Genel Bilgiler

KADINDA TÜPLERÝN BAÐLANMASI (Tüp ligasyonu)


Kadýn üreme organlarýnda spermle yumurtanýn buluþmasýný engellemek için geliþtirilen cerrahi bir yöntemdir. Ýlk kez 1823 yýlýnda uygulanmýþtýr.

Kadýnlarda kordonlarýn yani rahime giden tüplerin baðlanmasý veya týbbi literatürdeki ismi ile "Tüp ligasyonu" minilaparotomi veya laporoskopi yöntemleriyle olabilir. Bazan de sezaryen ameliyatý sýrasýnda tüpler iki taraflý olarak baðlanabilir (bilateral tubal ligasyon).

Minilaparotomi ile kordonlarýn (tüplerin) baðlanmasý
"Minilaparotomi" adý verilen yöntemde, kasýktan 3-5 cm’lik yatay bir kesi ile tüplere ulaþýlarak baðlanýr. Birkaç farklý baðlama çeþidi vardýr. Minilaparotomi özellikle 70 kg’nin üzeri kilolu bayanlarda, daha önceden cerrahi batýn operasyonu geçirmiþlerde, batýn içi yapýþýklýklarý veya endometriosus öyküsü olanlarda uygun deðildir.
Laparoskopi ile tüplerin baðlanmasý
Diðer yöntem ise "laparoskopi" ile göbekten girilerek kordonlarýn iki taraflý olarak baðlanmasý iþlemidir. Halk arasýnda "kansýz ameliyat" olarak da bilinen bu yöntemde ameliyat sonrasý aðrý daha azdýr ve çoðunlukla hastanede yatmayý gerektirmez. Minilaparotomiye göre dezavantajý ise iþlemin pahalý olmasýdýr.

Her iki yöntemde de tüplerin baðlanmasý (Tüp ligasyonu) iþlemi, doðumdan hemen sonra veya sezaryen sýrasýnda da yapýlabilir. Doðumdan hemen sonra yapýlmadýðý takdirde lohusalýk dönemi olan 40 günün geçmesi sonrasýnda da uygulanabilir.

Her iki yöntemde de etkinlik %100’ e yakýndýr. Çok az bir oranda tüplerin tekrar açýlabilmesi ve gebelik ihtimali akýlda tutulmalýdýr. Operasyon tekniði baþarý oraný ile iliþkilidir.

Adet bitimini takiben gebe olunmadýðýndan emin olunarak uygulanýr. Kýsa süren küçük bir operasyondur. Ayný gün taburcu edilerek bir ay sonra kontrole çaðrýlýr.

Her cerrahi giriþim gibi bu operasyonlar da bazý riskler taþýr. Enfeksiyon, komþu organ zedelenmesi ve anestezi riskleri göz önünde bulundurulmalýdýr. Dikkatli bir operasyon tekniði kullanýldýðýnda bu olasýlýk çok düþüktür.

Çocuk istemi olmayan, aile planlamasýný tamamlamýþ çiftlerde uygun bir yöntemdir. Genellikle ileri yaþta uygulanmasý tercih edilir. Çünkü geri dönüþümsüz bir yöntemdir. Tüp baðlanmasýnýn geri çevrilmesi çok zor ve mikro-cerrahi gerektiren, baþarý oraný düþük bir operasyon olduðundan, iþlem öncesi danýþmanlýk büyük önem taþýr.

Halk arasýnda yanlýþ bilinen bir nokta tüp baðlanmasýnýn adet miktarýný etkileyebileceði, erken menopoza sokacaðý, cinsel isteksizliðe yol açabileceði veya aðrýlara neden olabileceðidir. Uygun teknikle yapýldýðýnda, yumurtalýk kan dolaþýmý etkilenmeyeceðinden bu endiþelerin tümü yersizdir.
Tüplerin baðlanmasý adet miktarýný ve cinsel isteði kesinlikle etkilemez.

