Genel Bilgiler

Gebelik özellikleri yönünden üç ayrý döneme ayrýlýr:
1. trimester (ilk 13 hafta)
2. trimester (14-27. haftalar arasý)
3. trimester (27-40. haftalar arasý) olmak üzere.


ÝLK ÜÇ AYDAKÝ FÝZÝKSEL DEÐÝÞÝKLÝKLER ve SIKÇA SORULANLAR

• Yorgunluk, halsizlik
• Bulantý ve kusmalar
• Ýdrara sýk çýkma
• Göðüs Hassasiyeti
• Baþ aðrýsý ve kendini iyi hissetmeme
• Hafif kilo artýþý
• Nokta þeklinde kanama (lekelenme).
• Kasýk aðrýsý
• Uykuya eðilim, psikolojik huy deðiþiklikleri

Ýlk üç aylýk dönem vücudumuzda önemli deðiþikliklerin olduðu ve gebeliðe adaptasyonun gerçekleþtiði bir dönemdir. Kiþi bu dönemde gebeliðin ilk heyecanýný yaþarken bir takým sorunlarla da karþý karþýya kalabilir.

ÝLK ÜÇ AYDA SIKÇA SORULAN SORULAR

“Bu bulantýlarým ne zaman bitecek?”
Gebeliðin erken dönemindeki bulantý ve kusmalarda; plasentadan salgýlanan hormonlar, annenin psikolojik sýkýntýlarý, B6 vitamini eksikliði, gebeliðe baðlý mide-barsak sistemindeki deðiþiklikler, tiroid bezinin normalden çok çalýþmasý gibi pek çok neden suçlanmýþtýr.
Gebelikte mide ve barsaklar, gebelik hormonlarýnýn etkisi ile daha yavaþ boþalýr. Buna baðlý hazýmsýzlýk, þiþkinlik ve gaz þikayetleri olabilir.
Midesinde gebelik öncesinde ülseri olanlarda bulantý ve kusma þikayetleri daha dirençli ve uzun süreli olabilir. Ayrýca bulantý ve kusmalar, stres ve yorgunluða baðlý olarak da artabilir.

Bulantý ve kusmalar sabahlarý daha sýk olmakla birlikte, günün her saatinde karþýnýza çýkabilir. Genelde ilk gebeliklerde, genç kadýnlarda ve ikiz gebeliklerde daha þiddetlidir.
Bulantýlar, çoðunlukla 4 – 8 haftalýkken baþlar ve 14 – 16 haftalýkta azalýr. Fakat bazý kadýnlarda bulantý ve kusma 3. aydan sonra baþlayabilir ve bazý kadýnlarda ise tüm gebelik süresince devam edebilir. Bu tür durumlarda eðer verilen aðýzdan ilaç tedavilerine raðmen problem devam ederse hastaneye yatýrýlarak serum ile besleme gerekebilir.
Öneriler
Gün içinde daha sýk ve küçük öðünler þeklinde yemeniz bulantýlarýnýzý azaltýr. Yemekler sýrasýnda az sývý almak da iyileþmeye yardýmcý olur. Bunlarý yapmanýn amacý mideyi tamamen boþ veya tamamen dolu tutmaktan kaçýnmaktýr. Çünkü her iki durum da bulantýyý arttýrabilir.
Beslenme diyeti olarak katý, kuru, yaðsýz ve tuzlu gýdalara yönelin. Eðer tatlý veya meyve yediðinizde bulantýnýz olmuyorsa bunlarý da yiyebilirsiniz.

Ýlk kalktýðýnýz zaman eðer bulantýnýz çoksa yataktan çýkmadan önce demli olmayan bir çay için. Yataðýn baþýnda galeta, tuzlu kraker gibi kuru þeyler bulundurun.

Sabahlarý yataktan ani bir þekilde kalkmayýn. Gebeliðin erken döneminde sýk görülen yorgunluk da bulantýyý þiddetlendirebilir.

Hoþ olmayan koku ve yiyeceklerden kaçýnýn. Özellikle mutfak kokularýndan ve aðýr parfümlerden uzak durun.

Tüm önlemlere raðmen bulantýnýz geçmiyorsa doktorunuza baþvurun. Ýlaç tedavisi veya hastaneye bir süre için yatýþýnýz gerekebilir.

