x

Genel Bilgiler

Giriş

Ülser ; Mide veya duedenum (onikiparmak barsaðý)un mide asidi ve sindirim sývýlarý (örneðin:pepsin) tarafýndan harabiyeti sonucunda meydana gelen doku kaybýdýr. Doku kaybý asit ve pepsinin etkisiyle daha derinlere inebilir. asit ve pepsinin etkileri yemek borusu alt ksýmlarýnda da ülser yapabilir.

Epidemioloji, sıklık

Toplumumuzda herhangi bir zamanda mevcut ülserli hasta (yeni geçiren veya geçirmiþ) yüzdesi %2-6 dýr. Duedenal (onikiparmak barsaðý) ülseri , mide ülserine göre çok daha fazla görülür. Duedenal ülser 30-50 yaþlarý arasýnda daha sýk olup , erkeklerde kadýnlara göre 2-4 kat daha fazladýr. Mide ülseri 60 yaþýndan sonra daha sýk gözlenir ve kadýnlarda daha çok görülür.

x

Etioloji, sebepler, risk faktörleri

Baþlýca nedenleri:

• Helicobacter Pylori adý verilen bakteri
• Uzun süreli aspirin veya antienflamatuvar ilaç kullanýmý
• Kan grubu 0 olan kimseler
• Psikolojik stres
• Travma, cerrahi operasyon gibi çeþitli fiziksel stresler
• Alkol, kafein ve sigara kullanýmý

En büyük neden "Helicobacter pylori" adlý bir mikroptur ve düzenli NSAÝ ilaçlar (aspirin, antiromatizmal ilaçlar) alýmýdýr. Diðer muhtemel nedenler arasýnda genetik yatkýnlýk (irsiyet) , her türlü stresler , kortizon türü ilaçlar , alkol , sigara , kahve alýþkanlýðý , çevre kirliliði sayýlabilir.

NSAÝ ilaçlar (Aspirin ve benzeri ilaçlar) ýn "ülser yapýcý" etkileri

Ülseri meydana getiren ikinci büyük sebep; düzenli NSAÝ ( Aðrý kesici ve romatizmal ilaçlar ) ilaç kullanmaktýr. ancak tek doz NSAÝ ilaçlarý ile de kanama geliþebilir. NSAÝ ilaçlarýn bu kötü etkileri uygun ilaçlarla önlenebilir. Ülseri olanlar çeþitli hastalýklar için doktora gittiklerinde , doktora ülserli olduðunu söylemelidirler. Doktor gerektiðinde vereceði aðrý kesici ilaçlarla birlikte gastrointestinal yan etkileri önleyecek ilaç verebilir ya da yan etkileri olmayan ilaçlar (paracetamol gibi) kullanýlabilecektir. NSAÝ almak zorunda olan kiþiler dispeptik þikayetleri var ise mide koruyucu ilaçlarla beraber almalýdýrlar.

x

Yakınmalar

Belirtileri ülserin yerine göre deðiþir. midede olan ülserler daha çok yemek yedikten sonra karýn üst orta ve sol kesiminde aðrý yaparken, duodenal ülserler yemek yendiðinde yatýþmaya meyillidir. duodenal (oniki parmak barsaðý) ülserlerinde en sýk rastlanan belirti karnýn üst kýsmýnda kemirme ve yanma þeklinde aðrý olmasýdýr. Genellikle öðün aralarýnda meydana gelir. Gece hastayý uykudan uyandýrabilir (daha çok duedenal ülserde). Yemek yemekle ve antiasit dediðimiz mide asidini nötürleyen çiðneme tableti ve pastillerle birkaç dakika ile birkaç saat arasýnda aðrý hafifler. Sonbahar ve ilkbaharda aðrýlarýn sýklýðý artar. Ülserli hastalarda daha az sýklýkla meydana gelen belirtiler bulantý , kusma (özellikle aðrý varken oluþur, kusunca aðrýnýn azalmasý veya kesilmesi çok tipiktir) , iþtahsýzlýk ve kilo kaybýdýr.

komplikasyon

Mide Kanamasý

Sindirim sistemi kanamalarýnýn en büyük nedeni ülserlerdir. Bazen daha önce hiç mide aðrýsý þikayeti olmayan kiþilerde bile görülebilir. Bu kiþiler "kahve telvesi" renkli bir materyel kusarlar ya da "katran renkli" siyah gaita dýþkýlarlar. Oldukça pis kokuludur. bu koku diðer ilaçlara baðlý gaita siyahlaþmalarýnda görülmez. özellikle demir hapý alanlarda gaita siyahlaþýr, ama koku olmaz. Baþka belirti olmadan , gaitasýnýn siyah renkli olduðunu farkeden kiþilerin mutlaka bir saðlýk kurumuna acil olarak baþvurmasý gereklidir.

