Genel Bilgiler

Hamile olduðunu yeni öðrenen kadýnlarýn pek çoðunda, en çok ilgi çeken konulardan birisi beslenme þeklinin nasýl olmasý gerektiðidir.
Çoðu kadýn bebeðinin geliþimi için doðru ve dengeli beslenemediðini düþünür. Hatta ilk aylarýnda kilo alamayan gebeler endiþelenebilirler.

Aslýnda tüm bu endiþeler çoðu zaman gereksizdir. Çünkü bulantý ve kusmalar ile iþtahsýzlýk problemleri ilk aylarda kilo almayý doðal olarak engelleyebilir.

Kimi zaman hastalarýn eline çeþitli diyetler verilmekte ve belli beslenme programlarýna zorlanmaktadýrlar. Bazý gebeliðin özel durumlarý haricinde bu tür yaklaþýmlarýn hiçbir bilimsel geçerliliði yoktur. Kadýnlarý korkutarak sevmedikleri veya tolere edemedikleri gýda maddelerini tüketmeye zorlamak kabul edilebilir bir yaklaþým deðildir. Bu tür diyetler ancak konunun uzmaný diyetisyenler tarafýndan hastanýn durumu göz önüne alýnarak, doktorunun önerileri doðrultusunda ve kiþiye özel olarak hazýrlanabilir.

Ancak yine unutulmamalýdýr ki bebeðin büyümesi, saðlýklý olmasý, ruhsal, fiziksel, zihinsel yönden iyi geliþmesi annenin saðlýðý ve dengeli beslenmesiyle orantýlýdýr.

Annenin gebelik öncesi fiziksel geliþimini tamamlamýþ olmasý, besin depolarýnýn yeterli olmasý ve yaþý, hem bebeðin hem de annenin saðlýðýný koruyacak en önemli etkenlerdir. Çünkü bebek, annenin besin yedeklerinden ve gebelik boyunca tükettiklerinden kendisi için gerekeni seçip alarak, büyür beslenir.

Annenin günlük yaþantýsýný sürdürecek yeterli enerji ve besin öðelerini alýrken doðal yollardan fazladan alacaðý protein, enerji, vitamin ve mineraller hem kendisi hem de doðacak bebeðin saðlýklý olmasýnýn garantisidir.

Normal bir gebelik sürecinde annenin kendi gereksinimine ek olarak tükettiklerinin bebeðe aktarýlmasý için annenin yaklaþýk 10-12 kg almasý yeterlidir. Bu artýþý saðlayabilmek için gebelik öncesine göre bir gebe ek olarak günlük 20 gr. protein, 15-20 mg. demir, 500 mg. kalsiyum ve ortalama 300 kalorilik enerji almasý gereklidir.

Gebelikte sýklýkla tüketilmesi gereken besin öðelerine göz atalým.


KALSÝYUM

Kalsiyum, bebeðinizin gebeliðin 8. Haftasýndan itibaren oluþmaya baþlayan kemik ve diþlerinin geliþimi için gerekli bir mineraldir.

Gebelikte, normalde gerek duyduðunuz miktarýn iki katý kadar kalsiyum gereklidir. Çünkü gebelik boyunca diþ ve kemiklerden sürekli bir kalsiyum eksilmesi olmaktadýr.
Kalsiyum açýsýndan zengin besinler peynir, süt, yoðurt ve yeþil yapraklý sebzelerdir.

Ancak süt ürünlerinin yað açýsýndan da zengin olduðundan dolayý yaðý alýnmýþ süt ve yoðurdu tercih etmeniz daha doðru olacaktýr.

Brucella, tifo benzeri hastalýklardan korunabilmek için tükettiðiniz peynirin ve sütün hijyenik ve iyi pastörize olmasýna da özen gösterin.

PROTEÝNLER
Gebelikte artan protein gereksinimi karþýlamak için kýrmýzý ve beyaz et, süt ve süt ürünleri, yumurta, balýk, kuru baklagiller (fasulye, mercimek, barbunya..) gibi proteinden zengin besinler önerilir.

Proteinler, hayvansal ve bitkisel proteinler olarak ikiye ayrýlýr. Diyetlerde bitkisel ve hayvansal proteinler eþit oranlarda tüketilmelidir.

Hayvansal gýdalardaki yað mümkün ölçüde alýnarak, etin yaðsýz þekilde tüketilmesi önerilir. Ayrýca balýkta proteinden baþka bulunan omega 3 ve omega 6 yað asitleri de bebeðin zeka geliþimi üzerine olumlu etkili maddelerdir. Tüketilen balýk taze ve iyi piþirilmiþ olmalýdýr.

DEMÝR
Gebelikte "kan yapýcý" yani demirden zengin gýdalarýn tüketilmesi ve özellikle de 4-4.5 aylardan sonra folik asitli demir ilaçlarýnýn kullanýmý önemlidir. Çünkü özellikle bu aylardan sonra demir eksikliðine baðlý olarak kansýzlýk (anemi) ortaya çýkabilir.

Aþýrý derecede kansýzlýðý olan kiþilerde kan haplarýna (demir haplarý) gebeliðin erken dönemlerinde de baþlanabilir.  Ancak bu durumda zaten ilk aylarda sýk olarak görülen bulantý, kusma ve mide þikayetlerinde artýþ olabileceðinden tedaviye baþlangýç süresi bir kaç hafta ertelenebilir. 

Gebelerde demir eksikliði halsizlik, bitkinlik, nefes darlýðý, uykuya meyillilik ve çarpýntý gibi þikayetler oluþturabileceði gibi gebelikle ilgili olarak da erken doðum, bebeðin rahim içinde geliþememesi, ölü doðum ve düþükler gibi komplikasyonlara zemin hazýlar.  Ayrýca ileri derecede kansýz bir gebe doðum sonrasý lohusalýk döneminde de sýkýntý çeker.

Demir eksikliðini en aza indirebilmek için kan yapýcý; pekmez, kuru üzüm, kýrmýzý et, yumurta ve kuru baklagillerden zengin gýdalarýn tüketilmesine önem verilmelidir. Ayrýca C vitamininden zengin meyve ve sebzeler de barsaklardan demir emilimini arttýracaklardýr.

Genelde 4.aylardan sonra baþlanýlan demir haplarý kesinlikle sütle birlikte içilmemelidir. Çünkü süt, demirin emilimini azaltarak etkisizleþtirmektedir.

Verilen demir hapýnýn dozu hekim tarafýndan kiþiye özel olarak ayrlanmaktadýr. Kiþinin kanýnýn ileri derecede düþüklüðü kan ilacýnýn dozunun arttýrýlmasýna neden olabilir. Veya örneðin ikiz gebeliklerde vucüdun demir gereksinimi artacaðýndan dolayý doz yükseltilmesine gidilebilir.

Bazý kiþiler demir haplarýný mide þikayetlerinden dolayý gebelikleri boyunca kullanamayabilirler. Bu kiþilerde, içilebilir (sývý) demir solüsyonlarý kullanýlabilir. Bazan de demir damar içi veya kas içi uygulamalarla hastalara yüklenebilir. Çok ileri durumlarda ise kan veya eritrosit (kýrmýzý kan hücresi) transfüzyonu (nakli) yapýlmasý zorunlu hale gelebilir.

Bir kiþide yoðun bir þekilde yapýlan demir tedavilerine raðmen halen kandaki hematokrit ve hemoglobin deðerleri düþük kalýyorsa demir eksikliði anemisi dýþýndaki anemiler veya barsak emilim bozukluklarý (malabsorbsiyon sendromlarý) aranmalýdýr.

GEBELÝK VE BESLENME

Hamile olduðunu yeni öðrenen kadýnlarýn pek çoðunda, en çok ilgi çeken konulardan birisi beslenme þeklinin nasýl olmasý gerektiðidir.
Çoðu kadýn bebeðinin geliþimi için doðru ve dengeli beslenemediðini düþünür. Hatta ilk aylarýnda kilo alamayan gebeler endiþelenebilirler.

