Genel Bilgiler

Giriş

Kan dolaþýmýnýn saðlanmasý için bir basýnç gereklidir. Bu basýncýn normalden fazla olmasýna hipertansiyon denir. Hipertansiyon için kullanýlan diðer bir isim ise, YÜKSEK TANSÝYON’dur. Kan basýncý ölçülürken 2 kan basýncý deðerine bakýlýr.

Büyük tansiyon (sistolik kan basýncý)
Küçük tansiyon (diyastolik kan basýncý)

Kalbin kasýlmasý sýrasýnda ölçülen kan basýncý, büyük tansiyon, kalbin gevþemesi esnasýnda ölçülen kan basýncý ise küçük tansiyondur. Hem büyük tansiyon hem de küçük tansiyonun normalden fazla olmasý HÝPERTANSÝYON’dur. Hipertansiyon tanýsý için büyük ve küçük tansiyondan birisinin normalden yüksek olmasý yeterlidir. Gerek büyük tansiyon gerekse de küçük tansiyonun normalden yüksek olmasý önemlidir. Bu konu unutulmamalýdýr. Bazý hastalar küçük tansiyondaki yüksekliði önemsememektedir; bu çok yanlýþtýr.

Hipertansiyonun Önemi
Hipertansiyon çok yaygýn bir hastalýktýr. Hipertansiyon, kalýcý sakatlýk ve ölüm nedeni olan toplumsal bir sorundur. Hastalarýn azýmsanmayacak bir kýsmýnýn kan basýncý yüksekliðinin farkýnda olmamasý, hipertansiyonun önemini artýrmaktadýr. Hipertansiyon, deðiþik böbrek, kalp, damar hastalýklarýna, felçlere ve görme kaybýna yol açabilir. Tuz tüketiminin fazla olduðu toplumlarda, kan basýncý yüksekliðine daha sýk rastlanýr. Amerika Birleþik Devletleri’nde, hipertansif hasta sayýsý, yaklaþýk 50 milyondur. Türkiye’de, 1993 yýlýnda yapýlan bir çalýþmada, 4023 adet kan basýncý ölçümü yapýlmýþtýr. Bu çalýþmada, diyastolik kan basýncý, hastalarýn % 36’ sýnda 85 mm Hg ve sistolik kan basýncý hastalarýn % 20’sinde 145 mm Hg’dan daha yüksek bulunmuþtur. 70 yaþýn üzerinde, hipertansiyon sýklýðý % 30’lara çýkabilir. Özet olarak; toplumdaki 5-6 eriþkinden birinde, kan basýncý yüksekliði vardýr.

"Tansiyon ya da kan basýncý, kalbin kaný pompalarken damarlarýn cidarýnda oluþturduðu basýnçtýr. Bu basýncýn normal deðerlerin üzerinde olmasý durumu ise Hipertansiyon olarak tanýmlanýr."

Kan basýncý sistolik(Büyük tansiyon) yada kalbin kaný pompalarken oluþturduðu basýnç ve diastolik(Küçük tansiyon) yada kalbin kan pompalamasýna ara verdiði dönemdeki basýnç olarak iki farklý deðerden oluþur. Normal kan basýncý iki farklý deðerden oluþur. Yüksek tansiyon tanýsý aþaðýdaki deðerlere göre konur:

Kategori Büyük (mm Hg) Küçük (mm Hg)
Normal  < 130 < 85
Yüksek-Normal 130-139 85-89
Hafif  140-159 90-99
Orta  160-179 100-109
Ciddi  180-209 110-119
Çok Ciddi >210 >120

Epidemioloji, sıklık

Hipertansiyon sýk rastlanan bir hastalýk mýdýr?

Toplumun % 20’sinde hipertansiyon vardýr. 55 yaþ üstünde ise bu oran %50’dir. Bu nedenle toplumun her yaþ kesiminden bireyler yýlda en az bir kez tansiyon kontrolü yaptýrmalýdýr.

Etioloji, sebepler, risk faktörleri

Hipertansiyonun sebebi nedir?

Hipertansiyonun tek bir nedeni yoktur. Oulþum mekanizmasýna göre iki tür hipertansiyon vardýr;

_______________________________________

1. Birincil(Esansiyel) Hipertansiyon

Hipertansiyon vakalarýnýn %90’ý nedeni bilinmediðinden Birincil(Esansiyel) Hipertansiyon olarak adlandýrýlýr. Bilinen kesin bir nedeni yoktur.

