Genel Bilgiler

Bebeðin veya anne adayýnýn saðlýðýnýn doðum anýnda tehlikeye girmesi durumunda müdahale gerekebilir. Bu tür doðumlara "Müdahaleli Doðum" denir. Müdahaleli doðum denilince;

Doðum indüksiyonu: Doðumdaki en sýk yapýlan müdahale doðum olup, sancýlarýnýn baþlatýlmasý ya da desteklenmesi ile doðum sürecinin hýzlandýrýlmasýdýr. Serum içinde bir takým ilaçlar verilerek yapýlan doðum indüksiyonuna “suni sancý” denilmektedir.
Epizyotomi: Halk arasýnda bilindiði adý ile "doðumda dikiþ atýlmasý” dýr.
Forseps: Halk arasýnda "kaþýk” olarak geçer.
Vakum uygulamalarýdýr.


I- DOÐUM ÝNDÜKSÝYONU

Rahim kasýlmalarýnýn yani doðum sancýlarýnýn dýþarýdan bir etki ile baþlatýlmasý ya da desteklenmesine "doðum indüksiyonu" adý verilir. Amaç doðum sürecinin hýzlandýrýlmasýdýr.

Her türlü indüksiyon mutlaka ve mutlaka hastane þartlarýnda uygulanmalýdýr. En sýklýkla üç tür doðum indüksiyonu yöntemi vardýr:

Amniotomi
Oksitosin infüzyonu
Prostaglandin uygulamasý

Amniotomi
En sýk kullanýlan ve doðal olan indüksiyon bebeðin amniyon kesesinin açýlmasý yani “amniotomi” dir. Bu sayede hem vücutta salgýlanan bazý maddeler, hem de bebeðin baþýnýn direkt serviks üzerine basýcý etkisi ile sancýlar baþlayýp güçlenebilir.

Amniyotomi, vajinal doðum esnasýnda çok sýklýkla baþvurulan bir yöntemdir. Ancak zarlarýn açýlmasýndan sonra 24 saat içinde eylem baþlamaz ise anne ve bebekte enfeksiyon riskleri ortaya çýkacaktýr.

Oksitosin infüzyonu (Suni sancý)
Ýkinci sýklýkta, doðum indüksiyonu amacýyla uygulanan yöntem ise damardan "sentetik oksitosin" verilmesidir. Halk arasýnda yaygýn olarak "suni sancý" adý verilen iþlemdir.

Öncelikle, uygulama nedeni ve þekli ne olursa olsun indüksiyona karar vermeden önce, son derece dikkatli bir jinekolojik deðerlendirme yapýlmalýdýr. Bunun için:

Bebek ile annenin kemik çatýsý arasýnda uygunsuzluk bulunmamalýdýr.
Bebekte pozisyon anomalisi olmamalýdýr.
Rahim aðzýnda doðuma hazýrlýk deðiþiklikleri meydana gelmiþ olmalýdýr.

Uygulamaya çok düþük dozlarda baþlanýr ve istenilen þiddet ve sýklýkta kasýlmalara ulaþýncaya kadar doz tedrici olarak arttýrýlýr. Hastanýn ve bebeðin çok yakýn monitörize edilmesi gerekir, çünkü iki kasýlma arasýnda rahmin gevþememesi, hem anne hem de bebek açýsýndan oldukça tehlikeli sonuçlar doðurabilir.




Doðum monitörizasyonu NST ile olur, resimde NST uygulanan bir gebeyi görmektesiniz.







NST’de, bebeðin kalp atýmlarý ve rahim kasýlmalarý ayný anda bir grafik kaðýt üzerine basýlýr. Üst kýsým kalp seslerine, alt kýsým ise rahim kasýlmalarýna aittir.




Prostaglandin uygulamasý
Oksitosin dýþýndaki diðer bir ilaçla indüksiyon yöntemi de "prostaglandin" adý verilen maddelerin aðýzdan veya vajinal yolla uygulanmasýyla doðumun baþlatýlmasý veya hýzlandýrýlmasýdýr.

Prostaglandinler,  genellikle günü geçen veya bebekteki anormalliklerden dolayý gebeliðine tahliye kararý alýnan gebelere uygulanýr.

Doðum indüksiyonuna raðmen eylem ilerlemiyor ise ya da bebekte sýkýntý (stres) belirtileri ortaya çýkýyor ise indüksiyona son verip acil sezaryene geçilmelidir.


II- EPÝZYOTOMÝ (Dikiþli doðum)

Epizyotomi; doðum sýrasýnda bebeðin gelen kýsmýnýn vajinada düzensiz yýrtýklara sebebiyet vermeden ve bir an önce doðurtulmasý amacýyla perinenin kesilmesi ile yapýlan bir doðum müdahalesidir. Halk arasýnda "dikiþli doðum" olarak tabir edilir.

Ýlk doðumlarýn hemen hemen tamamýnda epizyotomi kesisi uygulanýr. Çünkü ilk gebeliklerde vajen esnekliði daha önce doðum yapmýþlara oranla daha azdýr.

Epizyo kesileri en sýk olarak mediolateral (çapraz) ve median (anuse dik) þekilde olabilir. Median kesiler; kanamanýn az olmasý, iyileþmenin kolay olmasý ve iyileþtikten sonra ileri dönemlerde problemlere yol açmamasý nedenleriyle daha sýk tercih sebebidir.

Ancak perine aralýðý kýsa olanlar,  pelvis çatýsý dar olanlar ve iri bebek þüphesi gibi kesinin daha uzatýlmasý gerektiði hallerde mediolateral kesi tercih edilir.

III- FORSEPS

Forseps bebeðin bir an önce doðurtulmasý maksadý ile kullanýlan kaþýk þeklinde aletlerdir. Çok eski çaðlardan beri kullanýldýðý tahmin edilmekle birlikte modern obstetriye giriþi 18. yy’da olmuþtur.

Forseps doðumun ikinci evresinin uzadýðý hallerde, bebekte sýkýntý saptanmasý durumunda, ya da annenin ýkýnmasýnýn uygun olmadýðý kalp hastalýðý gibi durumlarda kullanýlýr.

Forseps, mutlak suretle bu konuda deneyimli hekimler tarafýndan uygulanmalýdýr. Çünkü forseps kullanýlan bebekte kafa içi kanama, kýsmi felç, kafatasý kýrýklarý, asfiksi yani doðum kanalýnda oksijensiz kalma, sarýlýk ve ölüme neden olabilme gibi komplikasyonlarý olabilir.

Forseps kullanýmý ile annede vajinal, servikal, rektal yýrtýklar, mesane zedelenmeleri, kanama ve hematomlar oluþabilir.
Modern obstetride sadece çýkým esnasýnda uygulanmasý uygundur. Bebeðin kafasýnýn yukarýda olduðu hallerde sezaryen ile doðum tercih edilmelidir.


IV- VAKUM

Vakum Uygulanma gerekçeleri ve komplikasyonlarý forseps ile hemen hemen aynýdýr. Burada bebeðin kafasýna yerleþtirilen bir çan ve buna baðlý bir vakum cihazý ile bebek çekilir. Forsepse göre uygulanmasý daha kolay olup hem anne hem de bebek açýsýndan daha az travmatiktir.

Günümüzde sezaryen doðum oranlarýnýn artmasý ile forseps ve vakum uygulamalarý oldukça azalmýþtýr.

Doðum olayý 40 hafta boyunca sabýrla beklenilen bir sürecin artýk sonunun gelmesidir.

KAYNAK: HERA KADIN SAÐLIK MERKEZÝ