Genel Bilgiler

Yeterli cinsel uyarý olmasýna raðmen kadýnýn cinsel arzu duymamasý durumudur. Halk arasýnda "frijidite" veya "cinsel soðukluk" olarak da adlandýrýlmaktadýr.

Azalmýþ cinsel istek, cinsel fantezilerin ve cinsel etkinlikte bulunma isteðinin az olmasý veya hiç olmamasý þeklinde de tanýmlanabilir.

Cinsel istek; cinsel içerikli rüyalar ve fanteziler kurma, erotik materyale ilgi, cinsel etkinlikle ilgili arzularýn farkýnda olunmasý, olasý çekici cinsel eþlere yönelik dikkatin olmasý ve cinselliðin azalmasýna iliþkin hayal kýrýklýðýnýn olmasý gibi durumlarý kapsamaktadýr.

Cinsel istek, sadece psikolojik bir durum gibi görünse de sýklýkla hormonal dengesizlik ya da tedavi gibi fiziksel durumlardan da etkilenmektedir.

Ýsteðin olmasý çeþitli faktörlere baðlýdýr. Bunlar: Biyolojik içgüdü, yeterli özgüven (self esteem), cinsellikle ilgili önceki deneyimlerin olumlu olmasý, uygun bir cinsel eþin olmasý, birlikte olunan kiþi ile cinsellik dýþýndaki alanlarda da iyi bir iliþkinin olmasý gibi. Bu alanlarýn herhangi birinde sorun olmasý cinsel isteðin azalmasý ile sonuçlanabilir.

Frijidite, hem fiziksel hem de psikolojik sorunlara baðlý olarak ortaya çýkabilir.

Fiziksel faktörler:
Kullanýlan bazý ilaçlar
Alkolizm
Böbrek, karaciðer ve kalp yetmezliði
Tiroid hastalýklarý (hipotiroidi)
Kronik hastalýklar (þeker hastalýðý ve yüksek tansiyon gibi)
Nörolojik problemler (multipl skleroz, Parkinson gibi)
Ameliyatla rahimin alýnmasý (histerektomi operasyonlarý)
Hormonal dengesizlikler
Genital organlardaki iltihaplar, rahimin ters dönüklüðü (retrovert uterus), endometriosis gibi nedenlere baðlý olarak aðrýlý cinsel iliþki olmasý (disparoni) kadýnýn cinsel isteksizliðine neden olabilir. Ayný þekilde menopozda ortaya çýkan estrojen yetersizliðine baðlý vajinal kuruluk ve ürogenital atrofiler de isteksizlik sebebidir.

Psikolojik faktörler:

Aþýrý stres
Kiþiler arasý iliþkilerdeki sorunlar
Evlilikle ilgili problemler
Beden þekli ile ilgili kaygýlar
Anksiyete (Ýçsel sýkýntýlar)
Depresyon’dur.

Bazen kadýn ve partnerinin kadýn cinsel organlarýnýn yapý ve fonksiyonlarýný bilmemesi nedeni ile cinsel iliþki öncesinde kadýnýn uyarýlmasý saðlanamamakta, bu durumdaki kadýn da cinsel istek duymamaktadýr.

Yine, cinsel travma (tecavüz ve tacizler), önemli yaþam olaylarý (ailede birinin ölümü, çocuk doðumu, taþýnma gibi) ve cinsel iliþki ile bazý olumsuz anýlarýn yerleþmesi gibi durumlar da psikolojik nedenler arasýndadýr.

Bazý durumlarda bir kadýnýn cinsel iliþkide bulunmasý bir suç veya günah olarak algýlanabilmekte, baðlantýlý olarak cinsel arzu duymak suçluluk duygusuna neden olabilmektedir.

Cinsel isteksizlik problemi genç kýzlýktan bu yana olabileceði gibi çoðunlukla normal cinsel fonksiyonu olan kadýnda sonradan da ortaya çýkabilir.

Bazen cinsel istek azalmasý bir iliþkideki bozulmanýn bir iþareti de olabilir. Öfkeli, korkulu ya da zihni daðýnýk kiþiler genellikle cinsel yakýnlýk için istek duymazlar. Cinsellikten uzun süre uzak kalmak da cinsel dürtüyü bastýrabilir.