”Kendimi daha sinirli, gergin ve alýngan hissediyorum”
Gebeliðin ilk 3 ayýnda anne adayýnda bazý psikolojik deðiþiklikler ortaya çýkabilir. Örneðin kiþi çok neþeliyken aniden aðlama krizlerine tutulabilir. Bazan çok sinirliyken bazý günler sakin olabilir.

Gebelikte depresyon, aþýrý alýnganlýklar, aþýrý uyuma isteði gibi þikayetler sýk olarak görülür. Gebeliðin ilk 3 ayý gebeliðe adaptasyon dönemidir ve kiþi gebeliðe uyum saðladýkça bu sorunlar da yavaþ yavaþ ortadan kalkacaktýr.

Yine, gebeliðin son haftalarýnda tekrar bir takým huzursuzluklar ortaya çýkabilir. Bu huzursuzluklarýn kaynaklarý ise doðumla ile ilgili endiþeler, doðum sonrasý anne olmanýn getirdiði tedirginlikler, bekleyen maddi ve manevi yükümlülüklerdir. Kiþi sinirli, heyecanlý olabilir, uyku problemleri ortaya çýkabilir.

Öneriler
Tüm bu þikayetler geçici olan ve fazla endiþe edilmemesi gereken durumlardýr. Hemen hemen her kadýn bu duygularý yaþar.

Benzer þekilde baba adayýnda da bir takým sýkýntýlarla yüzleþebilirler. Eþinin durumu hakkýnda endiþeler taþýyabilir ve konuyla ilgili bilgisi yoksa ona yardým edememenin üzüntüsünü yaþayabilir. Bu nedenle çiftler kendilerinden önce böyle bir deneyim yaþayan arkadaþlarý ile konuþarak onlarýn tecrübelerinden yararlanabilirler.
Ancak unutulmamalýdýr ki en profesyonel yardým konunun uzmaný olan hekimlerden alýnabilir.

“Sürekli idrara çýkýyorum”

Ýlk üç ayda rahmin büyüyen hacmi ile birlikte
böbreklerin fonksiyonlarýndaki deðiþimler size
idrara çýkma ihtiyacý hissi verir. Hatta
hapþýrýrken, öksürürken ve gülerken idrar
kaçýrabilirsiniz. Bunun nedeni, büyüyen
rahmin idrar torbasýna yaptýðý baskýdýr.

Ýdrar þikayetleri 4. aydan sonra hafiflese de son aylarda bebeðin baþýnýn mesaneye basýsý sonucu genellikle yeniden artacaktýr.




Öneriler
Sürekli idrara çýkma problemleriyle baþedebilmek için; yatmadan birkaç saat önce su içmeyi kesmeniz önerilir. Böylelikle gece boyunca daha az kalkarsýnýz ve uykunuz bölünmez.
Ancak tüm gebelik süresince sývý alýmýný azaltmanýz kesinlikle önerilmez. Çünkü bol su içmenin gebelik üzerine pek çok olumlu etkisi vardýr.

Ýhtiyaç hissettiðiniz her an idrarýnýzý yapýn. Ýdrarýnýzý tutmak, idrar torbanýzýn tam olarak boþalamamasýna sonucunda idrar yollarý enfeksiyonuna yol açabilir. Ýdrar yaparken öne doðru eðilmeniz idrar torbanýzýn tam olarak boþalmasýna yardýmcý olur.
Sýk idrara çýkma (pollaküri) ile birlikte idrar yaparken yanma ve sýzlama (disüri) ile birlikte kasýk aðrýsý þikayetiniz de varsa bu durum “idrar yolu enfeksiyonu” na baðlý olabilir, hekiminize danýþýnýz.

“Göðüslerin sýzlýyor”
Östrojen, prolaktin ve progesteron adý verilen hormonlarýnýn salgýlanmasýnýn artmasý gebe kadýnýn göðüslerindeki deðiþikliklerin temel nedenidir. Gebeliðin ilk birkaç haftasýnda göðüslerinizde hafif deðiþiklikler hissedebilirsiniz, bunlar aðrýlý olabilir.

Öneriler
Bu durumda göðüslerin uyarýlmamasý için yatarken sütyen giyilmesi ve meme uçlarýna temastan kaçýnýlmasý bu tür þikayetleri bir ölçüde azaltacaktýr.

“Baþým aðrýyor ve çok halsizim”
Gebeliðin erken döneminde görülen baþ aðrýlarý pek çok kadýný rahatsýz etmektedir. Kesin nedeni belli deðildir, fakat gebeliðin erken döneminde görülen diðer rahatsýzlýklar gibi, hormon düzeyinde ve kan dolaþýmýndaki deðiþiklikler ile psikolojik nedenler suçlanmaktadýr. Baþ aðrýsýnda diðer olasý nedenler ise aþýrý stres ve yorgunluktur.

