Genel Bilgiler

Giriş

Hap almayý sevmediði ya da unutkan olduðu için kullanmayan, spiralin uygun olmadýðý veya eþi iliþki esnasýnda rahatsýz olur diye istemeyen kadýnlarýn sayýsý zannedilenin üstündedir. 

Bu kadýnlarda alternatif yöntemlere yönelimler oldukça fazladýr.


Deðiþik nedenler ile kendine uygun ve kolay doðum kontrol yöntemi bulamayanlar için etkili ve bir o kadar da kolay olan bir yöntem uzun etkili iðnelerdir. Bunlardan en çok dünyada kullanýlaný üç aylýk iðne olarak da bilinen "depo-provera" dýr. 

Depo-provera nasýl bir yöntemdir ?
Depo-provera, bir tür saf progesteron olan "150 mg medroksiprogesteron asetat (MPA)" içeren ve tüm dünyada ayný isimde bulunan bir ilaçtýr. Overlerde yumurta hücresi geliþimi ve yumurtlamayý engelleyerek gebeliði önler. 

Ayrýca endometrium yapýsýný ve tüplerin hareket kabiliyetini deðiþtirerek yumurtlama meydana gelip döllenme olsa bile bu gebelik ürünü rahme yerleþemez. Koruyuculuðu %99 civarýndadýr. 

90 günde bir kas içine yapýlan enjeksiyon þeklinde uygulanýr. 

Uzun etkili bir yöntem olduðundan kiþi her an gebe kalma stresini yaþamaz. Enjeksiyona son verildiðinde en geç 18 ay içinde gebelik elde edilebilir. Uygulanmasý direkt kas içine enjeksiyon yapýlmasý þeklinde olup özel bir teknik ya da beceri gerektirmez. 

Yan etkileri nelerdir ?
Depo-provera özellikle kullanýmýn ilk yýlýnda, ciddi derecede adet düzensizliði yapabilir. Bu düzensizlikler arasýnda en sýk ara kanamalar ve lekelenmeler görülür. 

Bazen ise kiþi gebeymiþ gibi uzun süreli adetten kesilebilir. Tek bir enjeksiyondan sonra 12 ay adet görmeyen vakalar mevcuttur, ya da tam tersi þekilde 3 ay süreyle sürekli kanamasý olan hastalar da vardýr. 

Sürekli kanama durumunda kanamayý kesmek için dýþarýdan hormon verilmesi hatta bazen kürtaj yapýlmasý gerekli olabilir. 35 yaþýn altýnda olan kadýnlarda depo-provera kullanýmýna baðlý hafif kemik erimesi (osteoporos) saptanabilir. 

Yan etkileri arasýnda baþ aðrýsý, iþtah artýmýna baðlý hafif kilo artýþý, anksiyete (içsel sýkýntý), mide aðrýsý, karýn kramplarý, baþ dönmesi ile cinsel istek (libido) kaybý sayýlabilir. Tüplerin hareketini yavaþlattýðý için gebelik oluþursa bunun dýþ gebelik olma olasýlýðý yüksektir. 

Yapýlan çalýþmalarda ilk kez depo-provera kullanan kadýnlarýn %50’ sinin yan etkiler nedeni ile kullanýmý býraktýðý ve baþka bir yöntemi tercih ettiði, buna gerekçe olarak da en çok yakýndýklarý yan etkinin adetlerdeki düzensizlikler olduðu saptanmýþtýr.

Kimler Ýçin Uygun Deðildir?
Gebe olduðundan þüphe duyulan kadýnlar depo-provera kullanmamalýdýrlar. 

Yine özgeçmiþinde meme kanseri bulunanlar, felç geçirenler, damar hastalýðý olanlar, karaciðer hastalýðý bulunanlarýn kullanmasý önerilmez. 

Bunlar yanýnda, taný konmamýþ anormal vajinal kanamasý olan kadýnlarda da bu kanamanýn sebebi açýklýða kavuþturulana kadar enjeksiyonlar ertelenmelidir. 