Kusma ve siyah renkli feçes olmadan önce aniden fenalýk gelmesi , soðuk soðuk terleme halinde üst gastrointestinal kanamadan kuþkulanýlmalýdýr.

Perforasyon ( Mide delinmesi)

Mevcut ülserin derinliðinin artmasý ve tüm mide-duedenum katmanlarýný geçerek delinmesidir. Mide asit-pepsin içeriðinin karýn boþluðuna geçmesi sonucu aniden ve þiddetli bir aðrý oluþur. Karýn tahta gibi sertleþir , kýpýrdama ve yürüme aðrý nedeniyle zorlaþýr. Tedavi ameliyat iledir.

Týkanma

Özellikle duedenum ve pylor kanalýnda (mide çýkýþ kanalý) akut ülserin doku ödemi (þiþliði) meydana getirmesiyle  veya uzun süredir derin ülserin olmasý sonucunda nedbe dokusu oluþmasý nedeniyle , yiyecek , içecek ve mide suyunun geçimini (pasajýn) daralmasý (stenoz) , hatta týkanmasýna neden olur. Hasta yediði ve mide suyunun devamlý salgýlanmaya devam etmesi sonucu mide içinde biriken , ileriye gidemeyen materyali kusar. Kusma bol ve süreklidir. Hasta yese bile yiyecekler hazmeden organlara geçemediðinden (hazým-emilim- mide deðil,onikiparmak barsaðý ve ince barsaktadýr), sürekli kilo verme mevcuttur. Teþhis biran önce yapýlýp , ameliyat edilmelidir.
 
Penetrasyon

Ülserin dokudan dýþarý doðru delinirken yakýn organlara yapýþarak deþmesi kastedilir. en sýk pankreas üzerine yapýþarak deþilme olur. bir nevi kapalý kalan delinmedir. tedavisi ameliyaladýr.

x

Laboratuvar testleri

Fizik muayene ve ultrason ile ülser herhangi bir iþaret vermez. Ancak bize baþka hastalýklarý ekarte etme þansý verir.

Ülser tanýsý için üst sindirim sisteminin radyolojik tetkiki veya daha iyisi üst sindirim sistemi endoskopisi (Iþýklý hortum yutturularak yapýlan mide içerisinin gözle görülmesi esasýna daynaýr) (özofagogastroduedenoskopi) ile konur.

Endoskopik bulgular

Endoskopi (Gastroskopi):
Küçük , ýþýklý , kývrýlabilen bir boruyla yemek bousu , mide ve onikiparmak barsaðýnýn gözle direkt olarak gözlenmesidir. Görülmesi gereken organlarýn yaklaþýk her yeri net bir þekilde gözlenebilir. Ýþlem hastaya genellikle sakinleþmesi için bir ilaç verilerek yapýlýr. Ýþlem sýrasýnda , patolojik tetkik ve üreaz testi için biopsi alýnabilir. Biopsi alýmý herhangi bir rahatsýzlýk veya aðrýya neden olmaz.

x

Medikal tedaviler

DÝYET:

Geçmiþte baharatlý , acý , ekþi , turþudan , yaðlý ve asidik yiyeceklerden kaçýnýlmasý gerektiði söylenip , süt tedavisi verilirdi. Bugün ülser için özel bir diyet olmadýðý gibi , gece yatmadan önce içilen sütün zararý bile olabilir. Özel diyetin ülseri iyileþtirmede katkýsý olmadýðý deneylerle gösterilmiþtir. Þu anda kiþisel olarak þikayetine sebep olduðu düþünülen yiyecek maddesinin kýsýtlanmasý gerektiði söylenmektedir. (Örneðin ülserli bir kiþiye soðan yemek dokunmuyorsa yemesinde bir sakýnca yoktur). Ancak ülserli hasta sigarayý (eðer çok içiyorsa) býrakmalýdýr.  Sigara içiminin ülser iyileþmesini geciktirdiði , sýk ülser tekrarlanmalarýnýn ( nüks ) neden olduðu gösterilmiþtir. Genellikle ülserli hastalar aspirin ve benzeri romatizma ilacý almamalýdýr. Alkol alýmý , yüzeyel mukoza direncini bozarak , gastrite ve ülser iyileþmesinde gecikmeye yol açabilir. akut ülserde özellikle alýnmamasýnda yarar vardýr.