Gebe kaldýðýnýzý öðrenir öðrenmez kafeini azaltýrsanýz veya tümden keserseniz, bu davranýþ deðiþiklikleri de sizde bir kaç gün baþ aðrýsý yapabilir.

Kendini iyi hissetmeme, gebe kadýnlarda sýk görülür ve gebelik sýrasýnda görülen dolaþým deðiþiklikleri sonucu olabilir.
Gebeliðin 6. ayýndan sonra geliþen baþ aðrýlarý ise ilk aylardakiler gibi masum olmayabilir. Bu dönemlerdeki baþ aðrýlarýnda öncelikle tansiyonun ölçülerek kontrol edilmesi önerilir. Çünkü “Gebeliðe baðlý hipertansiyon” ve “preeklampsi (gebelik zehirlenmesi)” bu dönemlerde anne ve bebek saðlýðýný tehtid eden baþ aðrýsý nedenleridir.

Stres, yorgunluk ve açlýk da kendini iyi hissetmeme ve bayýlmalarýn (senkop nöbetlerinin) nedeni olabilir.

Öneriler
Gebeliðe baðlý baþ aðrýlarý, yüzün ön tarafý ve kenarlarýna, burun çevresine, gözlerine sýcak kompres uygulama ile azabilir.

Ayrýca gevþeme egzersizleri, baþ aðrýnýzý azaltmanýn yaný sýra kendinizi çok iyi hissetmenize neden olur. Bu egzersizleri gözünüzü kapatýp sakin güzel bir düþünerek yapýn.
Ýyi ve dengeli beslenme, güzel dinlenme, masaj, hafif egzersiz veya yürüyüþler de önemli ölçüde þikayetlerinizi azaltacaktýr.
Söylemesi çok kolaydýr ama yaþamýnýzdaki stresi azaltmak gebeliðinizin ilk dönemleri ile geri kalaný kolay geçirmenizi saðlayacaktýr.
Aðrý kesici kullanmadan önce muhakkak doktorunuza danýþýn.

“Ne kadar kilo almalýyým?”
Gebelik sýrasýnda toplam 11-14 kg alýnmasý normal olsa da, bunun yalnýzca çok küçük bir kýsmý ilk üç ayda gerçekleþir (ortalama 1 kg).

Zayýf bayanlar biraz daha fazla kilo alabilirken, kilolu bayanlarýn biraz daha az kilo almalarý önerilmektedir.

Bebeðinizin tüm önemli yapýlarý ve organ sistemleri ilk üç ayda oluþur. Daha sonraki dönemde ise bunlar büyüyüp geliþirler ve bebeðinizde kilo artýþý görülür.

Ýlk üç ayýn sonunda, bebek ortalama 8 cm. boyunda, 20 gram aðýrlýðýnda minyatür bir insan görünümündedir. Pek çok organ sistemleri oluþmuþ ve hatta çalýþmaya baþlamýþtýr bile. El ve ayak parmaklarýnda minik týrnaklar vardýr. Eller birer bezelye tanesi büyüklüðündedir.

Bebek emme hareketleri yaparak çevresini saran sývýyý yutar ve yuttuðu sývýyý alttan idrar olarak çýkarýr.

Gebeliðin erken döneminde birçok kadýn kendisini rahatsýz eden belirtilerden þikayetçidir. Bunlar genelde endiþe edilecek problemler deðildir, fakat hangi belirtilerin doktora baþvuracak durumlar olduðunu bilmelisiniz.

“Lekelenme tarzýnda kanamalarým oluyor, normal mi?”
Gebeliðin tüm dönemleri içinde görülebilen kanama þikayetleri önemlidir. Ýlk üç aydaki hafif kanamalar genel olarak düþük tehtidine baðlý ve de %90 oranýnda dinlenme ile kendiliðinden geçen þikayetler olsa da siz “gebelik esnasýnda her türlü kanamanýzýn olmasý durumunda doktorunuza baþvurunuz”.

Kanamanýn olmasý, gebeliðinizdeki bir problemin sonucu olabilir. Ayrýca bu durum yalnýz bebeðinizin deðil sizin saðlýðýnýz için de riskli durumlar yaratabilir.