Aslýnda tüm bu endiþeler çoðu zaman gereksizdir. Çünkü bulantý ve kusmalar ile iþtahsýzlýk problemleri ilk aylarda kilo almayý doðal olarak engelleyebilir.

Kimi zaman hastalarýn eline çeþitli diyetler verilmekte ve belli beslenme programlarýna zorlanmaktadýrlar. Bazý gebeliðin özel durumlarý haricinde bu tür yaklaþýmlarýn hiçbir bilimsel geçerliliði yoktur. Kadýnlarý korkutarak sevmedikleri veya tolere edemedikleri gýda maddelerini tüketmeye zorlamak kabul edilebilir bir yaklaþým deðildir. Bu tür diyetler ancak konunun uzmaný diyetisyenler tarafýndan hastanýn durumu göz önüne alýnarak, doktorunun önerileri doðrultusunda ve kiþiye özel olarak hazýrlanabilir.

Ancak yine unutulmamalýdýr ki bebeðin büyümesi, saðlýklý olmasý, ruhsal, fiziksel, zihinsel yönden iyi geliþmesi annenin saðlýðý ve dengeli beslenmesiyle orantýlýdýr.

Annenin gebelik öncesi fiziksel geliþimini tamamlamýþ olmasý, besin depolarýnýn yeterli olmasý ve yaþý, hem bebeðin hem de annenin saðlýðýný koruyacak en önemli etkenlerdir. Çünkü bebek, annenin besin yedeklerinden ve gebelik boyunca tükettiklerinden kendisi için gerekeni seçip alarak, büyür beslenir.

Annenin günlük yaþantýsýný sürdürecek yeterli enerji ve besin öðelerini alýrken doðal yollardan fazladan alacaðý protein, enerji, vitamin ve mineraller hem kendisi hem de doðacak bebeðin saðlýklý olmasýnýn garantisidir.

Normal bir gebelik sürecinde annenin kendi gereksinimine ek olarak tükettiklerinin bebeðe aktarýlmasý için annenin yaklaþýk 10-12 kg almasý yeterlidir. Bu artýþý saðlayabilmek için gebelik öncesine göre bir gebe ek olarak günlük 20 gr. protein, 15-20 mg. demir, 500 mg. kalsiyum ve ortalama 300 kalorilik enerji almasý gereklidir.

Gebelikte sýklýkla tüketilmesi gereken besin öðelerine göz atalým.


KALSÝYUM

Kalsiyum, bebeðinizin gebeliðin 8. Haftasýndan itibaren oluþmaya baþlayan kemik ve diþlerinin geliþimi için gerekli bir mineraldir.

Gebelikte, normalde gerek duyduðunuz miktarýn iki katý kadar kalsiyum gereklidir. Çünkü gebelik boyunca diþ ve kemiklerden sürekli bir kalsiyum eksilmesi olmaktadýr.
Kalsiyum açýsýndan zengin besinler peynir, süt, yoðurt ve yeþil yapraklý sebzelerdir.

Ancak süt ürünlerinin yað açýsýndan da zengin olduðundan dolayý yaðý alýnmýþ süt ve yoðurdu tercih etmeniz daha doðru olacaktýr.

Brucella, tifo benzeri hastalýklardan korunabilmek için tükettiðiniz peynirin ve sütün hijyenik ve iyi pastörize olmasýna da özen gösterin.

PROTEÝNLER
Gebelikte artan protein gereksinimi karþýlamak için kýrmýzý ve beyaz et, süt ve süt ürünleri, yumurta, balýk, kuru baklagiller (fasulye, mercimek, barbunya..) gibi proteinden zengin besinler önerilir.

Proteinler, hayvansal ve bitkisel proteinler olarak ikiye ayrýlýr. Diyetlerde bitkisel ve hayvansal proteinler eþit oranlarda tüketilmelidir.

Hayvansal gýdalardaki yað mümkün ölçüde alýnarak, etin yaðsýz þekilde tüketilmesi önerilir. Ayrýca balýkta proteinden baþka bulunan omega 3 ve omega 6 yað asitleri de bebeðin zeka geliþimi üzerine olumlu etkili maddelerdir. Tüketilen balýk taze ve iyi piþirilmiþ olmalýdýr.

DEMÝR
Gebelikte "kan yapýcý" yani demirden zengin gýdalarýn tüketilmesi ve özellikle de 4-4.5 aylardan sonra folik asitli demir ilaçlarýnýn kullanýmý önemlidir. Çünkü özellikle bu aylardan sonra demir eksikliðine baðlý olarak kansýzlýk (anemi) ortaya çýkabilir.

Aþýrý derecede kansýzlýðý olan kiþilerde kan haplarýna (demir haplarý) gebeliðin erken dönemlerinde de baþlanabilir.  Ancak bu durumda zaten ilk aylarda sýk olarak görülen bulantý, kusma ve mide þikayetlerinde artýþ olabileceðinden tedaviye baþlangýç süresi bir kaç hafta ertelenebilir. 

Gebelerde demir eksikliði halsizlik, bitkinlik, nefes darlýðý, uykuya meyillilik ve çarpýntý gibi þikayetler oluþturabileceði gibi gebelikle ilgili olarak da erken doðum, bebeðin rahim içinde geliþememesi, ölü doðum ve düþükler gibi komplikasyonlara zemin hazýlar.  Ayrýca ileri derecede kansýz bir gebe doðum sonrasý lohusalýk döneminde de sýkýntý çeker.

Demir eksikliðini en aza indirebilmek için kan yapýcý; pekmez, kuru üzüm, kýrmýzý et, yumurta ve kuru baklagillerden zengin gýdalarýn tüketilmesine önem verilmelidir. Ayrýca C vitamininden zengin meyve ve sebzeler de barsaklardan demir emilimini arttýracaklardýr.

Genelde 4.aylardan sonra baþlanýlan demir haplarý kesinlikle sütle birlikte içilmemelidir. Çünkü süt, demirin emilimini azaltarak etkisizleþtirmektedir.

Verilen demir hapýnýn dozu hekim tarafýndan kiþiye özel olarak ayrlanmaktadýr. Kiþinin kanýnýn ileri derecede düþüklüðü kan ilacýnýn dozunun arttýrýlmasýna neden olabilir. Veya örneðin ikiz gebeliklerde vucüdun demir gereksinimi artacaðýndan dolayý doz yükseltilmesine gidilebilir.

Bazý kiþiler demir haplarýný mide þikayetlerinden dolayý gebelikleri boyunca kullanamayabilirler. Bu kiþilerde, içilebilir (sývý) demir solüsyonlarý kullanýlabilir. Bazan de demir damar içi veya kas içi uygulamalarla hastalara yüklenebilir. Çok ileri durumlarda ise kan veya eritrosit (kýrmýzý kan hücresi) transfüzyonu (nakli) yapýlmasý zorunlu hale gelebilir.

Bir kiþide yoðun bir þekilde yapýlan demir tedavilerine raðmen halen kandaki hematokrit ve hemoglobin deðerleri düþük kalýyorsa demir eksikliði anemisi dýþýndaki anemiler veya barsak emilim bozukluklarý (malabsorbsiyon sendromlarý) aranmalýdýr.

GEBELÝK VE BESLENME

Hamile olduðunu yeni öðrenen kadýnlarýn pek çoðunda, en çok ilgi çeken konulardan birisi beslenme þeklinin nasýl olmasý gerektiðidir.
Çoðu kadýn bebeðinin geliþimi için doðru ve dengeli beslenemediðini düþünür. Hatta ilk aylarýnda kilo alamayan gebeler endiþelenebilirler.

Aslýnda tüm bu endiþeler çoðu zaman gereksizdir. Çünkü bulantý ve kusmalar ile iþtahsýzlýk problemleri ilk aylarda kilo almayý doðal olarak engelleyebilir.