Cinsel isteðin az olmasý kadýnlarda cinsellikle ilgili en yaygýn þikayetlerdendir. Kadýnlarýn yaklaþýk %33’ünün hayatlarýnýn bir döneminde cinsel ilgi ya da istek azalmasýyla karþý karþýya kalacaðý tahmin edilmektedir. Oranlar yaþa baðlý olarak artmaktadýr. 18-24 yaþlarý arasýndaki kadýnlarýn % 32’si cinsel istek azlýðýndan etkilenirken bu oran 30-34 yaþ grubunda % 29.5 ve 35-39 yaþ grubunda % 37.6’dýr.

Genel toplumda cinsel istek azlýðýnýn % 20 civarýnda olduðu tahmin edilmektedir.


Cinsel Tiksinti Bozukluðu
Cinsel isteðin daha þiddetli bir derecede azalmasý ve hatta ortadan kalkmasý durumudur.

Cinsel tiksinti bozukluðu olan bireyler cinsel aktivitelerden kaçýnýrlar. Kendilerine cinsel yönden yaklaþýldýðýnda korku, kaygý ya da iðrenme ifade ederler. Bu durum belirgin bir sýkýntýya ve kiþiler arasý iliþkilerde zorluklara neden olur.

Þiddetli derecede cinsel tiksinti bozukluðu olan kiþilerde cinsellikle ilgili durumlarda panik ataða varan sorunlar yaþanabilir.

Bu sorun "travma sonrasý (posttravmatik) stres bozukluðu" gibi baþka psikolojik sorunlarla bir arada da görülebilir. Bu bozukluk tecavüze uðrama ya da çocuklukta istismar gibi cinsel saldýrýya maruz kalýnan durumlarda, cinsel birleþmenin aðrýlý olduðu durumlarda ya da cinsel dürtü ile utanç, suçluluk gibi duygular arasýnda farkýnda olunmayan bir baðlantý olduðunda ortaya çýkabilir.


Cinsel Ýstek Bozukluklarýnda Tedavi
Tedavi, neden olan faktörün ortaya konmasýndan sonra mümkündür. Ýsteksizliðe neden olan neden kadýn hastalýklarý veya baþka bir fiziksel hastalýksa öncelikle bunun tedavisi gerekmektedir.

Herhangi bir organik hastalýk saptanamamýþsa isteksizliðin nedeni psikolojiktir. Bu durumda çiftlerin birlikte psikiyatrik yardým almasý gerekmektedir. Bu tedavi sýrasýnda kadýnda cinsel isteksizliðe neden olan durumlar açýða çýkartýlýr.

Bu arada bir jinekolog tarafýndan cinsel "erojen (duyarlý) bölgeler" (meme uçlarý, klitoral bölge, kulak çevresi, boyun, bacaklar gibi) ve bunlarýn nasýl uyarýlacaðý çiftlere anlatýlýr. Kadýna çatý kaslarýný kasýp gevþetme egzersizleri öðretilerek vajenin daha duyarlý hale gelmesi saðlanýr.


Kadýnlarda Cinsel Ýsteði Artýrmada Kullanýlan Ýlaçlar
Sorunun karmaþýklýðý ve bireylere özgü oluþu göz önüne alýndýðýnda iþe yarayan tek bir yöntemin olamayacaðý açýktýr.
Ýçlerinde sildefanil (viagra) de olmak üzere cinsel uyarýlma üzerine etkili olduðu düþünülen bir grup ilaç halen araþtýrýlmaktadýr. Bu ilaçlarýn çoðu genital bölgedeki kan akýmýný artýrarak etkili olmaktadýrlar.

Hem kadýnlar hem de erkeklerde "testosteron hormonu" libido (cinsel istek-enerji) açýsýndan önemli olduðundan cinsel istek azalmasýnýn tedavisinde –tabi ki hekim gözetimi altýnda- kullanýlabilmektedir.