2. Ýkincil Hipertansiyon

-Böbrek hastalýðý(böbrek doku ve damarlarýnda bozukluk)
-Böbreküstü bezlerinin çeþitli hastalýklarý
-Bazý ilaçlar(doðum kontrol haplarý; kortizon, soðuk algýnlýðý ilaçlarý v.s)
-Gebelik
-Beyin tümörü veya kafa içi basýncýn artmasý
-Alkol kullanýmý gibi çeþitli nedenlere baðlý olabilir

Patofizyoloji, patogenez, hastalığın oluşum mekanizması

Kimler hipertansiyon riski altýndadýr.?

Aslýnda herkes risk altýndadýr. Ancak daha fazla risk altýnda olanlar;

-Menopoz dönemindeki kadýnlar
-Ailesinde hipertansiyon olanlar
-Yaþlýlar
-Stres altýnda olanlar
-Sigara içenler
-Diyabet(þeker hastalýðý) olanlar
-Þiþmanlar
-Alkol kullananlar
-Gebelik
-Yanlýþ beslenme ve tuzlu diyetle beslenenler

Yakınmalar

• baþ aðrýsý
• burun kanamasý
• bulantý, kusma
• baþ dönmesi
• uyuþukluk, fenalaþma hissi

komplikasyon

Hipertansiyonun vücuda zararlarý nelerdir?

-Ateroskleroz(Damar sertliði)
-Beyin kanamasý ve felç
-Kalp krizi ve yetmezliði
-Gözlerde görme kaybý
-Böbrek hasarý gibi hastalýklar kiþinin yaþam kalitesini bozar ve ömrünü kýsaltýr.

Bu nedenle hipertansiyon önemle tedavisi gereken bir hastalýktýr.

Laboratuvar testleri

• EKG
• Ekokardiyografi
• böbrek usg
• renal bt anjiyo
• sürrenal hormon testleri - adrenalin, noradrenalin,
• idrarda - VMA, metanefrin, normetanefrin
• bazal kortizol, deksametazon süpresyon testi

Medikal tedaviler

Hipertansiyon tedavi edilebilir mi?

Hipertansiyon tedavi edilebilir. Ancak tedavisi ömür boyu sürer. Tedavide kullanýlan tüm ilaçlar kan basýncýný normale çevirir fakat tedavi kesilirse kan basýncý tekrar yükselir. Bu nedenle tedaviye ara verilmemeli ve yýlda en az bir kez doktora kontrole gidilmelidir. Ayrýca düzenli beslenme, az tuz kullanýmý, aþýrý alkol ve kahve kullanýlmamasý düzenli egzersiz ve sigara içilmemesi de tedavinin bir parçasý olarak kabul edilmektedir.

_______________________________________

Hipertansiyon ve sýk sorulan sorular

_______________________________________

_______________________________________

Kan basýncýný evde ölçebilir miyim?

_______________________________________

Evet ölçebilirsiniz, ancak bu konuda yeterli bilgi doktor veya hekim programlarýndan alýnmalýdýr. Elektronik, bilek veya koldan ölçen aletler kullanýlabilir. ancak bunlarýn güvenilirliðini test etmek amacýyla aralýklý olarak cývalý ölçüm aletleri ile karþýlaþtýrma yapýlmalýdýr.

_______________________________________

Kan basýncý ölçülürken nelere dikkat edilmelidir.

_______________________________________

Tansiyon ölçülmeden en az 15 dakika önce dinlenmelisiniz. son yarým saat içinde sigara veya kafeinli yiyecek almamýþ olmalýsýnýz. Tansiyon aleti kolunuzun çevresini ve boyunu yeterli olarak sarmalýdýr. Dinlenme cihazlarý (steteskop) tansiyon aletinin manþonu altýna sokmamalýsýnýz.

_______________________________________

Hipertansiyon ilaçlarý alýþkanlýk yapar mý?

_______________________________________

Hayýr yapmaz. Ancak yaþ ilerledikçe damar elastikiyeti azalýr ve bu nedenle hipertansiyon ilaçlarýnýn sayýsý veya dozu az gelebilir. Bu durumda kullanýlan ilaçlarda yeni düzenlemeler yapýlabilir. Bu durum alýþkanlýk anlamýna gelmez. Unutulmamalýdýr ki hipertansiyon tedavisi ömür boyu sürecek bir tedavidir. Her ilaç grubunun kendine has bazý yan etkileri vardýr. Bu yan etkiler hakkýnda doktorunuzdan bilgi alýnýz.

_______________________________________

Tedavide verilen ilaçlarý ne zaman almalýyým?

_______________________________________

Bu konu özellikle doktora sorulmalýdýr.Ancak genel olarak tansiyon ilaçlarý sabah kalkýnca hemen alýnýr. Bazý özel durumlarda hastanýn kan basýncý gece, beklendiði gibi gündüze kýyasla daha düþük olmayabilir. Bu durumda ilaçlar akþamda alýnabilir.