Kimi zaman hastalarýn eline çeþitli diyetler verilmekte ve belli beslenme programlarýna zorlanmaktadýrlar. Bazý gebeliðin özel durumlarý haricinde bu tür yaklaþýmlarýn hiçbir bilimsel geçerliliði yoktur. Kadýnlarý korkutarak sevmedikleri veya tolere edemedikleri gýda maddelerini tüketmeye zorlamak kabul edilebilir bir yaklaþým deðildir. Bu tür diyetler ancak konunun uzmaný diyetisyenler tarafýndan hastanýn durumu göz önüne alýnarak, doktorunun önerileri doðrultusunda ve kiþiye özel olarak hazýrlanabilir.

Ancak yine unutulmamalýdýr ki bebeðin büyümesi, saðlýklý olmasý, ruhsal, fiziksel, zihinsel yönden iyi geliþmesi annenin saðlýðý ve dengeli beslenmesiyle orantýlýdýr.

Annenin gebelik öncesi fiziksel geliþimini tamamlamýþ olmasý, besin depolarýnýn yeterli olmasý ve yaþý, hem bebeðin hem de annenin saðlýðýný koruyacak en önemli etkenlerdir. Çünkü bebek, annenin besin yedeklerinden ve gebelik boyunca tükettiklerinden kendisi için gerekeni seçip alarak, büyür beslenir.

Annenin günlük yaþantýsýný sürdürecek yeterli enerji ve besin öðelerini alýrken doðal yollardan fazladan alacaðý protein, enerji, vitamin ve mineraller hem kendisi hem de doðacak bebeðin saðlýklý olmasýnýn garantisidir.

Normal bir gebelik sürecinde annenin kendi gereksinimine ek olarak tükettiklerinin bebeðe aktarýlmasý için annenin yaklaþýk 10-12 kg almasý yeterlidir. Bu artýþý saðlayabilmek için gebelik öncesine göre bir gebe ek olarak günlük 20 gr. protein, 15-20 mg. demir, 500 mg. kalsiyum ve ortalama 300 kalorilik enerji almasý gereklidir.

Gebelikte sýklýkla tüketilmesi gereken besin öðelerine göz atalým.


KALSÝYUM

Kalsiyum, bebeðinizin gebeliðin 8. Haftasýndan itibaren oluþmaya baþlayan kemik ve diþlerinin geliþimi için gerekli bir mineraldir.

Gebelikte, normalde gerek duyduðunuz miktarýn iki katý kadar kalsiyum gereklidir. Çünkü gebelik boyunca diþ ve kemiklerden sürekli bir kalsiyum eksilmesi olmaktadýr.
Kalsiyum açýsýndan zengin besinler peynir, süt, yoðurt ve yeþil yapraklý sebzelerdir.

Ancak süt ürünlerinin yað açýsýndan da zengin olduðundan dolayý yaðý alýnmýþ süt ve yoðurdu tercih etmeniz daha doðru olacaktýr.

Brucella, tifo benzeri hastalýklardan korunabilmek için tükettiðiniz peynirin ve sütün hijyenik ve iyi pastörize olmasýna da özen gösterin.

PROTEÝNLER
Gebelikte artan protein gereksinimi karþýlamak için kýrmýzý ve beyaz et, süt ve süt ürünleri, yumurta, balýk, kuru baklagiller (fasulye, mercimek, barbunya..) gibi proteinden zengin besinler önerilir.

Proteinler, hayvansal ve bitkisel proteinler olarak ikiye ayrýlýr. Diyetlerde bitkisel ve hayvansal proteinler eþit oranlarda tüketilmelidir.

Hayvansal gýdalardaki yað mümkün ölçüde alýnarak, etin yaðsýz þekilde tüketilmesi önerilir. Ayrýca balýkta proteinden baþka bulunan omega 3 ve omega 6 yað asitleri de bebeðin zeka geliþimi üzerine olumlu etkili maddelerdir. Tüketilen balýk taze ve iyi piþirilmiþ olmalýdýr.

DEMÝR
Gebelikte "kan yapýcý" yani demirden zengin gýdalarýn tüketilmesi ve özellikle de 4-4.5 aylardan sonra folik asitli demir ilaçlarýnýn kullanýmý önemlidir. Çünkü özellikle bu aylardan sonra demir eksikliðine baðlý olarak kansýzlýk (anemi) ortaya çýkabilir.

Aþýrý derecede kansýzlýðý olan kiþilerde kan haplarýna (demir haplarý) gebeliðin erken dönemlerinde de baþlanabilir.  Ancak bu durumda zaten ilk aylarda sýk olarak görülen bulantý, kusma ve mide þikayetlerinde artýþ olabileceðinden tedaviye baþlangýç süresi bir kaç hafta ertelenebilir. 

Gebelerde demir eksikliði halsizlik, bitkinlik, nefes darlýðý, uykuya meyillilik ve çarpýntý gibi þikayetler oluþturabileceði gibi gebelikle ilgili olarak da erken doðum, bebeðin rahim içinde geliþememesi, ölü doðum ve düþükler gibi komplikasyonlara zemin hazýlar.  Ayrýca ileri derecede kansýz bir gebe doðum sonrasý lohusalýk döneminde de sýkýntý çeker.

Demir eksikliðini en aza indirebilmek için kan yapýcý; pekmez, kuru üzüm, kýrmýzý et, yumurta ve kuru baklagillerden zengin gýdalarýn tüketilmesine önem verilmelidir. Ayrýca C vitamininden zengin meyve ve sebzeler de barsaklardan demir emilimini arttýracaklardýr.

Genelde 4.aylardan sonra baþlanýlan demir haplarý kesinlikle sütle birlikte içilmemelidir. Çünkü süt, demirin emilimini azaltarak etkisizleþtirmektedir.

Verilen demir hapýnýn dozu hekim tarafýndan kiþiye özel olarak ayrlanmaktadýr. Kiþinin kanýnýn ileri derecede düþüklüðü kan ilacýnýn dozunun arttýrýlmasýna neden olabilir. Veya örneðin ikiz gebeliklerde vucüdun demir gereksinimi artacaðýndan dolayý doz yükseltilmesine gidilebilir.

Bazý kiþiler demir haplarýný mide þikayetlerinden dolayý gebelikleri boyunca kullanamayabilirler. Bu kiþilerde, içilebilir (sývý) demir solüsyonlarý kullanýlabilir. Bazan de demir damar içi veya kas içi uygulamalarla hastalara yüklenebilir. Çok ileri durumlarda ise kan veya eritrosit (kýrmýzý kan hücresi) transfüzyonu (nakli) yapýlmasý zorunlu hale gelebilir.

Bir kiþide yoðun bir þekilde yapýlan demir tedavilerine raðmen halen kandaki hematokrit ve hemoglobin deðerleri düþük kalýyorsa demir eksikliði anemisi dýþýndaki anemiler veya barsak emilim bozukluklarý (malabsorbsiyon sendromlarý) aranmalýdýr.

C VÝTAMÝNÝ

C vitamini demirin baðýrsaklardan emiliminde, vucudun hastalýk etkeni mikroorganizmalara karþý immun (baðýþýklýk) direncinin arttýrýlmasýnda ve metabolizmamýzdaki pek çok biyokimyasal süreç için gerekli bir vitamindir.

Gebelikte C vitamini gereksinimi metabolizmanýn hýzlanmasýna baðlý olarak artmýþtýr; ancak düzenli bir þekilde beslenen gebelerde hap þeklinde vitamin alýnmasý önerilmemektedir.

C vitamini portakal, limon, kýrmýzý ve yeþil biber, domates, çilek, greyfurt, karnýbahar, lahana, brüksel lahanasý gibi pek çok taze meyve ve sebzelerde bulunur. Vücutta depolanmadýðý için her gün belli bir miktar alýnmalýdýr.

