Genel Bilgiler

Doðum nasýl gerçekleþir?

Ailelerin çocuk sahibi olmaya karar verdiði ilk andan itibaren yaþanan heyecanlar doðum günü yaklaþtýkça artmaya baþlar ve doðumun ilk iþaretleri ile birlikte doruða ulaþýr.

Her þey sona erdikten sonra anne ve babanýn dünyadaki en önemli eserleri olan bebek kucaða alýndýðýnda ise yaþanan bütün sýkýntýlar, çekilen bütün aðrýlar yerini tarifi imkansýz bir huzur ve mutluluða býrakýr.

Normal doðum; 40. gebelik haftasýný doldurmuþ olan bir fetusun rahim dýþýna zarlar ve plasentasý ile birlikte atýlmasýný ifade eder.

Ýnsanda gebelik 280 gün sürmektedir ancak tüm gebeliklerin sadece % 5 kadarý beklenen günde sona erer. Gebe kadýnlarýn büyük bir kýsmý ise beklenen doðum tarihinden yaklaþýk 1 hafta kadar önce doðum eylemine girer.
Anne adayýnýn sancý olarak algýladýðý düzenli rahim kasýlmalarýnýn ortaya çýkmasý ile baþlayan süreye de “Eylem” veya “Travay” adý verilir.

Bir gebeliðin normal yoldan sonlanabilmesi üç ana faktöre baðlýdýr. Bunlar; rahme baðlý, bebeðe baðlý ve annenin kemik çatýsýna baðlý faktörler olarak sýnýflandýrýlabilir. Bu üç faktör;

Güçler (rahim kasýlmalarý)
Yol (kemik yapý)
Yolcudur (bebek).

Doðumun olabilmesi için rahim açýlabilmesi için düzenli aralýklarla kasýlmalýdýr ve bu kasýlmalarýn karþýsýnda rahim aðzýnýn açýlmasýna engel bir durum olmamalýdýr. Aþaðýdaki resimlerde 40 haftasýný tamamlamýþ bir gebelikte bebeðin rahim içindeki duruþu izlenmektedir.

 

Rahim açýldýktan sonra devam eden kasýlmalar bebeði rahim dýþýna itecektir. Bu itmenin saðlanmasý için bebek uygun pozisyonda olmalý ve yine önünde bir engel bulunmamalýdýr.

Normal doðumun gerçekleþebilmesi için son olarak, bebeðin geçeceði yol ile yolcu (bebek) arasýnda bir uyumsuzluk söz konusu olmamalýdýr.  Bebeðin  normalden iri veya yolun normalden dar olmasý doðumun olaðan gidiþatýný engelleyecektir.

Genelde doðumun yaklaþtýðýnýn ilk belirtileri düzensiz kasýlmalar ve halk arasýnda "niþan gelmesi" olarak anýlan durumdur. Rahim aðzý tüm gebelik boyunca sümüksü bir týkaçla kapalýdýr. Bu týkaç bebeði dýþ etkenlere karþý korur. Doðum eyleminin baþlamasýndan hemen önce rahim aðzýnda hafif bir açýlma olur ve bu týkaç kanlý bir akýntý þeklinde vücut dýþýna atýlýr.

Yine doðumun erken belirtilerinden biri de düzensiz rahim kasýlmalarýdýr. Kiþi bu kasýlmalarý aðrý olarak algýlar. Yalancý doðum sancýlarý (“Braxton Hicks kasýlmalarý”) adý verilen bu kasýlmalar dinlenmekle geçer ve genellikle þiddeti zamanla artmaz.

Suyun gelmesi doðumun bir diðer belirtisidir. Genelde zarlar açýldýktan sonra 24 saat içinde eylem kendiliðinden baþlar. Bazen doðum eylemini suni sancý ile desteklemek gerekebilir.

Yalancý doðum sancýlarý düzensiz aralýklarla gidip gelen, süresi kýsa (15-20 saniye) olan ve hafif aðrýlar iken gerçek doðum sancýlarý ise daha düzenli aralýklarla gidip gelen, þiddeti gittikçe artan ve aralarý kýsalan, 45-60 saniye kadar süren, rahimde açýlma ve silinmeye neden olan aðrýlardýr. Özetlemek gerekirse;

Gerçek doðum sancýlarý:
Kasýlmalar düzenli olarak tekrarlar ve kasýlma aralarý sýklaþarak 2-4 dakikada bire düþer.
Kasýlmalarýn þiddeti gittikçe artar 45-60 saniye sürer.
Rahim aðzýnda yumuþama ve açýlmaya sebep olur.