_______________________________________

Bir yakýnýmda da hipertansiyon var, kullandýðým ilaçlarý ona da verebilir miyim?

_______________________________________

Hayýr. Kesinlikle bunu yapmayýn ve yapanlarý da uyarýn. Size uygun bir ilaç baþkasýnýn hayatýný tehlikeye atabilir. Bu nedenle yakýnýnýza doktora baþvurmasýný önerin.

_______________________________________

Hipertansiyondan korunmak mümkün mü?

_______________________________________

Genellikle evet. Bunun için;
-Ýdeal kilonuzu koruyun ve dengeli beslenin.
-Fiziksel olarak hareketli olun.
-Sigara içmeyin
-Alkolden uzak durun.
-Az tuzlu besinlerle beslenin
-Stresten uzak durun
-Düzenli saðlýk kontrolü yapýn.

Yüksek tansiyon çok büyük oranda (%95’in üzerinde) genetik faktörlerin de içinde olduðu insan yapýsýna ait birden fazla faktörün bir arada bulunmasýyla oluþur. Küçük bir kýsmýndan ise (%3-5) böbrek, damar veya hormon hastalýklarý sorumludur. Doktorunuz yapacaðý muayene ve tetkiklerle, tansiyon yüksekliðinizin hangi grupta olduðunu size söyleyecektir.

Yüksek tansiyonun oluþmasýndaki faktörler

Deðiþtirilemez Faktörler

Kalýtým: Ailesinde yüksek tansiyon hastasý bulunan kimselerde hipertansiyon geliþme riski yüksektir. Ancak bu, yüksek tansiyonlularýn yakýnlarýnda da mutlaka yüksek tansiyon geliþeceði anlamýna gelmez. Ancak bu kiþiler daha dikkatli olmalýdýr.

Yaþ: Yüksek tansiyon genellikle 35 ile 50 yaþlarý arasýnda ortaya çýkar. Ancak bu hastalýk daha genç yaþlarda da geliþebilir.

Cinsiyet: Yüksek tansiyon 50 yaþýndan küçük erkeklerde, kadýnlara göre daha sýk görülür. 50 yaþ üstünde ise kadýnlarda erkeklere göre sýklýðý artar.

Þeker hastalýðý: Þeker hastalarýnda yüksek tansiyonun ortaya çýkma riski, þeker hastasý olmayanlara göre daha fazladýr. Þeker hastalarýnda hipertansiyonun kontrolü çok daha önemlidir ve çok daha aþaðýlara çekilmesi gerekir.

Deðiþtirilebilir Faktörler

Þiþmanlýk: Fazla kilolar, kan basýncý üzerinde olumsuz rol oynayarak yüksek tansiyona zemin hazýrlar. Bu yüzden fazla kilolarýn verilmesi, kan basýncýnýn normal düzeye indirilmesine büyük ölçüde yardýmcý olur.

Sigara: Sigara, yüksek tansiyonun damarlar üzerindeki zararlý etkilerini hýzlandýrýr.

Tuz: Yüksek kan basýncý, tuzlu yiyeceklerle daha da yükselir.

Stres: Aþýrý sýkýntýlý bir yaþam biçimi, yüksek tansiyonun ortaya çýkmasý için zemin hazýrlar.

Hareketsizlik: Düzenli yapýlan egzersiz ve spor, yüksek tansiyonun kontrol altýna alýnmasýný kolaylaþtýrýr.

Fazla alkol: Aþýrý miktarda alýnan alkol, damar saðlýðý üzerinde olumsuz etkide bulunur. Günlük alkol tüketimi en fazla 60 ml viski, raký veya votka, 300 ml þarap veya 720 ml bira olmalýdýr. Kadýnlar ve zayýf olanlarda bu miktarlar daha az olmalýdýr.

Hipertansiyonun belirtileri nelerdir?

Yüksek tansiyon hastalýðýnýn belirtileri, sabahlarý ense bölgesinde hissedilen aðrý, nefes darlýðý, çarpýntý, baþ dönmesi, baþ aðrýsý, sýk idrara çýkma olabilir. Daha da önemlisi; tansiyon yüksek, hatta çok yüksek olduðu halde bazý hastalarda hiç bir þikayet olmayabilir.

Yüksek tansiyon; kolesterol yüksekliði, þeker hastalýðý, sigara, þiþmanlýk gibi kalp damar hastalýðýna zemin hazýrlayan ve ilerlemesini hýzlandýran önemli risk faktörlerinden biridir. Bunun için yüksek tansiyon tedavisinde diðer risk faktörlerinin de olup olmadýðý araþtýrýlmalýdýr.