Uzun süre saklanan ve piþirilen besinlerde C vitamininin çoðu kaybolur. Besinleri tazeyken tüketmeli, iyi yýkanmýþ sebzeleri çið ya da az haþlayarak yemelisiniz. Ayrýca gebelere uzun süre beklemiþ, doðal içerikli olmayan, konserve ve benzeri gýdalar da önerilmez.

FOLÝK ASÝT
Bebeðin merkezi sinir sisteminin geliþmesi için özellikle gebeliðin ilk haftalardan itibaren "B9 vitamini"  yani folik asit alýnmasý çok önemlidir. Vücutta depolanmadýðý ve gebelik süresince normalden fazlasýna gerek duyulduðu için her gün alýnmalýdýr.

Taze yeþil sebzeler folik asit kaynaðýdýr, ancak uzun süreli piþirmeler ve uzun süre bekleyen gýdalardaki miktarýný azaltýr. En çok ýspanak, yer fýstýðý, fýndýk, karnýbahar, kepekli ekmekte mevcuttur.

Doðal gýdalar gebenin folik asit açýðýný tam olarak kapatamayacaðýndan ötürü gebeliðin ilk haftalarýndan itibaren hap olarak dýþarýdan alýnmasý uygun olacaktýr.

Gebelerde folik asit eksikliðine baðlý bebeklerde nöral tüp defektleri adý altýnda toplanan bir takým anormalliklerin (hidrosefali, spina bifida, anensefali) ortaya çýkabileceði gösterilmiþtir. Ayrýca bu gebelerde preeklampsinin (gebelik zehirlenmesi) daha sýk geliþtiði gözlenmiþtir.

Daha önceden folik asit eksikliði saptanmýþ veya nöral tüp defekt anomalili bebek doðurmuþ kadýnlar, gebe kalmayý düþündükleri tarihin en az 3 ay öncesinden itibaren folik asit alýmýna baþlamalýdýrlar.

LÝFLÝ GIDALAR (Posalý gýdalar)
Günlük beslenmenizin büyük bir bölümünü oluþturmasý gereken lifli (posalý) yiyecekler, gebelikte sýk görülen kabýzlýðýn ve baðýrsak tembelliðinin önlenmesinde çok yararlýdýr.

Genellikle tüm sebze ve meyveler lif açýsýndan zengindir. Her gün bolca yiyebilirsiniz. Kepekli besinler de lif içerir, ancak diðer bazý besinlerin baðýrsaklardan emilimini azalttýðýndan aþýrý tüketilmemelidir.

Lifli gýdalar en sýk olarak kepekli ekmek, yulaf ezmesi, barbunya, kepekli makarnalar, kayýsý, kuru üzüm, bezelye, pýrasa, esmer pirinç, ahududu, kuruyemiþte bol miktarda vardýr.

GEBELÝKTE SIVI ALIMI
Gebelik süresince bol miktarda su ve sývý alýmý sizin ve gebeliðiniz açýsýndan son derecede yararlýdýr.

Özellikle bol su tüketimi idrar yolu enfeksiyonu, oligohidramnios (bebeðin amnion sývýsýnýn normalden az oluþu), erken doðum eylemi, solunum yolu enfeksiyonlarý, kabýzlýk, ishal gibi pek çok durumda koruyucu veya tedavi edici olabilir.

Gebelikte çay, kahve, kolalý içecekler ve kakao önerilmez. Çay içerdiði tein maddesiyle demir eksikliðine yol açarken, diðer maddeler kafein içerdiðinden ötürü bebek üzerine olumsuz etkide olabileceðinden dolayý önerilmemektedir. Maden suyu (soda) içilmesinin ise hiçbir olumsuz etkisi yoktur.

Tamamen doðal ve hiçbir katký maddesi içermeyen nane, limon, adaçayý, ýhlamur, kuþburnu, papatya gibi bitki çaylarý da gebelikte içilebilir. Ancak, sinemaki çayý nýn içimi konusunda bazý endiþeler vardýr. O yüzden bu bitkisel çayýn gebelik sýrasýnda tüketilmesi önerilmemektedir.

Alkol, gebelikte kullanýldýðýnda bebekte fetal alkol sendromu olarak tanýmlanýp, zeka geriliði ve bir takým yapýsal anormalliklerle kendini gösteren problemlere yol açtýðýndan ötürü kesinlikle zararlýdýr.

Gebelikte gereksiz kalori tüketimini de kýsýtlamak gereklidir. Unutulmamalýdýr ki, önemli olan annenin karnýnýn yað baðlamasý deðil içerideki bebeðin saðlýklý ve uygun geliþimidir. Bu yüzden kek, bisküvi, reçel ve meþrubat gibi temel besin öðelerinden yoksun þekerli yiyecek-içeceklerden mümkün olduðunca kaçýnmak gereklidir. Ayrýca yaðlý kýzartmalar yerine haþlama türü gýdalar tercih edilmelidir.

Aþýrý tuz tüketiminden de kaçýnmak uygundur. Özellikle son aylarda aþýrý tuzlu yeme ile vucütta ödem artabilir, tansiyon yükselebilir ve kendinizi daha rahatsýz hissedebilirsiniz.

Hangi besin kaynaklarý ne iþe yarar?
Et, yumurta, kurubaklagiller: Beyin, kas, kemik ve diþlerin geliþimi ve kan yapýmýnda görevlidir. Protein ve demir gereksinimini karþýlarlar.

Süt ve süt ürünleri: Kemik, diþ geliþimi ve büyüme ile görevlidirler. Protein ve kalsiyum kaynaðýdýrlar.

Sebze ve meyveler: Büyüme ve geliþme için vitamin ve mineralleri saðlarlar.

Tahýllar: Kalori ve B grubu vitaminleri içerdiklerinden büyüme ve geliþmeye için önemlidirler.

Yað ve þekerler : Sadece enerji içerirler ve enerji açýðýný kapatýrlar.

Yeterli ve dengeli beslenmede dikkatli bir þekilde tüketmek zorunda olduðumuz bu besin gruplarýný gebelikte de ayný özenle tüketmeliyiz ki saðlýklý yaþayabilmek için doðru beslenme alýþkanlýklarýný kazanabilelim.

“Gebelik diyet yapmak için uygun bir zaman deðildir”
Yaþ, boy ve hareket durumumuza göre uygun aðýrlýkta gebeliðe baþlanmalýdýr. Çok kilolu bir gebeyi zayýflatmak gebelik sürecinde doðru deðildir, kilosunu korumaya çalýþmak ve özellikle dördüncü aydan sonra kalori kýsýtlamasýna gitmemek gerekir.

Beslenmede yüksek kalorili yiyeceklerin fazlaca almasýna engel olmak, ancak gebelik için gerekli temel besin ögelerini alarak gereksinmeleri karþýlamak esastýr.

Ergenlik çaðýnda olan veya yaþantýsý gereði çok hareketli gebelerde ise mutlaka olmasý gereken, kilonun korunmasý ve ek olarak gebelik için artan gereksinimin karþýlanmasýdýr.

Gebelikte aðýrlýðýn takibi çok önemlidir. Ýlk üç ayda 0,5-1 kg, sonraki aylarda ise ortalama 1.5-2.0 kg, aðýrlýk kazanmasý uygundur.

Çok zayýf gebelerde, yetersiz ve dengesiz beslenenlerde düþük aðýrlýklý doðum, erken doðum, ölü doðum, zihinsel ve bedensel özürlü doðumlar görülebilir. Annede anemi (kansýzlýk), kemik ve diþ kayýplarý, preeklampsi, vücutta su tutulmasý (ödem), iþ gücü kaybý, halsizlik görülme oraný yüksektir.

Çok kilolu gebelerde ise hipertansiyon, þeker hastalýðý, doðum güçlükleri gibi problemler görülebilir. Bu nedenle anne adaylarýnýn gebelik öncesi kontrolleri yapýlmasý, gebe kaldýktan sonra her ay beslenme ve kilo izlenmesinin yapýlmasý gerekmektedir.

