Genel Bilgiler
Pek çok kadýn için jinekolojik muayene, adeta hayatlarýndaki
korkuverici bir kabustur. Bunun ise en önemli nedenleri daha önce
yaþanmýþ kötü tecrübeler ile çevreden duyulan abartýlý ve yanlýþ
bilgiler sonucunda oluþmuþ haksýz ön yargýlardýr.
Unutulmamalýdýr
ki; zamanýnda ve rutin olarak yapýlan muayeneler, bir çok hastalýðýn
erken dönemlerde teþhisini saðlayarak sonradan ortaya çýkabilecek
olumsuz durumlarý alýnacak çok basit önlemlerle engelleyebilir.
Basit
bir muayene ile örneðin rahim, rahim aðzý, yumurtalýk ve vajen
kanserleri çok erken safhalardayken yakalanabilir. Yine rahim aðzý
(serviks) bölgesindeki gizli enfeksiyonlar – henüz bir yaraya sebebiyet
vermeden- teþhis ve tedavi edilebilir.
Cinsel hayatý baþlayan
her kadýnýn düzenli olarak, hiçbir þikayeti olmasa bile yýlda en az bir
kez bir jinekoloða gidip muayene olmasý, ultrason ve smear aldýrmasý
tavsiye edilmektedir.
Jinakolojik muayene öncesinde kiþilere "anamnez alma" dediðimiz
kendi durumu ile ilgili sorular sorularak öykü alma iþlemi
uygulanýr. Anamnez alma iþlemindeki kiþisel ve hastalýðýnýz ile ilgili
bilgiler mutlaka doktorunuzla sizin aranýzdadýr ve kesinlikle gizli
tutulur.
Týbbi Öykü Alma (Anamnez)
Kiþisel bilgiler
Anamnezin ilk aþamasý kiþinin demografik bilgileri ile ilgilidir. Burada jinekoloðunuz size þu sorularý soracaktýr:
Ad-Soyad
Yaþ
Meslek
Adres ve telefon bilgileri
Medeni durum
Evliyseniz süresi
Kan grubu
Ýlaç alerjisinin olup olmadýðý
Jinekolojik öykü
Regl (adet düzeni) ile ilgili bilgiler:
Adet kanamalarýnýzýn kaç günde bir olduðu, kaç gün sürdüðü ve kanama miktarýnýn nasýl olduðu
Son adet tarihi (SAT): Son adet kanamanýzýn baþladýðý ilk gün
Ara kanamalarýnýn olup olmadýðý
Adetler sýrasýnda aðrý olup olmadýðý
Vajinal akýntý ile ilgili bilgiler:
Vajinadan gelen akýntýnýn olup olmadýðý, eðer varsa süresi, miktarý, rengi, kokusu gibi özellikler
Vajinal kaþýntýnýn varlýðý
Ayrýca:
Genital bölgede herhangi bir ele gelen kitle olup olmadýðý
Ýdrar yaparken yanma, sýk idrara çýkma gibi yakýnmalarýnýzýn olup olmadýðý
Cinsel iliþki sýrasýnda ya da sonrasýnda aðrý veya kanama olup olmadýðý
Vücudunuzda aþýrý bir tüylenmenin veya sivilcelenmenin olup olmadýðý
En
son jinekolojik incelemenin nerede ve ne zaman yapýldýðý, bu incelemede
herhangi bir tetkikin yapýlýp yapýlmadýðý, eðer yapýldýysa sonuçlarý,
muayene sonrasý konulan taný ve verilen tedavilerin ne olduðu
Hangi kontrasepsiyon (korunma) yöntemini kullandýðýnýz
Önceden tanýsý konmuþ kronik bir rahatsýzlýðýnýzýn olup olmadýðý
Daha
önce geçirdiðiniz jinekolojik ve jinekolojik olmayan ameliyatlar ve
operasyonlar (Apandisit, dýþ gebelik, safra kesesi veya mide
ameliyatlarý gibi..)
Düzenli olarak kullanýlan ilaçlarýn olup olmadýðý
Geliþ þikayetiniz
Doktorunuza
muayene olmak için baþvurmanýzý gerektiren þikayetinizin ne olduðu, ne
zaman ve ne þekilde baþladýðý ve bu yakýnma ile ilgili gerekli
olabilecek diðer sorular sorulur.
