Genel Bilgiler

Doðumdan hemen sonraki dönem pek çok kadýn için adeta bir rüya gibidir. Eve yeni gelen bir bebek aileye neþe ve mutluluk saçtýðý kadar stresli de yaratýr. Eve yeni bir bireyin katýlýþý kadýnlarýn önemli bir kýsmýnda zihinsel ve duygusal deðiþikliklere yol açar.

Zihinsel ve duygusal durumu etkileyen bu durumlarý melankoli, depresyon ve psikoz olarak sýnýflandýrabiliriz.

Doðum sonrasý "Melankoli"
Kadýnlarýn yaklaþýk % 85’inde doðumdan sonra melankolik bir durum görülür. Bu gerçek bir duygulaným bozukluðundan çok doðumun normal bir parçasý olarak kabul edilmelidir. En sýk doðumdan sonraki ilk haftada ortaya çýkar.

Annelerde uyku problemleri, aðlama krizleri, üzgün görünme halsizlik, baþ aðrýlarý, konsantrasyon güçlükleri, þaþkýnlýk, sinirlilik, iþtahsýzlýk problemleri görülebilir. Bu tablo çok önemli deðildir. Genelde 1-2 hafta içinde þikayetler kendiliðinden kaybolur. Ancak bu kýsa geçiþ döneminde ailesinin ve eþinin anlayýþlý davranmasý ve kendisine yardýmcý olmalarý gereklidir.

Annelerin %10-15’inde melankoli tablosu iki haftadan uzun sürebilir. Bu durumda depresyon söz konusu olabilir ve profesyonel yardým gerekebilir.

Doðum sonrasý "Depresyon"

Doðum sonrasý depresyon; taným olarak doðumdan sonraki 4 hafta içinde, herhangi bir zamanda majör depressif bir dönem yaþanmasýdýr.

Kadýnlarýn bir kýsmýnda görülen doðum sonrasý depresyon melankoliden daha farklý ve ciddi bir durumdur. Ancak bazý kadýnlarda bu süre 6 haftaya kadar uzayabilir.

Nedenleri tam olarak bilinmemekle birlikte doðumdan sonra ani geliþen hormonal deðiþimlerin etkili olduðu düþünülmektedir. Baþka bir neden de "psikolojik stres" lerdir. Bebeðe karþý aþýrý bir sorumluluk duygusunun geliþmesi olayýn altýnda yatan bir diðer sebep olabilir.

Kadýnýn eþiyle olan anlaþmazlýklarý ya da ekonomik problemler olayý alevlendirebilir. Ýlk defa anne olanlar veya eþi ile ayrý olan kadýnlar dahi yüksek risk altýndadýr. Daha önceki gebeliklerinden sonra depresyon yaþayanlarda da daha sýk görülür.

Genelde doðumdan sonraki 1-5. günler arasýnda belirtiler baþlar. Hafif depresyonda en sýk görülen bulgular halsizlik, isteksizlik, sinirlilik, unutkanlýk ve deðiþik korkulardýr. Bunlara genelde uyku problemleri eþlik eder. Biraz daha ileri vakalarda bu belirtilere aksiyete (endiþe), panik atak, aðlama krizleri, bebeðe karþý ilgisizlik, ciddi uyku bozukluklarý ile ölüm ve intihar düþünceleri eklenir.

Doðum sonrasý depresyona % 5 oranýnda rastlanýr. Eskiden sosyal statü ve evlilik iliþkilerinin depresyon ile iliþkisi olmadýðý düþünülürken yeni çalýþmalarda fakir ve bekar kadýnlarda 2 kat daha sýk görüldüðü ileri sürülmektedir.

Genç yaþta anne olanlarda da 2-3 kat fazla görülür. Gebelik esnasýndaki duygu durumu ile doðum sonrasý depresyonun bir iliþkisi bulunamamýþtýr.

Doðum sonrasý depresyonun tedavisi majör depresyon ile hemen hemen aynýdýr. Genelde hastalar psikoterapi ve antidepresan ilaçlardan fayda görürler. Emzirenlerde antidepresan kullanýmý önerilmediðinden tedavi esnasýnda kadýn doðum ve psikiyatri hekimlerinin birlikte tedavi planý yapmalarý uygun olacaktýr.

Emzirmenin olumlu etkileri nedeniyle hafif vakalarda ilaç tedavisi yerine sadece psikoterapi yeterli olabilir. Hastalarýn 2/3’ünde þikayetler en geç 1 yýl içinde kaybolur. Geri kalan vakalarda ise birden fazla sayýda depresif atak görülür.

Doðum sonrasý "Psikoz"
Postpartum (doðum sonrasý) görülen en ciddi psikolojik hastalýktýr. Gebelikten önceki yýla göre karþýlaþtýrýldýðýnda hastalýða yakalanma riski 20 kat fazladýr.

Psikoz; düþünce bozukluðu veya gerçekle gerçek olmayanýn iliþkinin kaybedilmesi olarak tanýmlansa da ciddi duygulaným bozukluklarý da bu þekilde sýnýflandýrýlabilir.

Halüsinasyonlar (gerçekte olmayan þeyleri görme ya da duyma) veya hezeyanlar (gerçekle ilgisi olmayan þeylere inanma) olabilir. Önceden kestirilemeyen duygu dalgalanmalarý görülür. Genelde doðumdan sonra 2 gün-3 hafta arasýnda belirtiler ortaya çýkar.

Hezeyanlar özellikle bebek üzerine odaklanýr. Bazý durumlarda anne bebeðe karþý aþýrý koruyucu obsesyonlar (takýntýlar) geliþtirebilir. Hatta bazý vakalarda da intihar düþünce ve giriþimleri bile olabilir.

Postpartum psikoz son derece acil ve profesyonel yardým gerektiren ciddi bir durumdur. Sýklýkla hastaneye yatýrýlarak tedavi gerekir. Uygun tedavi ile % 95 oranla hastalar 2-3 ay içinde iyileþir.


Doðum sonrasý depresyonda önerilerimiz



Doðum sonu depresyon, hemen her kadýnda
görülebilen, geçici bir dönemdir. Bu dönemi en
iyi ve rahat bir biçimde atlatabilmek için
aþaðýdaki önerilerimizi uygulayýnýz.




Kendinizi aþýrý derecede yormayýnýz. Uyku zihinsel saðlýk açýsýndan çok önemlidir.
Bebeðiniz uyurken siz de uyumaya çalýþýnýz.
Bebeðinizin hareketleri uykunuzu bozuyor ise onu baþka bir odaya almayý deneyiniz.
Eþinizle bir vardiya sistemi geliþtirin ve bu þekilde bebekten sadece siz sorumlu olmayýnýz.
Bebeðe bakým konusunda etrafýnýzdaki akraba ve arkadaþlarýnýzdan yardým isteyin. Bu sayede kendinize dinlenecek zaman ayýrýn.
Gebelik esnasýnda ve emzirme döneminde beslenmenize dikkat edin.
Kendinizi çaresiz ve güçsüz hissediyorsanýz bir psikolog veya psikiyatrdan destek almak için zaman kaybetmeyiniz.

KAYNAK : HERA KADIN SAÐLIK MERKEZÝ