Öðünleriniz sýk ve az az porsiyonlar halinde olmalýdýr. Ne uzun süre aç kalýn, ne de yediðinizde týka basa midenizi doldurun.

Aldýðýnýz gýdalarýn taze olmasýna dikkat edin. Konserve, beklemiþ gýdalar ve içinde katký maddeleri bulunarak saklanan gýdalar yerine taze ve doðal maddeleri tüketmeye özen gösterin.

Yediðiniz gýdalarda “çeþitliliðe” önem verin. Bu þekilde pek çok vitamin ve minerali almanýz mümkün olacaktýr.

Aþýrý yaðlý, tatlý, baharatlý ve kalorili gýdalar yerine protein ve karbonhidrattan zengin, yað oraný düþük besin öðelerine yönelin.
Unutmayýn ki önemli olan sizin kilo almanýz deðil bebeðin içeride yeterli þekilde beslenebilmesidir.

Preeklampsi durumu veya riski varsa protein alýmýnýzý arttýrmanýz gerekebilir veya gebeliðe baðlý þeker hastalýðý (gestasyonel diabet) söz konusu ise diyetisyeninizin önereceði þekilde kalori kýsýtlamasýna gitmeniz gerekebilir.

Gebelikte dýþarýdan hap olarak alýnmasý gereken iki madde folik asit ve demirdir. Dengeli beslenebilen bir gebede bunlar harici vitamin veya mineral alýmý gereksizdir.

Piyasada pek çok “multivitamin” adý verilen ve içinde pek çok vitamin ve mineralleri barýndýran ilaçlar vardýr. Bunlar çoðu hekim tarafýndan reçete de edilmektedir.

Son yýllarda yapýlan bilimsel çalýþmalar; gebelikte dýþarýdan hap olarak alýnan A, C, E vitaminleri ile magnezyum, kalsiyum, çinko, selenyum, bakýr, flor gibi eser elementlerin, düzenli beslenenlerde gebelik üzerine her hangi bir olumlu etkilerinin olmadýðýný göstermiþtir.

Eðer gebeliðe baðlý bacak kramplarýnýz oluyorsa “Magnezyum”, preeklampsi riskiniz varsa “kalsiyum”u ilave olarak doktorunuz size reçete edebilir.

Sentetik multivitamin haplarý, dengeli beslenemeyen gebelerde destekleyici olarak verilebilse de doðal gýdalarýn hiçbir zaman yerini tutmayacaktýr.

Gebeliðin ilk aylarýnda yapýlan “Toxoplasma testleri” sonucunda vücudunuz bu parazitle önceden hiç karþýlaþmamýþsa bazý önlemleri almanýz þarttýr. Özellikle kedi ve köpek dýþkýlarýyla bulaþan bu rahatsýzlýk gebelik döneminde ortaya çýkarsa bebekte ölümcül veya sakatlýklara yol açan problemlere neden olabilir.
Toxoplasma özellikle iyi yýkanmamýþ sebze ve meyveler ile iyi piþmemiþ çið etlerden geçer.

Toxoplasma ülkemizde özellikle çið etlerin yoðun olarak tüketildiði doðu ve güneydoðu Anadolu bölgelerinde sýk olarak görülmektedir.

Toxoplasma’dan korunmak için;
Ellerinizi öðün önceleri düzgün þekilde yýkayýnýz
Sebze ve meyveleri de tüketmeden önce uzun süreli yýkayýnýz.
Evinizde kedi veya köpek besliyorsanýz aþýlarýný ihmal etmeyin, onlara da çið et vermeyin ve yakýn temastan kaçýnýn.
Çið veya iyi piþmemiþ et ve et ürünlerinden (sucuk, salam, sosis, çið köfte gibi) kaçýnýn.

Beslenmede suyu asla ihmal etmeyin. Günde en az 8-10 bardak su için.  Yaz aylarýnda bu miktar 15 bardaða kadar çýkýlabilir.

Özellikle ileri aylarda kabýzlýk þikayeti varsa bol su içerek, kabuðu ile yenen meyveleri tüketerek, her öðünde sebze ile salataya yer vererek ve yürüyüþ yaparak bu sorunun önüne geçebilirsiniz.

Günde 1-2 bardak süt içmeniz gebelikte ortaya çýkan kalsiyum kayýplarýný yerine koymak içindir.
Süt içemiyorsanýz yoðurt veya ayran tüketiniz. Peynir veya çökelek de tüketebilirsiniz. Süt ve süt ürünlerinin pastörize olmasýna dikkat edin.

Yemeklerde iyotlu tuz kullanýnýz. Yüksek tansiyon (hipertansiyon) varsa yemekleri az tuzlu piþirin. Özellikle son aylarda olan ödemlerin azaltýlmasý amacýyla bu dönemlerde tuzu azaltýn.

Genelde sabahlarý yataktan kalkýnca baþlayan bulantýlarda bir dilim peynir, bir iki grissini rahatlýk saðlayabilir.
Özellikle gebeliðin ilk üç ayýnda olan bu bulantý ve kusmalardan kendinizi korumak için bu dönemde katý, kuru ve yaðsýz gýdalarý tercih edin. Mutfak kokularýndan ve aðýr parfümlerden uzak durun.

Bu dönemde tuzlu kraker, patates haþlamasý, leblebi ve bisküvi türü gýdalarý alarak þikayetinizle baþ edebilirsiniz. Az ve de sýk yemeyi unutmayýn.

 Son yýllarda yapýlan bir çalýþmaya göre gebelik sýrasýnda Mc Donald’s veya benzeri fastfoodlarda aþýrý ýsýda kýzartýlarak yapýlan patates kýzartmalarý ile marketlerde benzer þekilde üretilerek pazarlanan cipsler anne karnýndaki bebekler için "teratojendir" yani zehirli bir takým maddeler içermektedir. Bu nedenle bu tür maddeleri gebelik sýrasýnda tüketmekten kaçýnmak gerekir. Evlerde yapýlan patates kýzarmalarý düþük ýsýda kýzartýldýðý için böyle bir olumsuz etkiye sahip deðildir. 

Önceden belirtildiði gibi gebelik diyet yapmak için uygun bir zaman deðildir. Hamilelikte belli miktarda kilo alýmý þarttýr.
Zayýf bir bünyeye sahipseniz daha fazla, kilolu bir bünyeniz varsa daha az kilo almanýz uygun olacaktýr. Kilo durumunuzu “Vücut kitle indeksi” ile deðerlendirebilirsiniz.

GEBELÝK VE BESLENME

Hamile olduðunu yeni öðrenen kadýnlarýn pek çoðunda, en çok ilgi çeken konulardan birisi beslenme þeklinin nasýl olmasý gerektiðidir.
Çoðu kadýn bebeðinin geliþimi için doðru ve dengeli beslenemediðini düþünür. Hatta ilk aylarýnda kilo alamayan gebeler endiþelenebilirler.

Aslýnda tüm bu endiþeler çoðu zaman gereksizdir. Çünkü bulantý ve kusmalar ile iþtahsýzlýk problemleri ilk aylarda kilo almayý doðal olarak engelleyebilir.

Kimi zaman hastalarýn eline çeþitli diyetler verilmekte ve belli beslenme programlarýna zorlanmaktadýrlar. Bazý gebeliðin özel durumlarý haricinde bu tür yaklaþýmlarýn hiçbir bilimsel geçerliliði yoktur. Kadýnlarý korkutarak sevmedikleri veya tolere edemedikleri gýda maddelerini tüketmeye zorlamak kabul edilebilir bir yaklaþým deðildir. Bu tür diyetler ancak konunun uzmaný diyetisyenler tarafýndan hastanýn durumu göz önüne alýnarak, doktorunun önerileri doðrultusunda ve kiþiye özel olarak hazýrlanabilir.