Kan basýncýný normale indirmek için hayatýnýzda bazý deðiþiklikler yapmanýz ve deðiþtirilebilir faktörlere dikkat etmeniz gerekir. Yüksek tansiyona karþý mücadelede atýlacak en önemli adým, fazla kilolar varsa vermek ve yediklerinizi kontrol altýna almaktýr. Bunun için az tuzlu yemeniz (tamamen tuzsuz deðil) ve katý yaðlý yiyeceklerden kaçýnmanýz, porsiyonlarýnýzý küçültmeniz etkili bir önlem olacaktýr. Fazla olan her 10 kilonun verilmesi yüksek tansiyonun 5-20 mm cýva düþmesini saðlar. Diyetin, meyve, sebze ve katý yað içeriði azaltýlmýþ süt ürünlerinden zengin olmasý da tansiyonun normale dönmesinde katkýda bulunur.

Düzenli spor yapmanýz (veya daha da kolay olarak haftada en az 3 gün ve en az 30 dk tempolu yürüyüþ) bir çok yararlý etkisinin yaný sýra yüksek tansiyonu 4-9 mm cýva kadar düþürür.

Sigarayý býrakmanýz, alkol tüketimini azaltmanýz ve stresle baþa çýkmaya çalýþmanýz da yüksek tansiyonu kontrol altýna almaya yardýmcý olur.

Yaþam biçiminizde yapacaðýnýz bu deðiþikliklere karþýn kan basýncýnýz hala yüksekse veya tansiyonunuzun yalnýzca bu önlemlerle normale dönmeyeceðini düþünüyorsa, doktorunuz size ilaç tedavisi uygulayacaktýr (Bkz. Hipertansiyon ilaçlarý). Ýlaç tedavisinde kullanýlacak ilaçlarýn cinsi, dozu ve çeþitliliði tamamen doktorunuzun kontrolü altýnda olmalýdýr. Doktorunuz bu amaç için, bazen bir, bazen de birden fazla ilaç kullanabilir. Asla doktorunuz dýþýndakilerden tavsiye üzerine herhangi bir ilaç almayýn. Unutmayýnýz ki baþka bir hastada çok iyi sonuçlar vermiþ olan bir ilaç sizde tam tersi zararlý sonuçlara yol açabilir.

Doktorunuz, tansiyonunuz kontrol altýna alýnýncaya kadar sýk aralýklarla, kontrol altýna alýndýktan sonra ise hastalýk durumunuza göre belli zamanlarda kontrole çaðýracaktýr. Ýlaç tedavisinde en önemli unsur, doktorunuzun verdiði ilaçlarý, kendinizi iyi hissetseniz bile kesintisiz ve düzenli olarak almaktýr. Yapýlan en büyük hata, tansiyon kontrol altýna alýndýktan sonra ilaca gerek kalmadýðý düþünülerek ilacýn azaltýlmasý veya kesilmesidir. Unutmayýnýz ki, ilacýn azaltýlmasý veya kesilmesi durumunda tansiyonunuz tekrar yükselecektir. Ýlaçlarý düzenli almadýðýnýz için tedavi edilemeyen yüksek tansiyonun, ölümcül sonuçlara yol açabileceðini aklýnýzdan çýkarmayýnýz.

Özellikle romatizma tedavisinde kullanýlan aðrý kesici ilaçlarýn, soðuk algýnlýðý ve grip için kullanýlan ilaçlarýn kan basýncýný yükseltici etkileri vardýr. Bu tür ilaçlarýn doktor kontrolü ve tavsiyesi ile kullanýlmasýnda yarar vardýr.

Tedaviyi zorlaþtýran faktörler

Hastalar;

hastalýðýný kabul etmemekte veya kabul etmeleri oldukça zaman almaktadýr,
hastalýðýn ömür boyu süreceðini kabulde zorlanmaktadýrlar,
ilaçlarýn düzenli alýnmasý gerektiðini kabulde zorlanmakta ve tansiyon normale inince ilaçlarý býrakmak istemektedirler,
ilaçlarýn karaciðer böbrek gibi organlarýna zarar vereceðini zannetmektedirler.

Özet

Tansiyonunuzun yükseldiðinin farkýna varmayabilirsiniz, bunun için zaman zaman mutlaka tansiyonunuzu ölçtürünüz.
Ýlaçlarýnýzý devamlý ve düzenli olarak kullanýnýz.
Doktorunuzun önerdiði zamanlarda mutlaka kontrollere geliniz. Kontroller, özellikle birlikte baþka risk faktörleri veya hastalýklar bulunduðu zaman (sigara, kolesterol yüksekliði, kalp damar hastalýðý, þeker hastalýðý gibi) çok daha önemlidir.