“Kasýklarým aðrýyor”
Ýlk gebe kaldýðýnýzda kasýklarýnýzda, kalça ve belinizde aðrý hissi ile karþý karþýya kalabilirsiniz. Rahim büyürken onu tutan bað dokularý da gerilir. Aðrýnýn sebebi de bu gerilmedir. Rahatsýzlýk verici olsa da, endiþelenmenize gerek yoktur.

Öneriler
Ilýk bir banyo gevþemenize ve sancýlarýnýzýn hafiflemesine yardýmcý olur. Ayrýca dinlenme egzersizleri ile de rahatlayabilirsiniz. Aðrýlarýnýz dayanýlmayacak kadar þiddetliyse doktorunuza baþvurunuz.


ÝKÝNCÝ ÜÇ AYDAKÝ FÝZÝKSEL DEÐÝÞÝKLÝKLER ve SIKÇA SORULANLAR

• Aðrý ve yanmalar
• Cilt deðiþiklikleri (gebelik lekelenmeleri, cilt döküntüleri, sivilcelenmeler)
• Kabýzlýk
• Anemi (kansýzlýk)
• Bacak kramplarý
• Kilo artýþý
• Vajinal akýntý ve enfeksiyonlar
• Aþermeler

Ýkinci üç aylýk dönem gebeliðin 13. Haftasý ile 27. Haftasý arasýndaki dönemdir.
“Altýn dönem” olarak da adlandýrýlan bu dönemde gebeliðin baþlangýcýndaki yan etkiler azalmýþ ve son üç aydaki rahatsýzlýklar ise henüz baþlamamýþtýr.
Bu dönemde bulantýnýz azalmýþtýr, uykularýnýz düzelmiþtir ve enerjiniz yerine gelmiþtir. Ayrýca bu dönemde bebeðiniz size gerçek gibi gelmeye baþlamýþtýr. 16 – 20. haftalar arasýnda bebeðin hareketlerini hissedebilirsiniz.

4 – 5. Aylarda artýk karnýnýz yavaþ yavaþ belirmeye baþlamýþtýr. Gardrobunuzu deðiþtirmenin, 14-16. haftalardan itibaren ultrasonla cinsiyeti görünür hale gelen bebeðiniz için evinizde hazýrlýklar yapmanýzýn zamaný gelmiþtir.

ÝKÝNCÝ ÜÇ AYDA SIKÇA SORULAN SORULAR
”Bebek hareketlerini ne zaman hissedeceðim?”
Daha önce doðum yapmýþ olan hanýmlar bu konuda da tecrübelerini gösterirler. Bu hanýmlar genelde 16. hafta civarýnda bebeðin oynadýðýný hissederken ilk gebeliðini yaþayanlar 18-21. haftalar arasýnda bu duyguyla tanýþýrlar.

Anne adaylarý bebeðin oynama hareketlerini, “içlerinde bir kuþun kanat çýrpýþýna” benzetebilirler. Bebeðin oynamasý anne-baba adaylarýna huzur ve mutluluk verici bir olaydýr. 4. aydaki bebeðin boyu 15 cm, aðýrlýðý yaklaþýk 150 gramdýr.

6. ayýn sonunda ise bebeðin boyu 30 cm., aðýrlýðý ise 900 gramý bulur. Bebek bu dönemden sonra hýzlý bir büyüme temposuna girmiþtir ve doðuma kadar kilosu yaklaþýk üç kat artacaktýr.

”Karnýmda aðrý ve yanmalar hissediyorum”
Ýkinci üç aylýk dönemde uterusun (rahmin) geniþliðinde hýzlý bir artýþý farkedersiniz.

Kadýn rahmi, vucüdumuzda kendi büyüklüðünün üstüne bu kadar fazlasýna çýkýp doðumdan sonra tekrar eski haline dönebilen tek organdýr.

Uterus (rahim) büyürken, vücudunuzun içinde o bölümde olan diðer organlar normal yerlerinden birazcýk uzaklaþacaklardýr. Bu nedenle bu organlarý tutan kas ve bað dokularýnda aþýrý bir gerilme olacaktýr. Bu organ büyüme ve gerilmeleri anne adayýný rahatsýz edebilir.

Bu dönemde görülen aðrý ve yanmalarýn esas nedeni uterusun aðýrlýðý ve geniþliðindeki artýþ ile gebelik hormonlarýdýr.