Ancak yine unutulmamalýdýr ki bebeðin büyümesi, saðlýklý olmasý, ruhsal, fiziksel, zihinsel yönden iyi geliþmesi annenin saðlýðý ve dengeli beslenmesiyle orantýlýdýr.

Annenin gebelik öncesi fiziksel geliþimini tamamlamýþ olmasý, besin depolarýnýn yeterli olmasý ve yaþý, hem bebeðin hem de annenin saðlýðýný koruyacak en önemli etkenlerdir. Çünkü bebek, annenin besin yedeklerinden ve gebelik boyunca tükettiklerinden kendisi için gerekeni seçip alarak, büyür beslenir.

Annenin günlük yaþantýsýný sürdürecek yeterli enerji ve besin öðelerini alýrken doðal yollardan fazladan alacaðý protein, enerji, vitamin ve mineraller hem kendisi hem de doðacak bebeðin saðlýklý olmasýnýn garantisidir.

Normal bir gebelik sürecinde annenin kendi gereksinimine ek olarak tükettiklerinin bebeðe aktarýlmasý için annenin yaklaþýk 10-12 kg almasý yeterlidir. Bu artýþý saðlayabilmek için gebelik öncesine göre bir gebe ek olarak günlük 20 gr. protein, 15-20 mg. demir, 500 mg. kalsiyum ve ortalama 300 kalorilik enerji almasý gereklidir.

Gebelikte sýklýkla tüketilmesi gereken besin öðelerine göz atalým.


KALSÝYUM

Kalsiyum, bebeðinizin gebeliðin 8. Haftasýndan itibaren oluþmaya baþlayan kemik ve diþlerinin geliþimi için gerekli bir mineraldir.

Gebelikte, normalde gerek duyduðunuz miktarýn iki katý kadar kalsiyum gereklidir. Çünkü gebelik boyunca diþ ve kemiklerden sürekli bir kalsiyum eksilmesi olmaktadýr.
Kalsiyum açýsýndan zengin besinler peynir, süt, yoðurt ve yeþil yapraklý sebzelerdir.

Ancak süt ürünlerinin yað açýsýndan da zengin olduðundan dolayý yaðý alýnmýþ süt ve yoðurdu tercih etmeniz daha doðru olacaktýr.

Brucella, tifo benzeri hastalýklardan korunabilmek için tükettiðiniz peynirin ve sütün hijyenik ve iyi pastörize olmasýna da özen gösterin.

PROTEÝNLER
Gebelikte artan protein gereksinimi karþýlamak için kýrmýzý ve beyaz et, süt ve süt ürünleri, yumurta, balýk, kuru baklagiller (fasulye, mercimek, barbunya..) gibi proteinden zengin besinler önerilir.

Proteinler, hayvansal ve bitkisel proteinler olarak ikiye ayrýlýr. Diyetlerde bitkisel ve hayvansal proteinler eþit oranlarda tüketilmelidir.

Hayvansal gýdalardaki yað mümkün ölçüde alýnarak, etin yaðsýz þekilde tüketilmesi önerilir. Ayrýca balýkta proteinden baþka bulunan omega 3 ve omega 6 yað asitleri de bebeðin zeka geliþimi üzerine olumlu etkili maddelerdir. Tüketilen balýk taze ve iyi piþirilmiþ olmalýdýr.

DEMÝR
Gebelikte "kan yapýcý" yani demirden zengin gýdalarýn tüketilmesi ve özellikle de 4-4.5 aylardan sonra folik asitli demir ilaçlarýnýn kullanýmý önemlidir. Çünkü özellikle bu aylardan sonra demir eksikliðine baðlý olarak kansýzlýk (anemi) ortaya çýkabilir.

Aþýrý derecede kansýzlýðý olan kiþilerde kan haplarýna (demir haplarý) gebeliðin erken dönemlerinde de baþlanabilir.  Ancak bu durumda zaten ilk aylarda sýk olarak görülen bulantý, kusma ve mide þikayetlerinde artýþ olabileceðinden tedaviye baþlangýç süresi bir kaç hafta ertelenebilir. 

Gebelerde demir eksikliði halsizlik, bitkinlik, nefes darlýðý, uykuya meyillilik ve çarpýntý gibi þikayetler oluþturabileceði gibi gebelikle ilgili olarak da erken doðum, bebeðin rahim içinde geliþememesi, ölü doðum ve düþükler gibi komplikasyonlara zemin hazýlar.  Ayrýca ileri derecede kansýz bir gebe doðum sonrasý lohusalýk döneminde de sýkýntý çeker.

Demir eksikliðini en aza indirebilmek için kan yapýcý; pekmez, kuru üzüm, kýrmýzý et, yumurta ve kuru baklagillerden zengin gýdalarýn tüketilmesine önem verilmelidir. Ayrýca C vitamininden zengin meyve ve sebzeler de barsaklardan demir emilimini arttýracaklardýr.

Genelde 4.aylardan sonra baþlanýlan demir haplarý kesinlikle sütle birlikte içilmemelidir. Çünkü süt, demirin emilimini azaltarak etkisizleþtirmektedir.

Verilen demir hapýnýn dozu hekim tarafýndan kiþiye özel olarak ayrlanmaktadýr. Kiþinin kanýnýn ileri derecede düþüklüðü kan ilacýnýn dozunun arttýrýlmasýna neden olabilir. Veya örneðin ikiz gebeliklerde vucüdun demir gereksinimi artacaðýndan dolayý doz yükseltilmesine gidilebilir.

Bazý kiþiler demir haplarýný mide þikayetlerinden dolayý gebelikleri boyunca kullanamayabilirler. Bu kiþilerde, içilebilir (sývý) demir solüsyonlarý kullanýlabilir. Bazan de demir damar içi veya kas içi uygulamalarla hastalara yüklenebilir. Çok ileri durumlarda ise kan veya eritrosit (kýrmýzý kan hücresi) transfüzyonu (nakli) yapýlmasý zorunlu hale gelebilir.

Bir kiþide yoðun bir þekilde yapýlan demir tedavilerine raðmen halen kandaki hematokrit ve hemoglobin deðerleri düþük kalýyorsa demir eksikliði anemisi dýþýndaki anemiler veya barsak emilim bozukluklarý (malabsorbsiyon sendromlarý) aranmalýdýr.

Anemi (kansýzlýk) ile ilgili detaylý bilgi için týklayýnýz >>>

C VÝTAMÝNÝ

C vitamini demirin baðýrsaklardan emiliminde, vucudun hastalýk etkeni mikroorganizmalara karþý immun (baðýþýklýk) direncinin arttýrýlmasýnda ve metabolizmamýzdaki pek çok biyokimyasal süreç için gerekli bir vitamindir.

Gebelikte C vitamini gereksinimi metabolizmanýn hýzlanmasýna baðlý olarak artmýþtýr; ancak düzenli bir þekilde beslenen gebelerde hap þeklinde vitamin alýnmasý önerilmemektedir.

C vitamini portakal, limon, kýrmýzý ve yeþil biber, domates, çilek, greyfurt, karnýbahar, lahana, brüksel lahanasý gibi pek çok taze meyve ve sebzelerde bulunur. Vücutta depolanmadýðý için her gün belli bir miktar alýnmalýdýr.

Uzun süre saklanan ve piþirilen besinlerde C vitamininin çoðu kaybolur. Besinleri tazeyken tüketmeli, iyi yýkanmýþ sebzeleri çið ya da az haþlayarak yemelisiniz. Ayrýca gebelere uzun süre beklemiþ, doðal içerikli olmayan, konserve ve benzeri gýdalar da önerilmez.

FOLÝK ASÝT
Bebeðin merkezi sinir sisteminin geliþmesi için özellikle gebeliðin ilk haftalardan itibaren "B9 vitamini"  yani folik asit alýnmasý çok önemlidir. Vücutta depolanmadýðý ve gebelik süresince normalden fazlasýna gerek duyulduðu için her gün alýnmalýdýr.

