Genel Bilgiler

Her iki memeden gebelik ve emzirme dönemleri dýþýnda, spontan (kendiliðinden) olarak sütlü akýntý gelmesi "galaktore" olarak adlandýrýlýr.

Memelerden sütlü akýntý gelmesi gebelik sýrasýnda veya gebelik bittiðinde görülebilir. Bu yaklaþýk iki yýl kadar sürebilir ve emzirme bittiðinde kesilir. Gebelik veya emzirme olmaksýzýn memelerden sütlü akýntý gelmesi ise deðiþik nedenlerle olabilir. Bunlar:

Fizyolojik (beklenen þekildeki) nedenler: Aþýrý derecede memenin elle veya emilerek uyarýlmasý süt gelmesine yol açabilir. Tanýsý için uyarýnýn kesilerek akýntýnýn devam edip etmediðine bakýlýr. Gerekirse geceleri sutyenle yatýlmasý tavsiye edilerek meme uçlarýnýn en az þekilde uyarýlmasý saðlanabilir.

Prolaktin, hipofiz ön lobundan salgýlanan bir hormondur. Görevi memeden süt salýnýmý saðlamak, diðer hormonlarla birlikte memenin fizyolojik geliþimine katkýda bulunmaktýr.

Gebelik sýrasýnda prolaktin seviyesi yükselerek doðumdan hemen sonra 200 ng/ml ye ulaþýr. Prolaktin seviyesindeki aþýrý yükselme ile birlikte meme uçlarýnýn bebek tarafýndan emilerek uyarýlmasý fizyolojik süt salgýsýný baþlatýr.

Gebelik ve emzirme dönemleri haricinde de bazý fizyolojik durumlarda kanda prolaktin seviyesi yükselmesi görülebilir. Bu durumlar: Uyku, cinsel iliþki, ovulasyon (yumurtlama dönemi), stres, korkma anlarýdýr. Yine bazý kadýnlarda adet öncesi dönemlerde prolaktin artýþýna baðlý memelerde gerginlik ve galaktore þikayetleri olabilir.

Farmakolojik (ilaçlara baðlý) nedenler: Bazý hastalýklar nedeniyle kullanýlan ilaçlarýn galaktoreye sebep olmasýdýr. Bu ilaçlar arasýnda en sýklýkla mide ülseri ilaçlarý, doðum kontrol haplarý , antiemetikler (bulantý gidericiler) ve antidepresanlar sayýlabilir. Ayrýca kronik morfin kullananlarda da bu durum görülebilir.

Hipofiz Adenomlarý ve hiperprolaktinemi: Gebelik ve emzirme harici dönemlerde "hiperprolaktinemi" yani kanda prolaktin yüksekliði ile giden durumlarda memelerden süt gelmesi þikayeti geliþebilir. Bu durumda beyindeki hipofiz bezinden süt salgýlamasýný uyaran "prolaktin hormonu" kontrolsüz olarak salgýlanmaktadýr. Bu salgýnýn sebebi ise hipofizdeki iyi huylu bir "adenom" olarak tabir edilen bir beze olabilir.

Bu nedenle gebelik veya doðum olmaksýzýn prolaktin seviyesindeki artýþ yani "hiperprolaktinemi" durumu hipofize ait iyi huylu tümoral bir kitleyi ("hipofiz adenomlarý"ný) akla getirebilir.

Hipofiz adenomu olan hastalarda göðüsten süt gelmesi þikayeti ile birlikte kafa içinde kitleye baðlý baþ aðrýsý ve görme bozukluðu problemleri de olabilir.

Taný için öncelikle bir görme alaný muayenesi yapýlýr. Daha sonra hipofizin direkt grafisi ("cella spot grafisi") ile büyük hipofizer kitleler ortaya çýkarýlabilir.

Çapý 10 mm altýndaki "mikroadenomlarda" ise bilgisayarlý tomografi (BT) veya magnetik rezonans (MR) çekilerek ancak kesin taný konabilir. 10 mm üstündeki hipofiz adenomlarý ise "makroadenom" olarak adlandýrýlýr.

Eðer hipofiz bezinde büyük boyutlarda bir adenom yoksa yalnýzca ilaç tedavisi mümkündür. Ýlaçla tedavi edilirken düzenli olarak kontrollerin yapýlmasý uygun olacaktýr.

Tedavi amacýyla hipofizdeki kitlenin boyutuna ve medikal (ilaç) tedavisinin sonucuna göre cerrahi veya ýþýn tedavileri (radyoterapi) de uygulanabilir. Çok büyük hipofiz adenomlarýnda ise direkt cerrahi gerekebilir. Cerrahi operasyonlarýn hemen hemen tamamý burundan girilerek (transsfenoidal yolla) endoskopik olarak hipofize ulaþýlarak kitlenin çýkartýlmasý þeklindedir.

Galaktoresi olan hiperprolaktinemik kadýnlarda kandaki estrojen seviyesi de düþmüþtür. Bunun sonucunda hiperprolaktinemide; adet düzensizliði, adet gecikmeleri ve infertilite (kýsýrlýk) gibi þikayetler de olabilir. Ayrýca bu kadýnlarda yine kandaki estrojen hormonu düþmesine baðlý olarak uzun dönem sonucunda, "Osteoporos (kemik erimesi)" riski artmaktadýr.

KAYNAK:HERA KADIN SAÐLIK MERKEZÝ