”Belimde ve sýrtýmda aðrýlar oluyor”
Gebelik sýrasýnda kalça bölgenizdeki kemiklerin arasýndaki eklemler yumuþayýp gevþerler. Bunlar doðum sýrasýnda bebeðin bu bölgeden geçebilmesi için bir hazýrlýktýr.

Bu dönemde, rahminizin aðýrlýðý artar ve aðýrlýk merkezinin yeri deðiþir. Bunun sonucu olarak zamanla ve belki hiç farkýnda olmadan, vücut þekliniz ve yürüme þekliniz deðiþir. Aðýrlýk merkezindeki deðiþiklikler sýrt aðrýlarýna neden olur.
Öneriler
Þikayetlerinizi en aza indirmek için oturmanýza, kalkmanýza ve yürümenize dikkat edin, kendinizi fazla zorlamayýn, aðýr yük kaldýrmaktan kaçýnýn ve aðrýlarýnýzýn arttýðý durumlarda uzanarak dinlenin.

Ayrýca bel ve sýrt saðlýðýný olumsuz etkileyen topuklu ayakkabý giymekten kaçýnýn. Her zaman için düz ve mümkünse ortopedik tabanlý ayakkabýlarý tercih edin.

Karýn bölgenizdeki kaslarý çalýþtýrmak için yapýlan egzersizler bel ve sýrt aðrýsýnýn azalmasýna yardýmcý olacaktýr.

”Kasýklarýmda aðrýlar oluyor”
Ýkinci dönemdeki alt karýn bölgesindeki aðrýlarýn nedeni, geniþleyen rahmin kaslarýnýn ve rahmin çevresindeki asýcý bað dokusunun gerilmesidir. Bu durum týbbi literatürde “Round ligament aðrýsý” olarak geçer.

Ayrýca daha önceden karýn bölgesine uygulanan bir ameliyat geçirmiþseniz aðrýnýn nedeni buradaki iç yapýþýklýklarýn gerilmesi de olabilir.

Gebelik sýrasýnda bazen appendisit veya safra kesesi taþý (kolesistit) nedenli ani aðrýlar farklý yerlerde ve þekillerde oluþabilir. Bu aðrýlarýn farklý yerde oluþmasýnýn nedeni, büyüyen rahmin bu organlarý bulunduklarý yerden baþka tarafa itmesidir.

Öneriler
Kasýk bölgesindeki aðrý bebeðiniz ve sizin için bir tehdit oluþturmasa da, bu þikayetinizin fazla ve uzun süreli olmasý durumunda mutlaka doktorunuza bildirin. Çünkü bu aðrýlarýn nedeni (erken gebelik haftalarýnda) dýþ gebelik, düþük tehlikesi ve ileri gebelik haftalarýnda erken doðumun baþlangýcý olabilir.
Kasýk aðrýnýz þiddetli ise, oturma veya yatma veya alacaðýnýz sýcak bir duþ þikayetinizi bir ölçüde azaltabilir.

”Bacaklarýmda kramplar oluyor”

Bacaklardaki kramplar genelde 3. Aydan
sonra sýk görülür. Özellikle geceleri oluþur
ve hatta bazen uykudan uyandýracak kadar
þiddetlidir.

Bacak kramplarýnýn kesin nedeni belli
olmamakla beraber kalsiyum ve
magnezyum azlýðý genel olarak
suçlanmaktadýr.

Öneriler
Bacak kramplarý sizi çok rahatsýz ederse, öncelikle kalça kaslarýnýzý gerici egzersizler yapýn. Uzun süre oturmaktan veya uzun süre yürümekten kaçýnýn. Eðer aniden kramp girerse, dizinizi gererek ayaðýnýzý hafifçe yukarý kaldýrýn.
O bölgeye masaj, sýcak uygulamalar rahatlatýcý olabilir. Bazý hekimler tarafýndan hastalara kalsiyum, magnezyum veya B6 vitaminleri reçete edilebilmektedir.
”Midem yanýyor”
Mide yanmasýnýn en sýk sebebi, “reflü” olarak bilinen mide içeriðinin yemek borusuna doðru geri kaçmasýdýr. Bunun sonucunda mide asitleri yemek borusunu tahriþ eder.

Gebelikte reflü’nün normalden daha sýk olarak karþýmýza çýkmasýnýn bir kaç ayrý nedeni vardýr. En önemli neden büyüyen uterusun (rahmin) mideyi yukarýya itmesidir.