Giriþ

Kan dolaþýmýnýn saðlanmasý için bir basýnç gereklidir. Bu basýncýn normalden fazla olmasýna hipertansiyon denir. Hipertansiyon için kullanýlan diðer bir isim ise, YÜKSEK TANSÝYON’dur. Kan basýncý ölçülürken 2 kan basýncý deðerine bakýlýr.

Büyük tansiyon (sistolik kan basýncý)
Küçük tansiyon (diyastolik kan basýncý)

Kalbin kasýlmasý sýrasýnda ölçülen kan basýncý, büyük tansiyon, kalbin gevþemesi esnasýnda ölçülen kan basýncý ise küçük tansiyondur. Hem büyük tansiyon hem de küçük tansiyonun normalden fazla olmasý HÝPERTANSÝYON’dur. Hipertansiyon tanýsý için büyük ve küçük tansiyondan birisinin normalden yüksek olmasý yeterlidir. Gerek büyük tansiyon gerekse de küçük tansiyonun normalden yüksek olmasý önemlidir. Bu konu unutulmamalýdýr. Bazý hastalar küçük tansiyondaki yüksekliði önemsememektedir; bu çok yanlýþtýr.

Hipertansiyonun Önemi
Hipertansiyon çok yaygýn bir hastalýktýr. Hipertansiyon, kalýcý sakatlýk ve ölüm nedeni olan toplumsal bir sorundur. Hastalarýn azýmsanmayacak bir kýsmýnýn kan basýncý yüksekliðinin farkýnda olmamasý, hipertansiyonun önemini artýrmaktadýr. Hipertansiyon, deðiþik böbrek, kalp, damar hastalýklarýna, felçlere ve görme kaybýna yol açabilir. Tuz tüketiminin fazla olduðu toplumlarda, kan basýncý yüksekliðine daha sýk rastlanýr. Amerika Birleþik Devletleri’nde, hipertansif hasta sayýsý, yaklaþýk 50 milyondur. Türkiye’de, 1993 yýlýnda yapýlan bir çalýþmada, 4023 adet kan basýncý ölçümü yapýlmýþtýr. Bu çalýþmada, diyastolik kan basýncý, hastalarýn % 36’ sýnda 85 mm Hg ve sistolik kan basýncý hastalarýn % 20’sinde 145 mm Hg’dan daha yüksek bulunmuþtur. 70 yaþýn üzerinde, hipertansiyon sýklýðý % 30’lara çýkabilir. Özet olarak; toplumdaki 5-6 eriþkinden birinde, kan basýncý yüksekliði vardýr.

"Tansiyon ya da kan basýncý, kalbin kaný pompalarken damarlarýn cidarýnda oluþturduðu basýnçtýr. Bu basýncýn normal deðerlerin üzerinde olmasý durumu ise Hipertansiyon olarak tanýmlanýr."

Kan basýncý sistolik(Büyük tansiyon) yada kalbin kaný pompalarken oluþturduðu basýnç ve diastolik(Küçük tansiyon) yada kalbin kan pompalamasýna ara verdiði dönemdeki basýnç olarak iki farklý deðerden oluþur. Normal kan basýncý iki farklý deðerden oluþur. Yüksek tansiyon tanýsý aþaðýdaki deðerlere göre konur:

Kategori Büyük (mm Hg) Küçük (mm Hg)
Normal  < 130 < 85
Yüksek-Normal 130-139 85-89
Hafif  140-159 90-99
Orta  160-179 100-109
Ciddi  180-209 110-119
Çok Ciddi >210 >120

Hipertansiyon sýk rastlanan bir hastalýk mýdýr?

Toplumun % 20’sinde hipertansiyon vardýr. 55 yaþ üstünde ise bu oran %50’dir. Bu nedenle toplumun her yaþ kesiminden bireyler yýlda en az bir kez tansiyon kontrolü yaptýrmalýdýr.

Hipertansiyonun sebebi nedir?

Hipertansiyonun tek bir nedeni yoktur. Oulþum mekanizmasýna göre iki tür hipertansiyon vardýr;

_______________________________________

1. Birincil(Esansiyel) Hipertansiyon

Hipertansiyon vakalarýnýn %90’ý nedeni bilinmediðinden Birincil(Esansiyel) Hipertansiyon olarak adlandýrýlýr. Bilinen kesin bir nedeni yoktur.

