Genel Bilgiler

ASSISTED HATCHING

Kadýn yaþýnýn 37’den büyük olmasý, bazal FSH deðerinin yüksek olmasý, daha önceki tüp bebek ya da mikroenjeksiyon uygulamalarýnda embriyo transferine raðmen gebelik olmamasý, yumurtanýn dýþ çeperinin kalýn olmasý ve embriyolarýn bölünme hýzýnýn yavaþ olmasý gibi durumlarýn varlýðýnda embriyolarý çevreleyen zar (zona pellucida) üzerinde asitle ya da mekanik yöntemlerle delik açýlmakta veya zar inceltilmektedir (zona thinning). Bu iþleme "assisted hatching" adý verilir.

Bu teknikteki amaç embriyolarýn rahime tutunma oranlarýný arttýrmaktýr.

Transfer öncesinde embriyolar deðerlendirilerek iþlem ya 2. gün aþamasýnda embriyo zarýnýn inceltilmesi þeklinde veya 3. gün aþamasýnda mekanik yolla, "asit tyrode" solüsyonuyla ya da lazer kullanýlarak zonada delik açýlmasý þeklinde uygulanýr.

Asit kullanýlmasý ile lazer kullanýlmasý arasýnda bilimsel açýdan gösterilmiþ bir fark yoktur.

Transfer günü embriyolog, embriyolarý, hastanýn yaþýný ve öyküsünü deðerlendirerek bu iþlemin uygulanýp uygulanmayacaðýna karar verir. Bu iþlem dondurularak saklanmýþ embriyolarýn transferinde de kullanýlabilir.

Bu iþlemin embriyolarýn rahim iç duvarýna tutunma þansýný artýrarak gebelik oranýný arttýrdýðý düþünülmektedir.
Bu uygulamanýn yukarýda belirtilen gruptaki þansý düþük kiþilerde yapýlmasý gereklidir. Her kiþiye yapýlmasý doðru deðildir ve baþarýyý arttýrmaz.
BLASTOKÝST TRANSFERÝ

Embriyolarýn 2 ya da 3. gün aþamasýnda transfer edilmeyerek laboratuar ortamýnda daha ileri bir safha olan blastokist aþamasýna kadar geliþimlerinin izlenmesi ile daha saðlýklý olan embriyolarýn seçilebilmesi mümkün olduðu gibi, blastokistlerin rahim duvarýna tutunma olasýlýklarý çok daha yüksek olduðu için daha az sayýda blastokistin transferi ile çoðul gebelik riski artýrýlmadan daha yüksek gebelik oraný elde edilebilmektedir.

Balastokist transferleri genellikle yumurta toplamadan (OPU iþlemi) 5-6 gün sonra yapýlmaktadýr.

Blastokistlerin çevresindeki tabakanýn (zona) yine özel yöntemlerle eritilmesi ile rahim duvarýna tutunma þansý belirgin derecede artmýþ olan embriyolarýn transferi de mümkün olabilmektedir.


SPERMATÝD ENJEKSÝYONU

TESE iþlemi ile eðer testislerde hiç olgun sperm bulunamazsa olgunlaþmamýþ hücrelerin (spermatidlerin) var olup olmadýðý araþtýrýlmakta ve eðer spermatidler varsa alýnarak mikroenjeksiyon iþlemi yapýlabilmektedir.

Uzun ve daha çok olgunlaþmýþ spermatidlerin enjeksiyonu ile gebelik þansý mevcuttur. Ancak henüz tam olgunlaþmamýþ yuvarlak (round) spermatidlerin enjeksiyonu ile elde edilen sonuçlar son derece baþarýsýzdýr.

Tüm dünyada henüz deneme aþamasýnda kabul edilen bu iþlemle elde edilen gebelik sayýsý birkaç taneyi geçmemektedir.

FAZLA EMBRÝYOLARIN DONDURULMASI (EMBRYO FREEZING)

Embriyolarýn dondurulmasý iþlemi, tüp bebek için baþvuran çiftlere güvenilir bir þekilde yeni gebelik þansý tanýr.

Embriyo dondurulmasý iþlemi transfer sonrasýnda artan uygun kalitedeki embriyolara uygulanýr. Çünkü her transferde ortalama olarak ancak 2-4 embriyo transfer edilir.

Bazen de þiddetli OHSS riskinin yüksek olduðu durumlarda siklüs iptal edilerek tüm yumurtalar toplanýr, spermlerle laboratuarda döllenmesi saðlanarak elde edilen embriyolar dondurulur ve daha sonra transfer için saklanýlýr.

Dondurulmuþ embriyosu olan çiftlerde bir tedavilerindeki siklüslerde yumurtalarýn geliþtirilmesi (ovulasyon indüksiyonu) ve yumurta toplanmasý (OPU) iþlemlerine gerek yoktur.

Dondurulacak embriyolar genellikle yumurta toplanmasýndan sonraki üç gün içinde seçilir. Programlanabilen bir araç içinde dondurulan embriyolar sývý azot içeren tanklarda saklanýrlar. Bu þekilde saklanan embriyolarýn hayatta kalmalarý garanti deðildir. Bu durum ancak çözüldükleri zaman anlaþýlýr. Embriyolar yaþamýyorsa transfer edilmezler.

Bu zamana kadar dondurulmuþ embriyolardan elde edilen gebeliklerde düþük ve doðumsal anormallik oranlarýnda bir artýþ saptanmamýþtýr.

Embriyo dondurulmasý ileri teknolojik bir yöntem olmakla beraber bazý yasal ve etik sorunlarý beraberinde getirmektedir. Embriyolarýn yasal haklarý halen tartýþma konusudur.