Diðer bir neden, sindirim sisteminin çalýþmasý hormonlarýn (özellikle progesteron hormonu) etkisi altýnda yavaþlamasý sonucunda yemek borusunda dalga þeklinde hareketlerle ilerleyen yiyeceklerin gidiþi gebelik sýrasýnda yavaþlamaktadýr. Midenizin boþalmasý gecikmekte ve yiyecekler sindirim sisteminden daha yavaþ boþalmaktadýr. Bunun sonucunda hazýmsýzlýk, þiþkinlik ve bulantý hissi gibi þikayetler de görülebilecektir.

Ayrýca mide ile yemek borusu arasýndaki büzücü kas yine gebelikte artan progesteron hormonu etkisiyle gevþemekte ve mide asid içeriði yemek borusuna geçerek göðüste yanma þikayetine yol açabilmektedir.

Öneriler
Bulantý ve kusmayý önlemek için, az az ve de sýk sýk beslenin. Fazla asidli gýdalar ile aþýrý acýlý, ekþili, baharatlý, yaðlý gýdalardan uzak durun. Fazla miktarda çay, kahve ve çikolatadan sakýnýn.

Kýzartma türü gýdalar yerine haþlama türü gýdalarý tercih edin. Soda içmeniz bazan þikayetlerinizi azaltabilir.

Ayrýca mide yanmanýzý artýran ani öne eðilmeler gibi hareket ve pozisyonlardan kaçýnýn. Hatta geceleri yatarken baþýnýzýn altýna bir yastýk daha koyup baþýnýzý biraz daha yükseltebilirsiniz.

Her þeye raðmen mide yanmanýz çok fazla ise doktorunuz size bir takým antiasid ilaçlar verebilir, fakat doktorunuza danýþmadan ilaç kullanmayýnýz.

”Cildim eskisi gibi deðil”
Gebelik sýrasýnda salgýlanan bazý hormonlar cildinizde belirli deðiþikliklere neden olur.

En sýk karþýlaþýlan problem vucüttaki bazý bölgelerde belirginleþen cildin kahverengileþerek kararmasýdýr. Bu durum en sýk olarak yüzde (kloasma, gebelik maskesi), göðüs uçlarý, karýn, kasýk ve göbek çevresi bölgelerinde ortaya çýkar.

Ciltteki bu kararmalarýn gerçek nedeni belli olmamakla beraber, gebelikte salgýsý artan estrojen hormonuna baðlý olduðu düþünülmektedir.

Öneriler
Gebelik sýrasýndaki cilt kararmalarý, güneþ ýþýðý veya diðer ultraviole ýþýklara maruz kalmakla daha da artabilir.

Bu yüzden gebelik sýrasýnda durumda fazla güneþte kalmayýn ve hatta yaz aylarýnda dýþarýda olduðunuz zamanlarda öncelikle yüzünüzü yüksek koruma faktörlü kremlerle koruyun.

Bol miktarda kar olan ortamlarýn da yaz aylarýndaki güneþ ýþýðý gibi yüksek dozda ultraviole içerdiðini unutmayýn.

Ciltteki kararmalar doðumdan sonra bir miktar azalsa da soluk bir þekilde kalýcý da olabilir. Bu durumda doðumdan sonra dermatologlar tarafýndan bazý tedaviler uygulanabilmektedir.

Gebelik sýrasýnda ciltteki esmerleþmelere ilaveten el ayasý ve ayak tabanlarýnda kýzarýklýklar, vucutta bazý kaþýntýlý ve döküntülü rahatsýzlýklar da ortaya çýkabilir. Pek çok þikayet tedaviye gerek kalmaksýzýn gebeliðin doðal sürecinde kendiliðinden kaybolup gider.

”Kabýzlýk oluyor”
Kabýzlýk, gebelikte görülen sýk görülen bir problem olup en sýk nedeni sindirim sisteminin genel olarak yavaþlamasý ve büyüyen uterusun (rahmin) baðýrsaklarýn son kýsmýna yaptýðý baskýdýr.

Ayrýca kabýzlýk gebeliðin son dönemlerinde hemoroid (basur) ve anal fissür (makatta çatlama) oluþumunu da artýrýr.

Öneriler
Bu problemle baþetmenin en önemli yolu diyetinizi düzenlemektir. En önemli tedavi ve kabýzlýktan korunma yöntemi liften zengin beslenme ve bol sývý tüketimidir.