Genellikle en az 30 yaþýný doldurmuþ, isteði sayýda çocuða ulaþmýþ ve kesinlikle daha fazlasýný düþünmeyenlerle týbbi veya sosyal olarak çocuk doðurmasý sakýnca yaratan kiþiler için en uygun yöntemdir.

Baðlanan Tüplerin Yeniden Açýlmasý (Tubal reanastamoz)
Ender olarak tüpler baðlandýktan sonra yeniden bir bebek isteyen çiftler olmaktadýr. Bu durumda mikro cerrahi teknikleri uygulanarak tüplerin tekrar uç uca baðlanmasý denenebilir.

Tüp baðlanmasýndan (tubal ligasyon) sonra tüplerin bir mikro-cerrahi ameliyatý ile yeniden açýlmasýna "tubal reanastamoz (tubal reanastamosis)" denir.

Unutulmamalýdýr ki; tüp baðlanmasý geri dönüþümü çok kolay olmayan iþlemdir. Tubal reanastamozda baþarý þansý %60-80 larda olduðundan ameliyatla tüplerin baðlanmasý kararý kesin olarak verildikten sonra ancak tüpler baðlatýlmalýdýr.

Cerrahi olarak baþarýlý olunamadýðýnda tüp bebek yöntemlerine geçilmelidir.

Erkeklerde tüp baðlanmasý ameliyatýna vazektomi adý verilmektedir.

ERKEKTE TÜPLERÝN BAÐLANMASI (Vazektomi)

Erkeklere ait bir korunma yöntemi olduðundan kadýnlarý son derecede özgür kýlan ve mutlu eden bir uygulamadýr.

Vazektomi, erkekte sperm hücrelerinin testislerden, depolandýklarý bölgelere geçiþinin cerrahi yöntemlerle kalýcý olarak bozulmasý iþlemidir.



Vazektomi iþlemi sonrasýnda boþalma (ejakülasyon) esnasýnda boþalan sývýnýn dýþ görünüþünde ve miktarýnda hiç bir deðiþiklik olmaz, ancak sývýda sperm hücreleri olmadýðýndan gebelik oluþmaz.

Vazektomi geri dönüþümsüz, sperm "kanallarýnda" ciddi hasar oluþturan bir yöntemdir ve tüplerin eski haline getirilmesi çok zordur. Kanallarýn yeniden açýlmasýna yönelik mikro-cerrahi ameliyatlar maliyeti yüksek ve baþarý þanslarý düþük operasyonlardýr.

Bu ileride çocuk sahibi olmak isteyip istemediði konusunda kararsýz olan erkeklerde uygulanmaz. Eþin rýzasý olmadan yapýlan uygulamalarda eþ boþanma baþvurusunda bulunabilir. Bu nedenle eþin de rýzasý alýnmalýdýr.

Kýsa süren bir cerrahi iþlemdir. Lokal anestezi altýnda (uyuþturularak) yapýlan ufak bir kesiden vaz deferenslerin kesilip baðlanmasý þeklindedir. Hastanede kalmayý gerektirmez.

Koruyuculuk oraný %100’e yakýn olmakla beraber uygulanan yöntem ve bazý bireysel özellikler nedeniyle çok nadiren gebelik oluþabilir (<%1).

Vazektomi ameliyatý sonrasýnda gebelikten koruyucu etki hemen baþlamaz. Operasyon öncesinde depolanan spermlerin atýlmasý için genellikle üç ay, 15- 20 boþalma gerekir.

Çok ender görülen bir durum gebelik oluþmasýdýr. En etkili doðum kontrol yönteminde bile koruyuculuk %100 deðildir; %100’ e yakýndýr.

Kanallarýn yeniden kendiliðinden açýlmasý vazektomide ve tüp baðlanmasýnda nadiren görülür. Bu nedenle her adet gecikmesinde gebelik oluþma ihtimalini (az da olsa) akýlda tutmalýsýnýz.   

KAYNAK:HERA KADIN SAÐLIK MERKEZÝ