ÝLAÇLAR:

Gastroözofajial reflü tedavisinde ve ülserde kullanýlan ilaçlar H2 reseptör blokerleri (Ranitidin , Famotidin , Nizatidin) ve proton pompa inhibitörleri (omeprozol , lansoprol) dir. Bunlar mide asitlerini azaltarak yakýnmalarý rahatlatýrlar. Ayrýca mide asitinin ülser üzerine etkisini ortadan kaldýrarak , iyileþmeyi saðlarlar. protein pompa inhibütörleri asiditeyi azaltmada , H2 reseptör blokerlerine oranla daha güçlüdür , ancak daha pahalýdýrlar. helikobacter pylori saptanan hastalarda , protein pompa inhibütörleri antibiyotiklerle birlikte helikobacter pyloriyi yok etmede ( eradikasyon ) kullanýlmaltadýr.

Helicobakter pilori yokedildikten sonra ülser tekrarlama oraný yýllýk % 4 lere kadar düþmüþtür. önceleri bu oran yýlda %70 ler kadar yüksekti.

%30 ülser vakasýnda H.Pilori etken olmayabilir. NSAÝ kullanýmý varsa özellikle proton pompa inihibitörleri uzun süreli tedavi ve engelleme için kullanýlmasý gerekecektir.

Cerrahi tedaviler

Ülser nedeniyle Ameliyat ne zaman gereklidir?:

Birçok ülserler ilaçla iyileþirler. Kanama , stenoz (daralma -týkanma) , delinme ve penetrasyon (deþilme) meydana gelirse , týbbi tedaviye cevap vermezse acilen ameliyat gereklidir.

x

Giriþ
Ülser ; Mide veya duedenum (onikiparmak barsaðý)un mide asidi ve sindirim sývýlarý (örneðin:pepsin) tarafýndan harabiyeti sonucunda meydana gelen doku kaybýdýr. Doku kaybý asit ve pepsinin etkisiyle daha derinlere inebilir. asit ve pepsinin etkileri yemek borusu alt ksýmlarýnda da ülser yapabilir.
Epidemioloji, sýklýk
Toplumumuzda herhangi bir zamanda mevcut ülserli hasta (yeni geçiren veya geçirmiþ) yüzdesi %2-6 dýr. Duedenal (onikiparmak barsaðý) ülseri , mide ülserine göre çok daha fazla görülür. Duedenal ülser 30-50 yaþlarý arasýnda daha sýk olup , erkeklerde kadýnlara göre 2-4 kat daha fazladýr. Mide ülseri 60 yaþýndan sonra daha sýk gözlenir ve kadýnlarda daha çok görülür.
Etyoloji, Sebepler, Risk Faktörleri
Baþlýca nedenleri:

• Helicobacter Pylori adý verilen bakteri
• Uzun süreli aspirin veya antienflamatuvar ilaç kullanýmý
• Kan grubu 0 olan kimseler
• Psikolojik stres
• Travma, cerrahi operasyon gibi çeþitli fiziksel stresler
• Alkol, kafein ve sigara kullanýmý

En büyük neden "Helicobacter pylori" adlý bir mikroptur ve düzenli NSAÝ ilaçlar (aspirin, antiromatizmal ilaçlar) alýmýdýr. Diðer muhtemel nedenler arasýnda genetik yatkýnlýk (irsiyet) , her türlü stresler , kortizon türü ilaçlar , alkol , sigara , kahve alýþkanlýðý , çevre kirliliði sayýlabilir.

NSAÝ ilaçlar (Aspirin ve benzeri ilaçlar) ýn "ülser yapýcý" etkileri

Ülseri meydana getiren ikinci büyük sebep; düzenli NSAÝ ( Aðrý kesici ve romatizmal ilaçlar ) ilaç kullanmaktýr. ancak tek doz NSAÝ ilaçlarý ile de kanama geliþebilir. NSAÝ ilaçlarýn bu kötü etkileri uygun ilaçlarla önlenebilir. Ülseri olanlar çeþitli hastalýklar için doktora gittiklerinde , doktora ülserli olduðunu söylemelidirler. Doktor gerektiðinde vereceði aðrý kesici ilaçlarla birlikte gastrointestinal yan etkileri önleyecek ilaç verebilir ya da yan etkileri olmayan ilaçlar (paracetamol gibi) kullanýlabilecektir. NSAÝ almak zorunda olan kiþiler dispeptik þikayetleri var ise mide koruyucu ilaçlarla beraber almalýdýrlar.