2. Ýkincil Hipertansiyon

-Böbrek hastalýðý(böbrek doku ve damarlarýnda bozukluk)
-Böbreküstü bezlerinin çeþitli hastalýklarý
-Bazý ilaçlar(doðum kontrol haplarý; kortizon, soðuk algýnlýðý ilaçlarý v.s)
-Gebelik
-Beyin tümörü veya kafa içi basýncýn artmasý
-Alkol kullanýmý gibi çeþitli nedenlere baðlý olabilir

Kimler hipertansiyon riski altýndadýr.?

Aslýnda herkes risk altýndadýr. Ancak daha fazla risk altýnda olanlar;

-Menopoz dönemindeki kadýnlar
-Ailesinde hipertansiyon olanlar
-Yaþlýlar
-Stres altýnda olanlar
-Sigara içenler
-Diyabet(þeker hastalýðý) olanlar
-Þiþmanlar
-Alkol kullananlar
-Gebelik
-Yanlýþ beslenme ve tuzlu diyetle beslenenler

• baþ aðrýsý
• burun kanamasý
• bulantý, kusma
• baþ dönmesi
• uyuþukluk, fenalaþma hissi

Hipertansiyonun vücuda zararlarý nelerdir?

-Ateroskleroz(Damar sertliði)
-Beyin kanamasý ve felç
-Kalp krizi ve yetmezliði
-Gözlerde görme kaybý
-Böbrek hasarý gibi hastalýklar kiþinin yaþam kalitesini bozar ve ömrünü kýsaltýr.

Bu nedenle hipertansiyon önemle tedavisi gereken bir hastalýktýr.

• EKG
• Ekokardiyografi
• böbrek usg
• renal bt anjiyo
• sürrenal hormon testleri - adrenalin, noradrenalin,
• idrarda - VMA, metanefrin, normetanefrin
• bazal kortizol, deksametazon süpresyon testi

Hipertansiyon tedavi edilebilir mi?

Hipertansiyon tedavi edilebilir. Ancak tedavisi ömür boyu sürer. Tedavide kullanýlan tüm ilaçlar kan basýncýný normale çevirir fakat tedavi kesilirse kan basýncý tekrar yükselir. Bu nedenle tedaviye ara verilmemeli ve yýlda en az bir kez doktora kontrole gidilmelidir. Ayrýca düzenli beslenme, az tuz kullanýmý, aþýrý alkol ve kahve kullanýlmamasý düzenli egzersiz ve sigara içilmemesi de tedavinin bir parçasý olarak kabul edilmektedir.

_______________________________________

Hipertansiyon ve sýk sorulan sorular

_______________________________________

_______________________________________

Kan basýncýný evde ölçebilir miyim?

_______________________________________

Evet ölçebilirsiniz, ancak bu konuda yeterli bilgi doktor veya hekim programlarýndan alýnmalýdýr. Elektronik, bilek veya koldan ölçen aletler kullanýlabilir. ancak bunlarýn güvenilirliðini test etmek amacýyla aralýklý olarak cývalý ölçüm aletleri ile karþýlaþtýrma yapýlmalýdýr.

_______________________________________

Kan basýncý ölçülürken nelere dikkat edilmelidir.

_______________________________________

Tansiyon ölçülmeden en az 15 dakika önce dinlenmelisiniz. son yarým saat içinde sigara veya kafeinli yiyecek almamýþ olmalýsýnýz. Tansiyon aleti kolunuzun çevresini ve boyunu yeterli olarak sarmalýdýr. Dinlenme cihazlarý (steteskop) tansiyon aletinin manþonu altýna sokmamalýsýnýz.

_______________________________________

Hipertansiyon ilaçlarý alýþkanlýk yapar mý?

_______________________________________

Hayýr yapmaz. Ancak yaþ ilerledikçe damar elastikiyeti azalýr ve bu nedenle hipertansiyon ilaçlarýnýn sayýsý veya dozu az gelebilir. Bu durumda kullanýlan ilaçlarda yeni düzenlemeler yapýlabilir. Bu durum alýþkanlýk anlamýna gelmez. Unutulmamalýdýr ki hipertansiyon tedavisi ömür boyu sürecek bir tedavidir. Her ilaç grubunun kendine has bazý yan etkileri vardýr. Bu yan etkiler hakkýnda doktorunuzdan bilgi alýnýz.

_______________________________________

Tedavide verilen ilaçlarý ne zaman almalýyým?

_______________________________________

Bu konu özellikle doktora sorulmalýdýr.Ancak genel olarak tansiyon ilaçlarý sabah kalkýnca hemen alýnýr. Bazý özel durumlarda hastanýn kan basýncý gece, beklendiði gibi gündüze kýyasla daha düþük olmayabilir. Bu durumda ilaçlar akþamda alýnabilir.