Obstetrik (Gebelik) öykü
Gebeyseniz eðer bu bölümde gebeliðiniz ve önceki gebelikleriniz ile ilgili bilgiler sorulmaktadýr:
Daha önce hamile kalýp kalmadýðýnýz, eðer hamile kaldýysanýz bunlarýn sonuçlarý (düþük, kürtaj, doðum vb)
Daha önceki hamileliklerinizde yaþadýðýnýz sorunlar (kanama, bulantýlar, preeklampsi vb)
Önceki
doðumlarýnýzýn þekli (sezaryen, normal doðum) ve tarihi, eðer sezaryen
oldu ise bunun nedeni, eðer normal doðum yaptýysanýz doðumunuzun nasýl
geçtiði
Daha
önceden düþük yaptýysanýz sonrasýnda düþük materyalinde herhangi bir
patolojik veya genetik incelemenin yapýlýp yapýlmadýðý
Daha önceden kullandýðýnýz doðum kontrol yöntemleri
Aile Öyküsü (soygeçmiþ)
Soygeçmiþ
özellikleri: Ailenizde sistemik veya genetik özellikli hastalýklarýn
olup olmadýðý (kalp hastalýklarý, þeker hastalýðý, kanser öyküsü gibi)
Kiþilerden ayrýntýlý bir anamnez alma iþleminden sonra jinekolojik muayeneye geçilir.
Jinekolojik Muayene
Muayneye
baþlanmadan önce hastalar, idrar torbasýnýn boþaltýlmasý amacýyla
tuvalete gönderilir. (Ancak idrar kaçýrma problemleri olan hastalar
bunun dýþýndadýr. Çünkü bu kiþilerde idrar kaçaðýný görmek açýsýndan
muayene sýrasýnda mesane dolu olmalýdýr.)
Jinekolojik muayene bu
amaçla geliþtirilmiþ özel muayene masalarýnda, bütün muayenelerde
olduðu gibi de gözlemle baþlar. Bu aþamada dýþ üreme (genital)
organlarýnda göze çarpan herhangi bir kitle, siðil, renk deðiþikliði,
erozyon (yara) ve bunun gibi anormalliklerin olup olmadýðýna bakýlýr.
Daha
sonra vagina içinin izlenmesine olanak veren "spekulum muayenesine"
geçilir. Spekulum denen bir alet ile vagen duvarlarý birbirinden
ayrýlabilir. Bunun için ýlýk ve kayganlaþtýrýlmýþ spekulum vagen
içersine doðru ilerletilerek vagen duvarlarý ile vaginal akýntý ve
özellikleri izlenir.
Spekulum muayenesi sýrasýnda hastanýn
kendini kasmamasý ve rahat býrakmasý iþlemi son derecede kolaylaþtýrýr.
Çünkü kendini sýkan bir kadýn, aslýnda spekulmu sýkýp kendi kendinin
daha fazla acý hissetmesine neden olacaktýr.

Spekulum muayenesi sonrasýnda vagina tepesindeki "rahim aðzýna" ulaþýr ve rahim aðzý yani "serviks" deðerlendirilir. Servikal ektropion, erozyon, servikal akýntý, rahim aðzý kanseri bu muayene ile tespit edilir. Bu aþamada rahim aðzý bölgesinden smear testi denilen bir test için sürüntü alýnabilir. Tüm bu iþlemlerin her aþamasý son derede kolay ve aðrýsýzdýr.
Vaginanýn geniþliði, esnekliði, vaginaya doðru idrar torbasý (sistosel) veya barsaklardan (rektosel) olan bir fýtýklaþmanýn olup olmadýðý deðerlendirilir. Bu fýtýklaþma ve rahim sarkmasý olayý hasta ýkýndýrýlarak da incelenir.
Spekulum muayenesi bitirildikten alet sonra çýkartýlýr ve iki elle yapýlan muayeneye yani "bimanuel tuþe" ye geçilir. Bu muayene sýrasýnda doktor bir eli ile vagina içersinden rahim ve yumurtalýklarý muayene ederken diðer eli ile de karýndan bu muayeneye yardýmcý olur. Tuþe, jinekolojik muayenenin en önemli parçasý olarak kabul edilebilir.
Bakire kýzlarda muayene vajinal yolla deðil, ancak "rektal tuþe" denilen rektal yoldan olabilir. Bunun için bir elin iþaret parmaðý vazelinlenip diðer el kasýk bölgesine konularak hasta muayene edilebilir.
Tuþe ile rahimim cesameti (büyüklüðü), pozisyonu, rahimden kaynaklanan herhangi bir tümoral oluþumun varlýðý deðerlendirilir. Daha sonra her iki yan taraftaki tüpler ve yumurtalýklar muayene edilir.
Yumurtalýklarýn boyutu nedir, kist veya tümör var mý, muayene sýrasýnda aðrý var mý, bütün bunlar muayene sýrasýnda deðerlendirilir.
Jinekolojik muayeneye ek olarak meme muayenesinin de yapýlmasý önerilmektedir.
Jinekolojik muayne bitirildikten sonra eðer gerekli görülürse abdominal (karýndan) veya transvaginal (vajenden) Jinekolojik Ultrason yapýlýr.
KAYNAK:HERA KADIN SAÐLIK MERKEZÝ