Semptom ve Yakýnmalar
Belirtileri ülserin yerine göre deðiþir. midede olan ülserler daha çok yemek yedikten sonra karýn üst orta ve sol kesiminde aðrý yaparken, duodenal ülserler yemek yendiðinde yatýþmaya meyillidir. duodenal (oniki parmak barsaðý) ülserlerinde en sýk rastlanan belirti karnýn üst kýsmýnda kemirme ve yanma þeklinde aðrý olmasýdýr. Genellikle öðün aralarýnda meydana gelir. Gece hastayý uykudan uyandýrabilir (daha çok duedenal ülserde). Yemek yemekle ve antiasit dediðimiz mide asidini nötürleyen çiðneme tableti ve pastillerle birkaç dakika ile birkaç saat arasýnda aðrý hafifler. Sonbahar ve ilkbaharda aðrýlarýn sýklýðý artar. Ülserli hastalarda daha az sýklýkla meydana gelen belirtiler bulantý , kusma (özellikle aðrý varken oluþur, kusunca aðrýnýn azalmasý veya kesilmesi çok tipiktir) , iþtahsýzlýk ve kilo kaybýdýr.


Komplikasyonlar
Mide Kanamasý

Sindirim sistemi kanamalarýnýn en büyük nedeni ülserlerdir. Bazen daha önce hiç mide aðrýsý þikayeti olmayan kiþilerde bile görülebilir. Bu kiþiler "kahve telvesi" renkli bir materyel kusarlar ya da "katran renkli" siyah gaita dýþkýlarlar. Oldukça pis kokuludur. bu koku diðer ilaçlara baðlý gaita siyahlaþmalarýnda görülmez. özellikle demir hapý alanlarda gaita siyahlaþýr, ama koku olmaz. Baþka belirti olmadan , gaitasýnýn siyah renkli olduðunu farkeden kiþilerin mutlaka bir saðlýk kurumuna acil olarak baþvurmasý gereklidir.

Kusma ve siyah renkli feçes olmadan önce aniden fenalýk gelmesi , soðuk soðuk terleme halinde üst gastrointestinal kanamadan kuþkulanýlmalýdýr.

Perforasyon ( Mide delinmesi)

Mevcut ülserin derinliðinin artmasý ve tüm mide-duedenum katmanlarýný geçerek delinmesidir. Mide asit-pepsin içeriðinin karýn boþluðuna geçmesi sonucu aniden ve þiddetli bir aðrý oluþur. Karýn tahta gibi sertleþir , kýpýrdama ve yürüme aðrý nedeniyle zorlaþýr. Tedavi ameliyat iledir.

Týkanma

Özellikle duedenum ve pylor kanalýnda (mide çýkýþ kanalý) akut ülserin doku ödemi (þiþliði) meydana getirmesiyle  veya uzun süredir derin ülserin olmasý sonucunda nedbe dokusu oluþmasý nedeniyle , yiyecek , içecek ve mide suyunun geçimini (pasajýn) daralmasý (stenoz) , hatta týkanmasýna neden olur. Hasta yediði ve mide suyunun devamlý salgýlanmaya devam etmesi sonucu mide içinde biriken , ileriye gidemeyen materyali kusar. Kusma bol ve süreklidir. Hasta yese bile yiyecekler hazmeden organlara geçemediðinden (hazým-emilim- mide deðil,onikiparmak barsaðý ve ince barsaktadýr), sürekli kilo verme mevcuttur. Teþhis biran önce yapýlýp , ameliyat edilmelidir.
 
Penetrasyon

Ülserin dokudan dýþarý doðru delinirken yakýn organlara yapýþarak deþmesi kastedilir. en sýk pankreas üzerine yapýþarak deþilme olur. bir nevi kapalý kalan delinmedir. tedavisi ameliyaladýr.
Laboratuvar testleri, özel testler

Fizik muayene ve ultrason ile ülser herhangi bir iþaret vermez. Ancak bize baþka hastalýklarý ekarte etme þansý verir.