_______________________________________

Bir yakýnýmda da hipertansiyon var, kullandýðým ilaçlarý ona da verebilir miyim?

_______________________________________

Hayýr. Kesinlikle bunu yapmayýn ve yapanlarý da uyarýn. Size uygun bir ilaç baþkasýnýn hayatýný tehlikeye atabilir. Bu nedenle yakýnýnýza doktora baþvurmasýný önerin.

_______________________________________

Hipertansiyondan korunmak mümkün mü?

_______________________________________

Genellikle evet. Bunun için;
-Ýdeal kilonuzu koruyun ve dengeli beslenin.
-Fiziksel olarak hareketli olun.
-Sigara içmeyin
-Alkolden uzak durun.
-Az tuzlu besinlerle beslenin
-Stresten uzak durun
-Düzenli saðlýk kontrolü yapýn.

Yüksek tansiyon çok büyük oranda (%95’in üzerinde) genetik faktörlerin de içinde olduðu insan yapýsýna ait birden fazla faktörün bir arada bulunmasýyla oluþur. Küçük bir kýsmýndan ise (%3-5) böbrek, damar veya hormon hastalýklarý sorumludur. Doktorunuz yapacaðý muayene ve tetkiklerle, tansiyon yüksekliðinizin hangi grupta olduðunu size söyleyecektir.

Yüksek tansiyonun oluþmasýndaki faktörler

Deðiþtirilemez Faktörler

Kalýtým: Ailesinde yüksek tansiyon hastasý bulunan kimselerde hipertansiyon geliþme riski yüksektir. Ancak bu, yüksek tansiyonlularýn yakýnlarýnda da mutlaka yüksek tansiyon geliþeceði anlamýna gelmez. Ancak bu kiþiler daha dikkatli olmalýdýr.

Yaþ: Yüksek tansiyon genellikle 35 ile 50 yaþlarý arasýnda ortaya çýkar. Ancak bu hastalýk daha genç yaþlarda da geliþebilir.

Cinsiyet: Yüksek tansiyon 50 yaþýndan küçük erkeklerde, kadýnlara göre daha sýk görülür. 50 yaþ üstünde ise kadýnlarda erkeklere göre sýklýðý artar.

Þeker hastalýðý: Þeker hastalarýnda yüksek tansiyonun ortaya çýkma riski, þeker hastasý olmayanlara göre daha fazladýr. Þeker hastalarýnda hipertansiyonun kontrolü çok daha önemlidir ve çok daha aþaðýlara çekilmesi gerekir.

Deðiþtirilebilir Faktörler

Þiþmanlýk: Fazla kilolar, kan basýncý üzerinde olumsuz rol oynayarak yüksek tansiyona zemin hazýrlar. Bu yüzden fazla kilolarýn verilmesi, kan basýncýnýn normal düzeye indirilmesine büyük ölçüde yardýmcý olur.

Sigara: Sigara, yüksek tansiyonun damarlar üzerindeki zararlý etkilerini hýzlandýrýr.

Tuz: Yüksek kan basýncý, tuzlu yiyeceklerle daha da yükselir.

Stres: Aþýrý sýkýntýlý bir yaþam biçimi, yüksek tansiyonun ortaya çýkmasý için zemin hazýrlar.

Hareketsizlik: Düzenli yapýlan egzersiz ve spor, yüksek tansiyonun kontrol altýna alýnmasýný kolaylaþtýrýr.

Fazla alkol: Aþýrý miktarda alýnan alkol, damar saðlýðý üzerinde olumsuz etkide bulunur. Günlük alkol tüketimi en fazla 60 ml viski, raký veya votka, 300 ml þarap veya 720 ml bira olmalýdýr. Kadýnlar ve zayýf olanlarda bu miktarlar daha az olmalýdýr.

Hipertansiyonun belirtileri nelerdir?

Yüksek tansiyon hastalýðýnýn belirtileri, sabahlarý ense bölgesinde hissedilen aðrý, nefes darlýðý, çarpýntý, baþ dönmesi, baþ aðrýsý, sýk idrara çýkma olabilir. Daha da önemlisi; tansiyon yüksek, hatta çok yüksek olduðu halde bazý hastalarda hiç bir þikayet olmayabilir.

Yüksek tansiyon; kolesterol yüksekliði, þeker hastalýðý, sigara, þiþmanlýk gibi kalp damar hastalýðýna zemin hazýrlayan ve ilerlemesini hýzlandýran önemli risk faktörlerinden biridir. Bunun için yüksek tansiyon tedavisinde diðer risk faktörlerinin de olup olmadýðý araþtýrýlmalýdýr.