Taze yeþil sebzeler folik asit kaynaðýdýr, ancak uzun süreli piþirmeler ve uzun süre bekleyen gýdalardaki miktarýný azaltýr. En çok ýspanak, yer fýstýðý, fýndýk, karnýbahar, kepekli ekmekte mevcuttur.

Doðal gýdalar gebenin folik asit açýðýný tam olarak kapatamayacaðýndan ötürü gebeliðin ilk haftalarýndan itibaren hap olarak dýþarýdan alýnmasý uygun olacaktýr.

Gebelerde folik asit eksikliðine baðlý bebeklerde “nöral tüp defektleri” adý altýnda toplanan bir takým anormalliklerin (hidrosefali, spina bifida, anensefali) ortaya çýkabileceði gösterilmiþtir. Ayrýca bu gebelerde preeklampsinin (gebelik zehirlenmesi) daha sýk geliþtiði gözlenmiþtir.

Daha önceden folik asit eksikliði saptanmýþ veya nöral tüp defekt anomalili bebek doðurmuþ kadýnlar, gebe kalmayý düþündükleri tarihin en az 3 ay öncesinden itibaren folik asit alýmýna baþlamalýdýrlar.

LÝFLÝ GIDALAR (Posalý gýdalar)
Günlük beslenmenizin büyük bir bölümünü oluþturmasý gereken lifli (posalý) yiyecekler, gebelikte sýk görülen kabýzlýðýn ve baðýrsak tembelliðinin önlenmesinde çok yararlýdýr.

Genellikle tüm sebze ve meyveler lif açýsýndan zengindir. Her gün bolca yiyebilirsiniz. Kepekli besinler de lif içerir, ancak diðer bazý besinlerin baðýrsaklardan emilimini azalttýðýndan aþýrý tüketilmemelidir.

Lifli gýdalar en sýk olarak kepekli ekmek, yulaf ezmesi, barbunya, kepekli makarnalar, kayýsý, kuru üzüm, bezelye, pýrasa, esmer pirinç, ahududu, kuruyemiþte bol miktarda vardýr.

GEBELÝKTE SIVI ALIMI
Gebelik süresince bol miktarda su ve sývý alýmý sizin ve gebeliðiniz açýsýndan son derecede yararlýdýr.

Özellikle bol su tüketimi idrar yolu enfeksiyonu, oligohidramnios (bebeðin amnion sývýsýnýn normalden az oluþu), erken doðum eylemi, solunum yolu enfeksiyonlarý, kabýzlýk, ishal gibi pek çok durumda koruyucu veya tedavi edici olabilir.

Gebelikte çay, kahve, kolalý içecekler ve kakao önerilmez. Çay içerdiði ‘tein’ maddesiyle demir eksikliðine yol açarken, diðer maddeler ‘kafein’ içerdiðinden ötürü bebek üzerine olumsuz etkide olabileceðinden dolayý önerilmemektedir. Maden suyu (soda) içilmesinin ise hiçbir olumsuz etkisi yoktur.

Tamamen doðal ve hiçbir katký maddesi içermeyen nane, limon, adaçayý, ýhlamur, kuþburnu, papatya gibi bitki çaylarý da gebelikte içilebilir. Ancak, “sinemaki çayý” nýn içimi konusunda bazý endiþeler vardýr. O yüzden bu bitkisel çayýn gebelik sýrasýnda tüketilmesi önerilmemektedir.

Alkol, gebelikte kullanýldýðýnda bebekte ‘fetal alkol sendromu’ olarak tanýmlanýp, zeka geriliði ve bir takým yapýsal anormalliklerle kendini gösteren problemlere yol açtýðýndan ötürü kesinlikle zararlýdýr.

Gebelikte gereksiz kalori tüketimini de kýsýtlamak gereklidir. Unutulmamalýdýr ki, önemli olan annenin karnýnýn yað baðlamasý deðil içerideki bebeðin saðlýklý ve uygun geliþimidir. Bu yüzden kek, bisküvi, reçel ve meþrubat gibi temel besin öðelerinden yoksun þekerli yiyecek-içeceklerden mümkün olduðunca kaçýnmak gereklidir. Ayrýca yaðlý kýzartmalar yerine haþlama türü gýdalar tercih edilmelidir.

Aþýrý tuz tüketiminden de kaçýnmak uygundur. Özellikle son aylarda aþýrý tuzlu yeme ile vucütta ödem artabilir, tansiyon yükselebilir ve kendinizi daha rahatsýz hissedebilirsiniz.

Hangi besin kaynaklarý ne iþe yarar?
Et, yumurta, kurubaklagiller: Beyin, kas, kemik ve diþlerin geliþimi ve kan yapýmýnda görevlidir. Protein ve demir gereksinimini karþýlarlar.

Süt ve süt ürünleri: Kemik, diþ geliþimi ve büyüme ile görevlidirler. Protein ve kalsiyum kaynaðýdýrlar.

Sebze ve meyveler: Büyüme ve geliþme için vitamin ve mineralleri saðlarlar.

Tahýllar: Kalori ve B grubu vitaminleri içerdiklerinden büyüme ve geliþmeye için önemlidirler.

Yað ve þekerler : Sadece enerji içerirler ve enerji açýðýný kapatýrlar.

Yeterli ve dengeli beslenmede dikkatli bir þekilde tüketmek zorunda olduðumuz bu besin gruplarýný gebelikte de ayný özenle tüketmeliyiz ki saðlýklý yaþayabilmek için doðru beslenme alýþkanlýklarýný kazanabilelim.

“Gebelik diyet yapmak için uygun bir zaman deðildir”
Yaþ, boy ve hareket durumumuza göre uygun aðýrlýkta gebeliðe baþlanmalýdýr. Çok kilolu bir gebeyi zayýflatmak gebelik sürecinde doðru deðildir, kilosunu korumaya çalýþmak ve özellikle dördüncü aydan sonra kalori kýsýtlamasýna gitmemek gerekir.

Beslenmede yüksek kalorili yiyeceklerin fazlaca almasýna engel olmak, ancak gebelik için gerekli temel besin ögelerini alarak gereksinmeleri karþýlamak esastýr.

Ergenlik çaðýnda olan veya yaþantýsý gereði çok hareketli gebelerde ise mutlaka olmasý gereken, kilonun korunmasý ve ek olarak gebelik için artan gereksinimin karþýlanmasýdýr.

Gebelikte aðýrlýðýn takibi çok önemlidir. Ýlk üç ayda 0,5-1 kg, sonraki aylarda ise ortalama 1.5-2.0 kg, aðýrlýk kazanmasý uygundur.

Çok zayýf gebelerde, yetersiz ve dengesiz beslenenlerde düþük aðýrlýklý doðum, erken doðum, ölü doðum, zihinsel ve bedensel özürlü doðumlar görülebilir. Annede anemi (kansýzlýk), kemik ve diþ kayýplarý, preeklampsi, vücutta su tutulmasý (ödem), iþ gücü kaybý, halsizlik görülme oraný yüksektir.

Çok kilolu gebelerde ise hipertansiyon, þeker hastalýðý, doðum güçlükleri gibi problemler görülebilir. Bu nedenle anne adaylarýnýn gebelik öncesi kontrolleri yapýlmasý, gebe kaldýktan sonra her ay beslenme ve kilo izlenmesinin yapýlmasý gerekmektedir.

BESLENME ÝÇÝN ÝPUÇLARI

Öðünleriniz sýk ve az az porsiyonlar halinde olmalýdýr. Ne uzun süre aç kalýn, ne de yediðinizde týka basa midenizi doldurun.

Aldýðýnýz gýdalarýn taze olmasýna dikkat edin. Konserve, beklemiþ gýdalar ve içinde katký maddeleri bulunarak saklanan gýdalar yerine taze ve doðal maddeleri tüketmeye özen gösterin.

Yediðiniz gýdalarda “çeþitliliðe” önem verin. Bu þekilde pek çok vitamin ve minerali almanýz mümkün olacaktýr.