Her türlü çið sebze ve meyveyi bol miktarda almanýzda yararlar mevcuttur. Ayrýca baðýrsaklarýn rahat çalýþmasý için bolca kayýsý, erik, incir kompostolarý ve doðal meyve sularý içebilirsiniz.

Sabah kahvaltýsýndan önce aç karýnla bir bardak ýlýk su içiniz. Bol miktarda sývý tüketimi anne ve bebek saðlýðý ile gebeliðin normal gidiþatý açýsýndan pek çok yarar saðlar.

Tüm bunlara ek olarak yaptýðýnýz egzersizi artýrmanýz da bu probleminizin azalmasýna yardýmcý olabilir. Özellikle açýk havada yapýlan bir saatlik yürüyüþler kendinizin ve gebeliðinizin saðlýðý açýsýndan önemlidir. Bu dönemde de doktorunuza danýþmadan müshil ya da benzeri etkili ilaçlar almayýnýz.

”Kansýzlýk þikayeti”
Bebeðin gebelik sýrasýnda artan ihtiyaçlarý vücudunuzun demir gereksinimini fazlalaþtýrýr. Gebelik öncesinde günlük demir ihtiyacýnýz 15 mg. kadarken gebelikte bunun 2 katýna gerek vardýr. Genel olarak besinlerle alýnan demir yeterli gelmeyeceðinden dolayý ilave demir haplarýna gerek vardýr.

Gebe kadýnlarda anemi (kansýzlýk); yorgunluk, güçsüzlük, çarpýntý, üþüme, nefes darlýðý, baþ dönmesi ve vucut direncinin azalmasý gibi sýkýntýlara yol açabilir.

Öneriler
Aneminin tek tedavisi demir almaktýr. Bu yüzden gebeliðin 16-18. haftasýndan itibaren her gebe ilave olarak demir almalýdýr.
Ayrýca demirden zengin gýdalarýn tüketilmesinde fayda vardýr. Kuru baklagiller, karaciðer, dalak, yürek, kýrmýzý etler, pekmez, yumurta gibi gýdalar demir açýsýndan zengindir.
“Aþermelerim oluyor”
Gebelikte turþu, limon, muz, karpuz, soðan gibi bir takým yiyeceklere karþý aþýrý istek doðmasý aþerme olarak bilinir.

Çok arzuladýðýnýz bu yiyecekleri sindirim düzeninizde bozukluða neden olmuyorsa ve aþýrý kalorili deðilse uygun miktarda yemenizde bir sakýnca yoktur. Aþermelerin neden kaynaklandýðý bilinmemektedir.


ÜÇÜNCÜ ÜÇ AYDA GÖRÜLEN FÝZÝKSEL DEÐÝÞÝKLÝKLER ve SIKÇA SORULANLAR

• Halsizlik, yorgunluk
• Çarpýntý
• Nefes darlýðý
• Psikolojik problemler, gerginlik
• Karýn, sýrt, bel, kasýk aðrýlarý
• Mide ekþime ve yanmalarý
• Bacak kramplarý
• Uykusuzluk
• Sýk idrara çýkma ve idrar kaçýrma problemleri
• El ve ayak parmak uçlarýnda uyuþmalar
• Varisler
• Bacaklardaki ödemler

Son üç ay, þikayetlerin yeniden alevlendiði 27 ile 40. gebelik haftalarý arasýndaki dönemdir.
Bu dönemdeki þikayetlerin pek çoðundaki neden, rahimin hacimsel büyümesidir. Ayrýca gebeliðin þikayetlerinin artmasý yanýnda bebekle ilgili risklerin de en fazla olduðu dönemdir.

Bu dönemdeki psikolojik þikayetlerin ve uykusuzluðun genel olarak nedenleri, doðum ile ilgili endiþelenme ve korkular, doðum sonrasý anne ve baba olmanýn getireceði maddi ve manevi yükümlülükler ile gebeliðin büyümesine baðlý hissedilen rahatsýzlýklarýn artýþýdýr.

ÜÇÜNCÜ ÜÇ AYDA SIKÇA SORULAN SORULAR

”Hemoroid (Basur) oldu”
Hemoroid, makadda toplardamarlarýn geniþlemesi sonucu kanýn o bölgede göllenmesidir.

Gebelikte hemoroidlerin sýk olarak görülmesinin sebebi rahmin büyümesiyle anal (makadi) bölgeden gelen toplardamarlara karþý oluþan basýnçtýr.