Ülser tanýsý için üst sindirim sisteminin radyolojik tetkiki veya daha iyisi üst sindirim sistemi endoskopisi (Iþýklý hortum yutturularak yapýlan mide içerisinin gözle görülmesi esasýna daynaýr) (özofagogastroduedenoskopi) ile konur.



Endoskopik bulgular

Endoskopi (Gastroskopi):
Küçük , ýþýklý , kývrýlabilen bir boruyla yemek bousu , mide ve onikiparmak barsaðýnýn gözle direkt olarak gözlenmesidir. Görülmesi gereken organlarýn yaklaþýk her yeri net bir þekilde gözlenebilir. Ýþlem hastaya genellikle sakinleþmesi için bir ilaç verilerek yapýlýr. Ýþlem sýrasýnda , patolojik tetkik ve üreaz testi için biopsi alýnabilir. Biopsi alýmý herhangi bir rahatsýzlýk veya aðrýya neden olmaz.
Medikal tedaviler, ilaçlar, ilaç dýþý tedavi önerileri
DÝYET:

Geçmiþte baharatlý , acý , ekþi , turþudan , yaðlý ve asidik yiyeceklerden kaçýnýlmasý gerektiði söylenip , süt tedavisi verilirdi. Bugün ülser için özel bir diyet olmadýðý gibi , gece yatmadan önce içilen sütün zararý bile olabilir. Özel diyetin ülseri iyileþtirmede katkýsý olmadýðý deneylerle gösterilmiþtir. Þu anda kiþisel olarak þikayetine sebep olduðu düþünülen yiyecek maddesinin kýsýtlanmasý gerektiði söylenmektedir. (Örneðin ülserli bir kiþiye soðan yemek dokunmuyorsa yemesinde bir sakýnca yoktur). Ancak ülserli hasta sigarayý (eðer çok içiyorsa) býrakmalýdýr.  Sigara içiminin ülser iyileþmesini geciktirdiði , sýk ülser tekrarlanmalarýnýn ( nüks ) neden olduðu gösterilmiþtir. Genellikle ülserli hastalar aspirin ve benzeri romatizma ilacý almamalýdýr. Alkol alýmý , yüzeyel mukoza direncini bozarak , gastrite ve ülser iyileþmesinde gecikmeye yol açabilir. akut ülserde özellikle alýnmamasýnda yarar vardýr.

ÝLAÇLAR:

Gastroözofajial reflü tedavisinde ve ülserde kullanýlan ilaçlar H2 reseptör blokerleri (Ranitidin , Famotidin , Nizatidin) ve proton pompa inhibitörleri (omeprozol , lansoprol) dir. Bunlar mide asitlerini azaltarak yakýnmalarý rahatlatýrlar. Ayrýca mide asitinin ülser üzerine etkisini ortadan kaldýrarak , iyileþmeyi saðlarlar. protein pompa inhibütörleri asiditeyi azaltmada , H2 reseptör blokerlerine oranla daha güçlüdür , ancak daha pahalýdýrlar. helikobacter pylori saptanan hastalarda , protein pompa inhibütörleri antibiyotiklerle birlikte helikobacter pyloriyi yok etmede ( eradikasyon ) kullanýlmaltadýr.

Helicobakter pilori yokedildikten sonra ülser tekrarlama oraný yýllýk % 4 lere kadar düþmüþtür. önceleri bu oran yýlda %70 ler kadar yüksekti.

%30 ülser vakasýnda H.Pilori etken olmayabilir. NSAÝ kullanýmý varsa özellikle proton pompa inihibitörleri uzun süreli tedavi ve engelleme için kullanýlmasý gerekecektir.





Cerrahi tedavi
Ülser nedeniyle Ameliyat ne zaman gereklidir?:

Birçok ülserler ilaçla iyileþirler. Kanama , stenoz (daralma -týkanma) , delinme ve penetrasyon (deþilme) meydana gelirse , týbbi tedaviye cevap vermezse acilen ameliyat gereklidir.

Ýlgili Kelimeler Listesi: duodenal ülser,helikobakter pilori,NSAÝD ilaçlar,gastroskopi,mide ülseri,endoskopi videolarý

Not:  Aþaðýdaki mavi linklerden ilgili kelimeler için tek týkla site içi arama yapabilirsiniz..