ayýrýmý yapmak için muhakkak bir hekime görünmek gerekir.
Ne gibi tedavi yöntemleri var?
Hemoroidde evrelerine göre çeþitli tedaviler vardýr. Birinci derece hemoroidde ilaç tedavileri, barsak alýþkanlýklarýnýn düzenlenmesi, acýlý yiyeceklerden sakýnmak, kabýzlýðýn giderilmesi genellikle yeterlidir.
Ýkinci derece hemoroidde de; ilaç tedavileri, infrared koagülasyon (ýþýn tedavisi), lastikle baðlama tedavileri uygulanýr. Lastik band ile baðlama yöntemi henüz ameliyat aþamasýna gelmemiþ iç hemoroidler için çok uygun bir yöntemdir. Kýsa süreli (5-10 dk) ve aðrýsýz bir iþlemdir. Ýþlem sonrasý normal hayata hemen dönülür.
Üçüncü derece hemoroidde, lastikle baðlama ve ameliyat tedavileri; dördüncü derecede hemoroidde ise sadece ameliyat tedavileri uygulanýr. Ameliyatta hastalýðý oluþturan memeler alýndýðý için hastalýk hemen ortadan kaldýrýlmýþ olur. Bu tedaviler arasýnda uzun vadede en etkilisi ve tekrarlama ihtimali en düþük yöntem, halen ameliyattýr.
Tedavi olmazsam ne olur?
Hemoroid tedavisi þikayetleri gidermek için yapýlýr. Tedavi edilmezse hastalýk ilerler, þikayetler artar.
Makat etrafýnda hassasiyet çok fazla olduðundan bu bölgedeki yaralanmalar çok ýzdýrap vericidir. Tedavi edilmemiþ hemoroid memeleri bu ýzdýrabýn devam etmesi demektir. Tedavi edilince hastanýn rahatý saðlanmýþ olur.
Kanama bu hastalarda önemli bir þikayettir.Tedavi edilmezse can sýkýcý kanamalar sürer gider; çok miktarda kan kaybý olduðunda, kansýzlýk geliþebilir.
Tedavi edilmemiþ hemoroidler boðulma (akut tromboze hemoroid) dediðimiz þiddetli aðrýlý þiþlik geliþebilir. Bu durum hemoroidin ilk þikayeti olarak da görülebilir.
Ameliyattan sonraki dönem nasýldýr?
Ameliyat sonrasý ilk dýþkýlama esnasýnda biraz aðrý ve kanama normaldir. Sonrakilerde bu durum azalýr. Kabýzlýðýn olmamasý, ilaçlarýn düzenli kullanýlmasý ve sýcak su lastiðine oturmak hem aðrýyý keser hem de iyileþmeyi hýzlandýrýr.
Ne zaman iþime dönebilirim?
Ameliyat sonrasý ortalama bir haftalýk istirahat sonrasýnda normal hayata dönülür. Oturma esnasýnda oluþacak aðrýlar için sýcak su lastiði kullanmaya devam edilir.
Tekrar eder mi?
Bütün hemoroid memelerinin alýndýðý bir ameliyattan sonra tekrarlama görülmez. Ancak yara iyileþmesinin tam olmadýðý durumlarda hastalar aðrý ve kanamadan þikayet edebilirler. Bu, hastalýðýn tekrarý deðil, iyileþmemiþ yaranýn yaptýðý rahatsýzlýktýr. Bazý hemoroid ameliyatlarýnda da bütün hemoroid memeleri deðil, sadece problem çýkaran memeler alýnýrsa hiç dokunulmamýþ bölgelerden daha sonra hemoroid geliþebilir. Bu da, hasta tarafýndan hemoroidin tekrarý olarak algýlanabilir.
Hemoroid baþka bir hastalýða döner mi?
Hemoroid baþka bir hastalýða dönmez. Ancak bazen baþka hastalýklarla birlikte görülebilir. Örneðin rektum (kalýn barsak son kýsmý) kanseri olan bir hastada hemoroid de varsa hastanýn þikayetleri hemoroidle karýþtýrýlabilir; hemoroid tedavi edilirken kanser gözden kaçabilir. Bu sebeple hastanýn durumuna göre hemoroid tedavisi öncesi kalýn barsak kontrolü(kolonoskopi) gerekebilir.
Makatta ve çevresinde sýkça görülen diðer hastalýklar, çatlak (anal fissür), fistül (tünel), kýl dönmesi, siðiller de hemoroid hastalýðý ile karýþtýrýlabilir. Dikkatli bir muayene ile bu hastalýklar teþhis edilip tedavi edilebilirler.