Testosteron tedavisi ile karaciðer hasarý, kalp hastalýðý riskinde artýþ olmasý gibi yan etkilerin oluþabileceði de dikkate alýnmalýdýr.
Yine menopoz sonrasý dönemlerde kullanýlabilen bir takým hormon tedavileri ile antidepressanlar cinsel istek problemlerinde tedavi olanaðý sunabilmektedir.

"Feromon"larýn cinsel istek bozukluklarýnýn tedavisindeki yeri de giderek daha fazla araþtýrýlmaktadýr.

Bunlar dýþýnda eðitim amaçlý erotik videolar da yararlý olabilir. Ancak cinsel tiksinti bozukluðu olanlarda erotik videolar kaygýyý artýrabileceði için önerilmez.


Cinsel Uyarýlma Bozukluðu
Cinsel uyarýlma cinsel cevap döngüsünün ikinci evresidir. Cinsel uyarýlmanýn kesin olarak psikolojik bir yönü olsa da ayný zamanda fizyolojik deðiþikliklerin görüldüðü ilk evredir.

Kadýnlarda cinsel uyarýlma; pelvik bölgeye kan akýmýnýn artmasý, vajenin ýslanma ve geniþlemesi, dýþ genital organlarýn þiþmesi ile karakterizedir. Bu deðiþikliklerin altýnda yatan mekanizma çok açýk olmasa da cinsel uyarýlma, otonom sinir sisteminin uyarýlmasý ile iliþkilidir.

Kadýn cinsel uyarýlma bozukluðu, cinsel cevabýn genel uyarýlma yönünün ortadan kalkmasýdýr. Bu durumda kadýnlarda vajinal kayganlaþma ya da geniþleme olmadýðý gibi erotik duyumlar da hissedilmez.

Bu durumda fiziksel temas tiksindirici gelebilir veya belli bir noktaya dek temas zevk verebilir. Uyarýlma sorunu olduðunda orgazmla ilgili sorun da olacaktýr. Bir araþtýrmada mutlu bir evlilikleri olan kadýnlarýn % 33’ü cinsel uyarýlmayý sürdürmede zorluk tanýmlamýþlardýr.

Bu problem, kadýnýn yaþamýn belli bir döneminde ortaya çýkabilir ya da genç kýzlýktan beri hiç cevap olmayabilir. Nedenlerine gelince;

Cinsel uyarýlma ile ilgili sorunlar bazý fiziksel durumlar ve yaþam dönemleri ile iliþkili olabilir. Diyabet, sigara kullanýmý, cinsel yolla bulaþan hastalýklar ve sinir hasarlarý hem kadýn hem de erkekte cinsel uyarýlmayý olumsuz etkileyebilir.

Emziren kadýnlarda vajinal ýslanmada azalma olabilir.

Menopoz döneminde ve sonrasýnda östrojenin azalmasý da uyarýlmayý zorlaþtýrabilir.

Bazý ilaçlar da uyarýlmayý bozabilir. Örneðin antidepresanlar, antihipertansifler ve antihistaminikler bu tür yan etkiye sahiptir.

Bu iþlev bozukluðunun en yaygýn nedenleri arasýnda suçluluk ve düþmanlýk yer almaktadýr. Suçluluk genellikle cinsel iliþkiden hoþlanma isteði ile bunu yapmaktan duyulan korku arasýndaki iç çatýþmayý içine alýr. Düþmanlýk ise sýklýkla eþle ilgilidir.

Kadýnda cinsel uyarýlmayý artýrmaya yönelik tedaviler genital bölgeye kan akýmýný artýrarak ya da ýslanmayý kolaylaþtýrarak etkinlik gösteren ürünler üzerine denemeler sürse de bunlarýn pek çoðu henüz deneysel düzeydedir.

Bazý kanlanmayý arttýrýcý kremlerin cinsel uyarýlmayý düzeltici etkisi de araþtýrýlmaktadýr.

Sempatik sinir sistemini uyaran ilaçlar, yohimbin, sildefanil gibi aðýzdan kullanýlan ilaçlar da araþtýrýlmaktadýr. Bu ilaçlar kan akýmýný artýrarak ya da sinir sisteminin bazý bölümlerini uyararak etki ederler.   

KAYNAK: HERA KADIN SAÐLIK MERKEZÝ