Yalancý doðum sancýlarý:
Kasýlmalar düzensiz aralýklarla olur, aralarý uzundur ve düzenli tekrarlama olmaz.
Kasýlmalarýn þiddeti ayný kalýr, gelip geçici aðrýlardýr.
Kasýlmalar çoðu kez dinlenmekle geçer ve rahim aðzýnda açýlmaya neden olmaz.

Doðum bazen sancýlar hiç baþlamadan amnion zarýnýn yýrtýlmasý sonucunda amnion suyunun gelmesiyle de baþlayabilir.

Amnion sývýsý rahim içindeki bebeðin beslenmesi yanýnda bebeði dýþ travmalardan ve enfeksiyonlardan koruyan önemli bir içeriktir. Amnion zarýnýn yýrtýlmasý sonucu suyun gelmesi ile hem bebek hem de anne adayý enfeksiyonlara maruz kalabilecektir.

Genellikle sularýn gelmesinden sonra ilk 12 saat içinde sancýlar kendiliðinden baþlar. Bu süreç uzamasýna raðmen doðum eylemi baþlamýyorsa, bebek ve annede enfeksiyon riski arttýðýndan dolayý doðumun suni olarak indüksiyon (serumla suni sancý) ile baþlatýlmasý uygun olacaktýr.

Doðumun üç temel evresi vardýr:
I. Evre; rahim aðzýnda açýlmaya neden olacak güçteki kasýlmalarýn baþlamasýyla rahim aðzýnýn tam açýlmasýna (10 cm) kadar geçen süreçtir.

Bu evrede servikal açýklýðýn artmasý ile birlikte bebeðin baþý da içeride bazý manevralarý yaparak aþaðýya inmektedir (Aþaðýdaki resim).




II. Evre; tam açýk olan rahim aðzýndan durumundan bebeðin tamamen doðmasýna kadar geçen süreci ifade eder.

III. Evre; bebeðin tamamen doðmasý ile plasenta ve eklerinin bütünü ile atýlmasýna kadar geçen süreçtir. Bu evre sonucunda doðum sonuçlanmýþ olur.

Nedeni tam olarak bilinmemekle birlikte doðumda plasentanýn çýkmasýndan hemen sonra annede titreme nöbeti görülür. Bu ciddi bir durum deðildir ve bir süre sonra kendiliðinden geçer.

Doðum hangi mekanizmayla gerçekleþir?
Doðumu baþlatan faktörlerin ne olduðu, anne vücudunun bebeðin olgulaþtýðýný anlamasýný ve sancýlarý baþlatarak doðumu gerçekleþtiren etkenlerin hangileri olduðu günümüzde hala daha tam olarak anlaþýlmýþ deðildir. Bu konuda çok çeþitli teoriler olmasýna raðmen doðum olayý hala daha gizemini korumaktadýr.

Doðumu baþlatan mekanizmanýn ne olduðu tam olarak bilinmese de rahim kasýlmalarýnýn hangi mekanizma ve hormonlardan etkilendiði kýsmen bilinmektedir.

Rahim kasýlmalarý beynin hipofiz bezinden salgýlanan "oksitosin" isimli hormon tarafýndan saðlanýr. Ayrýca yine vücutta "prostaglandin" adý verilen bazý maddelerin konsantrasyonundaki deðiþimler kasýlmalarý tetikleyebilir. Bu mekanizmalarýn bilinmesi bize rahim kasýlmalarýný baþlatma ya da durdurma þansý tanýr.

Doðum için ne zaman hastaneye baþvurmak gereklidir?
 Doðuma yukarýda ifade edildiði gibi aðrýlar sýklaþýp þiddeti arttýðý zaman gidilmelidir. Gerçek doðum sancýlarý baþladýðý zaman gebe bunu diðerlerinden farklý olduðunu algýlayabilir.

Aðrýlarýn baþlamasýyla sümük gibi bir akýntýnýn olmasý (“niþan”) adeta doðumun habercisidir.

 Bazen ise hiç doðum sancýlarý baþlamadan amniyon suyu gelebilir. Suyun gelmesi hafif hafif ama sürekli þekilde olabileceði gibi birden bacaklarý ýslatýr tarzda da olabilir. Bu durumda da acil olarak doktorunuzu arayýnýz.

 Kanama gebelik süresince riskli bir durumdur. Her türlü kanama dikkatlice deðerlendirilmelidir.  Az veya çok kanamanýn olmasý doðumun habercisi olmakla beraber gebelikle ilgili bir problemi de ifade edebilir.

 Bebeðin hareketlerinde azalma hissedilmesi durumunda da hastaneye baþvurulmalýdýr. Bu da bebeðin sýkýntýya girdiðinin iþareti olabilir. Bu durumda genellikle NST çekilerek ve ultrason deðerlendirmesi yapýlarak karar verilir.

KAYNAK: HERA KADIN SAÐLIK MERKEZÝ