Kan basýncýný normale indirmek için hayatýnýzda bazý deðiþiklikler yapmanýz ve deðiþtirilebilir faktörlere dikkat etmeniz gerekir. Yüksek tansiyona karþý mücadelede atýlacak en önemli adým, fazla kilolar varsa vermek ve yediklerinizi kontrol altýna almaktýr. Bunun için az tuzlu yemeniz (tamamen tuzsuz deðil) ve katý yaðlý yiyeceklerden kaçýnmanýz, porsiyonlarýnýzý küçültmeniz etkili bir önlem olacaktýr. Fazla olan her 10 kilonun verilmesi yüksek tansiyonun 5-20 mm cýva düþmesini saðlar. Diyetin, meyve, sebze ve katý yað içeriði azaltýlmýþ süt ürünlerinden zengin olmasý da tansiyonun normale dönmesinde katkýda bulunur.

Düzenli spor yapmanýz (veya daha da kolay olarak haftada en az 3 gün ve en az 30 dk tempolu yürüyüþ) bir çok yararlý etkisinin yaný sýra yüksek tansiyonu 4-9 mm cýva kadar düþürür.

Sigarayý býrakmanýz, alkol tüketimini azaltmanýz ve stresle baþa çýkmaya çalýþmanýz da yüksek tansiyonu kontrol altýna almaya yardýmcý olur.

Yaþam biçiminizde yapacaðýnýz bu deðiþikliklere karþýn kan basýncýnýz hala yüksekse veya tansiyonunuzun yalnýzca bu önlemlerle normale dönmeyeceðini düþünüyorsa, doktorunuz size ilaç tedavisi uygulayacaktýr (Bkz. Hipertansiyon ilaçlarý). Ýlaç tedavisinde kullanýlacak ilaçlarýn cinsi, dozu ve çeþitliliði tamamen doktorunuzun kontrolü altýnda olmalýdýr. Doktorunuz bu amaç için, bazen bir, bazen de birden fazla ilaç kullanabilir. Asla doktorunuz dýþýndakilerden tavsiye üzerine herhangi bir ilaç almayýn. Unutmayýnýz ki baþka bir hastada çok iyi sonuçlar vermiþ olan bir ilaç sizde tam tersi zararlý sonuçlara yol açabilir.

Doktorunuz, tansiyonunuz kontrol altýna alýnýncaya kadar sýk aralýklarla, kontrol altýna alýndýktan sonra ise hastalýk durumunuza göre belli zamanlarda kontrole çaðýracaktýr. Ýlaç tedavisinde en önemli unsur, doktorunuzun verdiði ilaçlarý, kendinizi iyi hissetseniz bile kesintisiz ve düzenli olarak almaktýr. Yapýlan en büyük hata, tansiyon kontrol altýna alýndýktan sonra ilaca gerek kalmadýðý düþünülerek ilacýn azaltýlmasý veya kesilmesidir. Unutmayýnýz ki, ilacýn azaltýlmasý veya kesilmesi durumunda tansiyonunuz tekrar yükselecektir. Ýlaçlarý düzenli almadýðýnýz için tedavi edilemeyen yüksek tansiyonun, ölümcül sonuçlara yol açabileceðini aklýnýzdan çýkarmayýnýz.

Özellikle romatizma tedavisinde kullanýlan aðrý kesici ilaçlarýn, soðuk algýnlýðý ve grip için kullanýlan ilaçlarýn kan basýncýný yükseltici etkileri vardýr. Bu tür ilaçlarýn doktor kontrolü ve tavsiyesi ile kullanýlmasýnda yarar vardýr.

Tedaviyi zorlaþtýran faktörler

Hastalar;

hastalýðýný kabul etmemekte veya kabul etmeleri oldukça zaman almaktadýr,
hastalýðýn ömür boyu süreceðini kabulde zorlanmaktadýrlar,
ilaçlarýn düzenli alýnmasý gerektiðini kabulde zorlanmakta ve tansiyon normale inince ilaçlarý býrakmak istemektedirler,
ilaçlarýn karaciðer böbrek gibi organlarýna zarar vereceðini zannetmektedirler.

Özet

Tansiyonunuzun yükseldiðinin farkýna varmayabilirsiniz, bunun için zaman zaman mutlaka tansiyonunuzu ölçtürünüz.
Ýlaçlarýnýzý devamlý ve düzenli olarak kullanýnýz.
Doktorunuzun önerdiði zamanlarda mutlaka kontrollere geliniz. Kontroller, özellikle birlikte baþka risk faktörleri veya hastalýklar bulunduðu zaman (sigara, kolesterol yüksekliði, kalp damar hastalýðý, þeker hastalýðý gibi) çok daha önemlidir.