Üç aylýk korunma iðnelerine baþlamadan önce size uygunluðu konusunda doktorunuza mutlaka danýþýnýz.

Kimler Ýçin Uygundur?
Sosyal veya týbbi nedenlerle doðum kontrol hapý kullanamayanlar, emziren anneler, 40 yaþ üzerinde ve sigara içenler, sýk ve çok adet kanamasý görüp kansýzlýk problemi olanlar bu yöntemi tercih edebilirler.

Ne þekilde uygulanýr ?
Eðer depo-provera’nýn sizin için uygun bir yöntem olduðunu düþünüyorsanýz ve jinekoloðunuz da bu yöntemi size öneriyorsa bundan sonraki aþama adet döneminin hangi zamanýnda yapýlmasý gerektiðini öðrenmektir. 

Ýlk kez yapýlacak olan depo-provera adet kanamasýnýn ilk 5 günü içinde yapýlmalýdýr. Eðer doðum sonrasý uygulamaya baþlanacaksa ve emzirme düþünülmüyorsa doðumdan sonraki ilk 5 gün içinde yapýlabilir. 

Bu ilacýn en iyi taraflarýndan birisi de emzirme dönemlerinde kullanýlabilirliðidir. Emziren annelerde ise doðum takiben 6 hafta sonra ilk enjeksiyon yapýlabilir. Daha sonra, etkili bir koruma saðlamak için her 90 günde bir yapýlmalýdýr.

Bir sonraki uygulama tarihini unutmamak son derece önemlidir. Bunun için uygulamanýn tarihini not almayý unutmayýn!.

Depo-proveranýn sadece baþka yöntem kullanamayan kiþilere bir alternatif olmasý, gebelikten korunmada ilk tercih olarak düþünülmemesi önerilmektedir.  Aþaðýdaki tabloda aylýk ve üç aylýk korunma iðneleri kýyaslanmýþtýr.

                                 Aylýk iðneler       Üç aylýk iðneler

KAYNAK:HERA KADIN SAÐLIK MERKEZÝ

Giriþ
ÜÇ AYLIK KORUNMA ÝÐNESÝ (Depo-provera) 

Hap almayý sevmediði ya da unutkan olduðu için kullanmayan, spiralin uygun olmadýðý veya eþi iliþki esnasýnda rahatsýz olur diye istemeyen kadýnlarýn sayýsý zannedilenin üstündedir. 

Bu kadýnlarda alternatif yöntemlere yönelimler oldukça fazladýr.


Deðiþik nedenler ile kendine uygun ve kolay doðum kontrol yöntemi bulamayanlar için etkili ve bir o kadar da kolay olan bir yöntem uzun etkili iðnelerdir. Bunlardan en çok dünyada kullanýlaný üç aylýk iðne olarak da bilinen "depo-provera" dýr. 

Depo-provera nasýl bir yöntemdir ?
Depo-provera, bir tür saf progesteron olan "150 mg medroksiprogesteron asetat (MPA)" içeren ve tüm dünyada ayný isimde bulunan bir ilaçtýr. Overlerde yumurta hücresi geliþimi ve yumurtlamayý engelleyerek gebeliði önler. 

Ayrýca endometrium yapýsýný ve tüplerin hareket kabiliyetini deðiþtirerek yumurtlama meydana gelip döllenme olsa bile bu gebelik ürünü rahme yerleþemez. Koruyuculuðu %99 civarýndadýr. 

90 günde bir kas içine yapýlan enjeksiyon þeklinde uygulanýr. 

Uzun etkili bir yöntem olduðundan kiþi her an gebe kalma stresini yaþamaz. Enjeksiyona son verildiðinde en geç 18 ay içinde gebelik elde edilebilir. Uygulanmasý direkt kas içine enjeksiyon yapýlmasý þeklinde olup özel bir teknik ya da beceri gerektirmez. 

Yan etkileri nelerdir ?
Depo-provera özellikle kullanýmýn ilk yýlýnda, ciddi derecede adet düzensizliði yapabilir. Bu düzensizlikler arasýnda en sýk ara kanamalar ve lekelenmeler görülür. 

