Genel Bilgiler

Genel olarak tüplerin týkalý veya hasarlý olmasý sonucunda normal fonksiyon gösterememesine "tubal faktör" adý verilir. Genel olarak tüm infertilite nedenlerinin %20-25’ini tubal nedenler oluþturur.

Gebeliðin oluþabilmesi için tüplerin açýk ve saðlýklý olmasý gereklidir. Oldukça hassas yapýdaki tüplerdeki bozulma yumurtanýn taþýnmasýný ve dolayýsýyla döllenme olayýný engelleyebilir. Bozukluk en uç kýsýmda oluþursa yumurtanýn yakalanýp tüp içine alýnmasý bozulabilir.

Tupteki týkanýklýk genital yolla tüpe ulaþan infeksiyonlardan (Chlamidia gibi) kaynaklanabileceði gibi "appendisit" gibi karýn içindeki enflamasyon sonrasý yapýþýklýklar nedeniyle de meydana gelebilir. Ayrýca dýþ gebelik sonucunda hasta tüplerinden biri veya her ikisi de yitirilmiþ olabilir.

Tüplerin açýklýðýnýn belirlenmesi için baþlangýçta "Histerosalpingografi (HSG)" adý verilen rahim filmi çekilir. Ancak bu filmde tüplerin açýk olmasý her zaman tüplerin iþlevsel olduðu anlamýna gelmez.

Tup ile çevre dokularý arasýndaki yapýþýklýklar veya tüp içerisindeki dokularýn daha önce geçirilen enfeksiyonlar veya cerrahi giriþimler nedeniyle az da olsa zedelenmesi ile tüplerin açýk olmasýna karþýn normal olarak fonksiyon göstermesini engelleyebilir. Bu nedenle tüplerin durumunu tam olarak gözlemleyebilmek için bazen "laparoskopi" gibi endoskopik taný yöntemlerine gereksinim duyulabilir.

Özellikle 35 yaþýna yaklaþan infertil kadýnlar Laparoskopik inceleme geciktirilmemelidir.

Tubal týkanýklýðýn yerine ve hasta yaþýna baðlý olarak cerrahi þansý verilebilir. Özellikle daha önce tüpleri baðlanmýþ hastalarda cerrahi tedavi sonrasý normal yollardan gebe kalabilme oraný oldukça yüksektir. Ancak tüp tahribatý fazla olan hastalarda ve týkanýklýðýn tüpün rahimden uzak olan bölümünde olmasý durumunda cerrahi ile baþarý þansý düþüktür ve tüp bebek uygulamasý daha uygundur.

Ayrýca kadýnýn yaþýnýn ileri olduðu çiftlerde cerrahi ile zaman kaybedilmesi yerine doðrudan tüp bebek uygulanmasý tercih edilir.

Daha önce iltihabi bir nedenle tüplerinde týkanýklýk saptanan bazý hastalarda ultrasonografide veya laparoskopi sýrasýnda tüplerin içinde sývý birikimi olduðu görülebilir. "Hidrosalpinks" adý verilen bu durumda, tüp bebek uygulanmadan önce tüplerin ameliyatla alýnmasýnýn gebelik oranýný artýrdýðý görülmüþtür ve bu nedenle bu grup hastalarda tüp bebek uygulamadan önce laparoskopik olarak tüplerin alýnmasý önerilmektedir.

Gebelik oluþumu için gereken þartlarda, spermlerin tüplere ulaþmasý için tüplerin açýk olmasý gerekir. Tüpler açýk olmazsa yumurtalýktan atýlan yumurta tüpün içine alýnamaz ve sperm ile buluþamaz. Saðlýklý bir tüp, saðlýklý bir tüp-yumurtalýk iliþkisi gereklidir.

Tüplerin týkanmasýna yol açan etmenlerin en bilinenleri iltihabi reaksiyondur. Özellikle klamidya gibi cinsel yolla bulaþan hastalýklar baþta olmak üzere, tüm genital sistem enfeksiyonlarý tüplerde kalýcý hasar ve týkanýklýk yapabilir.

Tüplerde kalýcý hasar býrakan bir diðer hastalýk grubu da "endometriozis" dir. Peritoneal Faktör ve Endometriozis bir çok nedenlerle infertilite sebebi olabilen bir rahatsýzlýktýr.

Hidrosalpinks, tüp kanalý boyunca sývý toplanmasýdýr. Nadiren nedeni bulunamaz. Genellikle enfeksiyonlara ikincildir. Tüp içinde toplanan sulu sývý, içerdiði zararlý maddeler nedeniyle de gebelik oluþumuna veya devamýna zarar verir niteliktedir.

"Piyosalpinks" ise tüp içinde iltihabi sývý (irin) toplanmasýdýr. Ciddi bir durum olup acil tedavi, hastanede yatýþ ve ameliyat gerektirebilen bir enfeksiyondur.

Nedeni ne olursa olsun, tüplerin týkanýk olmasý gebelik oluþumunu engeller. Bazen tek tüp týkalýdýr. Diðer tüp saðlýklý ise bu durumda gebeliðe ulaþma þansý vardýr.

Her iki tüp de saðlýksýz veya hafif derecede hasar görmüþ ve týkalý ise gebeliðe ulaþmak için öncelikle mikro-cerrahi ile tüplerin açýlmasý (tubal reanastamoz)denenebilir.

Tüpler cerrahi ile açýlamazsa veya açýlamayacak derecede hasar görmüþse bu durumda tüp bebek yöntemi (IVF) tek alternatiftir.

KAYNAK:HERA KADIN SAÐLIK MERKEZÝ