Aþýrý yaðlý, tatlý, baharatlý ve kalorili gýdalar yerine protein ve karbonhidrattan zengin, yað oraný düþük besin öðelerine yönelin.
Unutmayýn ki önemli olan sizin kilo almanýz deðil bebeðin içeride yeterli þekilde beslenebilmesidir.

Preeklampsi durumu veya riski varsa protein alýmýnýzý arttýrmanýz gerekebilir veya gebeliðe baðlý þeker hastalýðý (gestasyonel diabet) söz konusu ise diyetisyeninizin önereceði þekilde kalori kýsýtlamasýna gitmeniz gerekebilir.

Gebelikte dýþarýdan hap olarak alýnmasý gereken iki madde folik asit ve demirdir. Dengeli beslenebilen bir gebede bunlar harici vitamin veya mineral alýmý gereksizdir.

Piyasada pek çok “multivitamin” adý verilen ve içinde pek çok vitamin ve mineralleri barýndýran ilaçlar vardýr. Bunlar çoðu hekim tarafýndan reçete de edilmektedir.

Son yýllarda yapýlan bilimsel çalýþmalar; gebelikte dýþarýdan hap olarak alýnan A, C, E vitaminleri ile magnezyum, kalsiyum, çinko, selenyum, bakýr, flor gibi eser elementlerin, düzenli beslenenlerde gebelik üzerine her hangi bir olumlu etkilerinin olmadýðýný göstermiþtir.

Eðer gebeliðe baðlý bacak kramplarýnýz oluyorsa “Magnezyum”, preeklampsi riskiniz varsa “kalsiyum”u ilave olarak doktorunuz size reçete edebilir.

Sentetik multivitamin haplarý, dengeli beslenemeyen gebelerde destekleyici olarak verilebilse de doðal gýdalarýn hiçbir zaman yerini tutmayacaktýr.

Gebeliðin ilk aylarýnda yapýlan “Toxoplasma testleri” sonucunda vücudunuz bu parazitle önceden hiç karþýlaþmamýþsa bazý önlemleri almanýz þarttýr. Özellikle kedi ve köpek dýþkýlarýyla bulaþan bu rahatsýzlýk gebelik döneminde ortaya çýkarsa bebekte ölümcül veya sakatlýklara yol açan problemlere neden olabilir.
Toxoplasma özellikle iyi yýkanmamýþ sebze ve meyveler ile iyi piþmemiþ çið etlerden geçer.

Toxoplasma ülkemizde özellikle çið etlerin yoðun olarak tüketildiði doðu ve güneydoðu Anadolu bölgelerinde sýk olarak görülmektedir.

Toxoplasma’dan korunmak için;

Ellerinizi öðün önceleri düzgün þekilde yýkayýnýz
Sebze ve meyveleri de tüketmeden önce uzun süreli yýkayýnýz.
Evinizde kedi veya köpek besliyorsanýz aþýlarýný ihmal etmeyin, onlara da çið et vermeyin ve yakýn temastan kaçýnýn.
Çið veya iyi piþmemiþ et ve et ürünlerinden (sucuk, salam, sosis, çið köfte gibi) kaçýnýn.

Beslenmede suyu asla ihmal etmeyin. Günde en az 8-10 bardak su için.  Yaz aylarýnda bu miktar 15 bardaða kadar çýkýlabilir.

Özellikle ileri aylarda kabýzlýk þikayeti varsa bol su içerek, kabuðu ile yenen meyveleri tüketerek, her öðünde sebze ile salataya yer vererek ve yürüyüþ yaparak bu sorunun önüne geçebilirsiniz.

Günde 1-2 bardak süt içmeniz gebelikte ortaya çýkan kalsiyum kayýplarýný yerine koymak içindir.
Süt içemiyorsanýz yoðurt veya ayran tüketiniz. Peynir veya çökelek de tüketebilirsiniz. Süt ve süt ürünlerinin pastörize olmasýna dikkat edin.

Yemeklerde iyotlu tuz kullanýnýz. Yüksek tansiyon (hipertansiyon) varsa yemekleri az tuzlu piþirin. Özellikle son aylarda olan ödemlerin azaltýlmasý amacýyla bu dönemlerde tuzu azaltýn.

Genelde sabahlarý yataktan kalkýnca baþlayan bulantýlarda bir dilim peynir, bir iki grissini rahatlýk saðlayabilir.
Özellikle gebeliðin ilk üç ayýnda olan bu bulantý ve kusmalardan kendinizi korumak için bu dönemde katý, kuru ve yaðsýz gýdalarý tercih edin. Mutfak kokularýndan ve aðýr parfümlerden uzak durun.

Bu dönemde tuzlu kraker, patates haþlamasý, leblebi ve bisküvi türü gýdalarý alarak þikayetinizle baþ edebilirsiniz. Az ve de sýk yemeyi unutmayýn.

 Son yýllarda yapýlan bir çalýþmaya göre gebelik sýrasýnda Mc Donald’s veya benzeri fastfoodlarda aþýrý ýsýda kýzartýlarak yapýlan patates kýzartmalarý ile marketlerde benzer þekilde üretilerek pazarlanan cipsler anne karnýndaki bebekler için "teratojendir" yani zehirli bir takým maddeler içermektedir. Bu nedenle bu tür maddeleri gebelik sýrasýnda tüketmekten kaçýnmak gerekir. Evlerde yapýlan patates kýzarmalarý düþük ýsýda kýzartýldýðý için böyle bir olumsuz etkiye sahip deðildir. 

Önceden belirtildiði gibi gebelik diyet yapmak için uygun bir zaman deðildir. Hamilelikte belli miktarda kilo alýmý þarttýr.
Zayýf bir bünyeye sahipseniz daha fazla, kilolu bir bünyeniz varsa daha az kilo almanýz uygun olacaktýr. Kilo durumunuzu “Vücut kitle indeksi” ile deðerlendirebilirsiniz.

Vücut kitle endeksinizi öðrenmek için týklayýnýz >>>


Gebelik Döneminde Tüketilmesi Gereken Besinler ve Ölçüleri
Doðru beslenme,  gebelik durumunun özellikleri nedeniyle gereksinmelerin çeþitli yiyecek gruplarýndan saðlanmasýný zorunlu kýlar.

Besin öðeleri vücudumuzda çeþitli görevler yaparlar. Ayný görevleri yapan yiyeceklerden besin gruplarý oluþturulmuþtur. Grup seçeneklerinden birini tüketmiyorsanýz bir diðerini yiyerek de doðru beslenebilirsiniz.

 

Gebelik anne adayý olmak, eþine ve kendine benzer bir canlýyý vücudunda taþýmak çok özel ve sorumluluk isteyen bir süreçtir.

“Bebeði içinde hissederek yavaþ yavaþ artan aðýrlaþma ve deðiþen fiziksel görünüm anneye apayrý bir güzellik katar.”

Ýnsan yaþamýnda beslenmenin çok önemli ve çok özel olduðu devrelerden biri olan gebelik, anneye topluma saðlýklý bireyler kazandýrma sorumluluðunu vermiþtir.

Anne iyi ve doðru beslenmezse ölü doðum, erken doðum, düþük aðýrlýklý doðum, bedensel ve zihinsel özürlü doðumlar gibi tehlikelerle karþýlaþabilir. Kendisinde de kansýzlýk, tansiyon problemleri, vücutta su tutulmasý, yorgunluk, diþ ve kemik problemleri olabilir.

Sonuç olarak; gebelik süresince bebek iyi beslensin diye fazla ve dengesiz beslenmek doðru olmadýðý gibi doðum sonrasý eski görünüme kolayca ulaþmak için az yemek de doðru deðildir.

Temel prensip; içerideki bebeðin yeterince yararlanacaðý doðru ve dengeli beslenmeden geçer.

KAYNAK: HERA KADIN SAÐLIK MERKEZÝ