Embriyolarýn ne kadar süre saklanmasý gerektiði, çiftin boþanmasý vb durumda ne yapýlacaðý konusunda çeliþkiler sürmektedir. Ancak bu yöntemin bir çok çiftin gebeliðe ulaþma umudunu saðladýðý düþünüldüðünde bu etik sorunlarýn da saðduyuyla aþýlabileceði açýktýr.


PGD (PREIMPLANTASYON GENETÝK TANI)

10 yýldan fazla bir süredir insan embriyolarýnýn bir blastomeri (hücresi) alýnarak biyopsi yapýlabilmekte ve anne rahmine yerleþtirilmeden önce embriyonun cinsiyeti, kromozom yapýsý ve bazý gen defektleri belirlenebilmektedir.

Son yýllarda gen teknolojilerindeki geliþmeye paralel olarak daha önce sadece araþtýrma merkezlerinde çok kýsýtlý olarak kullanýlan bu teknikler þimdi daha yaygýn ve pratik olarak kullanýlabilmektedir.

FISH (flöresan in situ hibridizasyon), PCR (polimeraz zincir reaksiyonu) gibi tekniklerle yumurtalarýn kutup cisimciðinden (polar body), embriyo aþamasýnda blastomerden ve blastokist aþamasýnda trofoektoderm hücrelerinden biyopsi yapýlmakta ve gen defektleri, cinsiyet tayini ve kromozomlarýn sayýsal ve yapýsal bütünlükleri çalýþýlabilmektedir.

Konu son derece hýzla geliþmekle birlikte klinikte yine de sýnýrlý bir grup hastanýn kullanýmýna uygun durumdadýr (cinsiyete baðlý geçiþli hastalýk riski (kas distrofileri, hemofili vb.), translokasyonlar, kromozom sayý bozukluklarý, bazý bilinen gen defektleri gibi).

Tüm bu teknikler hiç bir zaman % 100 saðlam çocuk iddiasýnda deðildir. Hatta çoðu tecrübeli merkez bu teknikleri kullandýktan sonra elde edilen gebeliklerde yine de klasik antenatal taný yöntemleri olan amniyosentez ve koryon villus biopsisini önermektedirler.
EMBRÝYO TUTKALI (EMBRIO GLUE)

Anne rahmine verilen embriyolarýn tutunmasýný artýrmaya yönelik olarak kullanýlan destekli yuvalanma ve blastokist aþamasýnda transfer gibi yeniliklerin yanýnda, özellikle yakýn zamanda embriyolarý rahim içine yerleþtirirken kullanýlan kültür ortamlarýna eklenen bazý maddelerin (Hyaluronan) anne rahmine tutunmayý arttýrdýðý bildirilmektedir.

Kullanýma yeni giren bu yeni jenerasyon embriyo kültür sývýlarý Embriyo Tutkalý gibi iddialý bir isimle piyasaya olup baþarý oranlarýný görmek için biraz daha zamana gerek vardýr.

ÝN VÝTRO MATURASYON (IVM)

Kelime anlamý olarak Ýn Vitro Maturasyon (ÝVM)  “yumurtalarýn laboratuarda olgunlaþtýrýlmasý” anlamýna gelmekte olup 1990’lý yýllarýn sonlarýndan itibaren kullanýlmaya baþlanmýþtýr.

IVM’de kýsa süreli ilaç kullanýmý sonrasýnda veya hiç ilaç kullanýlmaksýzýn toplanan olgunlaþmamýþ yumurtalar laboratuar ortamýnda olgunlaþtýrýlýr ve daha sonra döllenerek rahim içine transfer edilir.

Bu tedavi ilk olarak; tüp bebekte ilaç tedavilerine aþýrý cevap veren polikistik over sendromlu (PCOS) kadýnlarda hiç ilaç kullanýlmadan iþlemin yapýlabilmesi amacý ile ortaya atýlmýþtýr.

PCOS’lu kadýnlar tüp bebek tedavilerinde yumurtalýklarý uyarýcý ilaç tedavilerine aþýrý hassas olduklarýndan “ovarian hiperstimülasyon sendromu (OHSS)” adý verilen bir komplikasyon açýsýndan risk altýndadýrlar. In vitro maturasyon ile yumurtalýklar ilaçlarla aþýrý uyarýlmadan tüp bebek yapýldýðýnda OHSS riskinin ortadan kalkmasý önemli bir avantajdýr.

IVM dünyada halen az sayýda merkezde yapýlmaktadýr ve etkinlik açýsýndan ilaç ile yapýlan tüp bebek tedavilerine (IVF, Ýn Vitro Fertilizasyon) göre tek üstünlüðü ilaç kullanýmýnýn olmamasýdýr. Buna karþýn IVM ile gebelik oranlarý, ilaç ile yapýlan tüp bebek tedavilerine göre daha düþüktür.

IVM uygulamasýnýn, önceden baþarýsýz tüp bebek uygulamasý olan kadýnlar ile yumurtalýklarý ilaçlara zayýf cevap veren kadýnlarda kullanýmý ile ilgili henüz bilimsel kanýt bulunmamaktadýr.

Sonuç olarak in vitro maturasyonun (IVM) bazý avantajlarýna raðmen günümüzde halen yaygýnlaþmamasýnýn nedeni baþarý oranlarýnýn istenen düzeyde olmamasýdýr. Ancak, gelecekte yeni ve daha geliþmiþ IVM kültür ortamlarýnýn ortaya çýkýþý ile bu tekniðin yaygýnlaþmasý da kaçýnýlmaz olacaktýr.

KAYNAK:HERA KADIN SAÐLIK MERKEZÝ