Ayrýca gebelikteki hormonlar, kabýzlýk ve kilo artýþý da sebepler arasýndadýr. Pek çok kadýnda hemoroid ilk kez gebelikte ortaya çýkarken pek çoðunda ise önceden olan hafif þikayetler daha belirgin hale gelir. En sýk problemler makadda aðrý, kanama, kaþýntý ve akýntýdýr.

Öneriler
Gebelik sýrasýnda ortaya çýkan hemoroid þikayetleri ile baþ edebilmek için öncelikle kabýzlýktan korunmak amacýyla sebze, meyve gibi bol lifli beslenmenin yanýnda çok miktarda su ve sývý tüketimi önemlidir.

Bunun yanýsýra;
Her tuvalet sonrasý anal bölgeyi çok iyi temizleyin, yumuþak tuvalet kaðýtlarý kullanýn.

Sabah akþam 20-30 dakika ýlýk oturma banyolarý yapabilirsiniz.
Özellikle sert sandalyeler üstünde uzun süre oturmayýn.
Uzun süre sürekli ayakta durmayýn, ama yürüyüþ yapabilirsiniz.

Tüm önlemlere raðmen þikayetleriniz geçmezse doktorunuzu bilgilendirin. Kabýzlýk önleyici tedavi veya makad bölgesine lokal krem, fitil tedavisi uygulanabilir.

”Varislerim arttý”
Gebeliðin özellikle son dönemlerinde bacaklarda ve genital bölgede varisler ortaya çýkabilir.

Varis oluþumundaki en önemli mekanizma, büyüyen rahmin bacaklardan gelen toplardamarlara basý yapmasý sonucu kanýn bacaklarda göllenmesiyle toplardamarlarda geniþlemelerin oluþmasýdýr.

Ayrýca bazý gebelik hormonlarý da bu geliþimi arttýrmaktadýr.
Tüm bunlara ek olarak genetik faktörler, obesite (þiþmanlýk), uzun süreli ayakta kalmayý gerektiren meslekler, sigara da varis oluþumuna zemin hazýrlar.

Oluþan varisler gebelerde aðrý, ödem (þiþlikler) yapabilir ve hatta enfeksiyona eðilimlidirler.

Öneriler
Varis oluþmaya baþlandýðýnda yapýlmasý gerekenler; yatarken bacaklarýn altýna yastýk konularak yükseltilmesi (elevasyon), külotlu varis çoraplarýnýn giyilmesi ve uzun süreli, hareketsiz ayakta kalmaktan kaçýnýlmasýdýr.
Günde bir saat yürüyüþ ve akþamlarý 15-20 dakika süreyle bacaklarý hafif soðuk suda dinlendirme de þikayetlerin giderilmesinde yararlý olacaktýr.

”Bacaklarýmdaki ödemler (þiþlikler) arttý”
Büyüyen rahmin bacaklardan dönen kan üzerine basý yapmasý sonucunda gebeliðin özellikle son dönemlerinde görülen ödemler genelde ciddi bir sorun oluþturmaz.

Öneriler
Son dönem ödemlerini azaltmak için ise uzun süreli hareketsiz bir þekilde ayakta kalmamak, tuz tüketiminde aþýrýya kaçmamak ve dinlenirken ayaklarýn altýna bir yastýk konup yükseltilmesi önerilmektedir.

Ödemlere el ve yüzlerdeki þiþliklerin de eklenmesi preeklampsinin bir iþareti olabilir. Bu durumda mutlaka doktorunuzu arayýnýz.

“Ýdrar kaçýrmalarým oluyor”
Büyüyen rahmin ve rahim içinde bebeðin büyüyen baþýnýn idrar torbasý üzerine uyguladýðý basýnç, özellikle son aylarda idrar kaçýrmanýza (inkontinens) neden olabilir.

Bu rahatsýz edici yakýnma gülme, hapþýrma, öksürme veya aðýr yük kaldýrma gibi durumlarda artabilir. Doðum sonrasý genellikle kaybolur.

Öneriler
Ýdrar torbanýzý sýkýþtýðýnýz her an boþaltýn, yani sýk sýk tuvalete çýkýn, hiçbir zaman içeride idrar býrakmayýn.

Ýdrar kaçýrma, idrar yaparken yanma veya kasýk aðrýsý ile birlikteyse idrar yolu enfeksiyonuna da baðlý olabilir. Doktorunuzu bilgilendirin.

KAYNAK: HERA KADIN SAÐLIK MERKEZÝ