Bazen ise kiþi gebeymiþ gibi uzun süreli adetten kesilebilir. Tek bir enjeksiyondan sonra 12 ay adet görmeyen vakalar mevcuttur, ya da tam tersi þekilde 3 ay süreyle sürekli kanamasý olan hastalar da vardýr. 

Sürekli kanama durumunda kanamayý kesmek için dýþarýdan hormon verilmesi hatta bazen kürtaj yapýlmasý gerekli olabilir. 35 yaþýn altýnda olan kadýnlarda depo-provera kullanýmýna baðlý hafif kemik erimesi (osteoporos) saptanabilir. 

Yan etkileri arasýnda baþ aðrýsý, iþtah artýmýna baðlý hafif kilo artýþý, anksiyete (içsel sýkýntý), mide aðrýsý, karýn kramplarý, baþ dönmesi ile cinsel istek (libido) kaybý sayýlabilir. Tüplerin hareketini yavaþlattýðý için gebelik oluþursa bunun dýþ gebelik olma olasýlýðý yüksektir. 

Yapýlan çalýþmalarda ilk kez depo-provera kullanan kadýnlarýn %50’ sinin yan etkiler nedeni ile kullanýmý býraktýðý ve baþka bir yöntemi tercih ettiði, buna gerekçe olarak da en çok yakýndýklarý yan etkinin adetlerdeki düzensizlikler olduðu saptanmýþtýr.

Kimler Ýçin Uygun Deðildir?
Gebe olduðundan þüphe duyulan kadýnlar depo-provera kullanmamalýdýrlar. 

Yine özgeçmiþinde meme kanseri bulunanlar, felç geçirenler, damar hastalýðý olanlar, karaciðer hastalýðý bulunanlarýn kullanmasý önerilmez. 

Bunlar yanýnda, taný konmamýþ anormal vajinal kanamasý olan kadýnlarda da bu kanamanýn sebebi açýklýða kavuþturulana kadar enjeksiyonlar ertelenmelidir. 

Üç aylýk korunma iðnelerine baþlamadan önce size uygunluðu konusunda doktorunuza mutlaka danýþýnýz.

Kimler Ýçin Uygundur?
Sosyal veya týbbi nedenlerle doðum kontrol hapý kullanamayanlar, emziren anneler, 40 yaþ üzerinde ve sigara içenler, sýk ve çok adet kanamasý görüp kansýzlýk problemi olanlar bu yöntemi tercih edebilirler.

Ne þekilde uygulanýr ?
Eðer depo-provera’nýn sizin için uygun bir yöntem olduðunu düþünüyorsanýz ve jinekoloðunuz da bu yöntemi size öneriyorsa bundan sonraki aþama adet döneminin hangi zamanýnda yapýlmasý gerektiðini öðrenmektir. 

Ýlk kez yapýlacak olan depo-provera adet kanamasýnýn ilk 5 günü içinde yapýlmalýdýr. Eðer doðum sonrasý uygulamaya baþlanacaksa ve emzirme düþünülmüyorsa doðumdan sonraki ilk 5 gün içinde yapýlabilir. 

Bu ilacýn en iyi taraflarýndan birisi de emzirme dönemlerinde kullanýlabilirliðidir. Emziren annelerde ise doðum takiben 6 hafta sonra ilk enjeksiyon yapýlabilir. Daha sonra, etkili bir koruma saðlamak için her 90 günde bir yapýlmalýdýr.

Bir sonraki uygulama tarihini unutmamak son derece önemlidir. Bunun için uygulamanýn tarihini not almayý unutmayýn!.

Depo-proveranýn sadece baþka yöntem kullanamayan kiþilere bir alternatif olmasý, gebelikten korunmada ilk tercih olarak düþünülmemesi önerilmektedir.  Aþaðýdaki tabloda aylýk ve üç aylýk korunma iðneleri kýyaslanmýþtýr.

                                 Aylýk iðneler       Üç aylýk iðneler

KAYNAK:HERA KADIN SAÐLIK MERKEZÝ