Genel Bilgiler

Doðum sonrasý dünyaya gelen her bebek ebeveynlere büyük bir mutluluk yaþatacaktýr.

Loðusa dönemindeki kadýnlarýn vücutlarýnýn yeniden eski fizyolojik konumlarýný kazanabilmesi ve çok kýsa bir dönemde istenmeden yeni bir gebeliðin oluþmamasý için gebelikten korunma ("kontrasepsiyon") þarttýr.

Ýster sezaryen ister normal olsun; doðumlardan sonra vücudun toparlanmasý için genel olarak en az bir yýl süreyle yeni bir gebelik önerilmez. Ancak bu bir yýl içinde vücut tam olarak kendini toparlayabilir.

Emzirmeyenlerde 3 hafta, emzirenlerde ise 3 aydan sonra korunma olmadýðý durumlarda gebelik þansý vardýr.

Emzirme, doðum sonrasý 3 aya kadar tam koruyucu olmakla birlikte bu süre sonunda koruyuculuðu azalarak devam eder. Çünkü "ovulasyon (yumurtlama)" genellikle 3. aydan sonra baþlar ve 5-6. aylardan sonra normal periyoduna döner.

Günde 5-6 kezden az olmayacak þekilde emziren, bebeðin ek gýda oraný % 15’i geçmeyen ve adet görmeyen lohusalarda, koruma %98 gibi yüksek bir oranda olabilmektedir.

Doðum sonrasý korunma yöntemleri içinde en uygun yöntemler "spiral, prezervatif (kondom) ve üç aylýk depo progestin iðneler" dir.

Spiral doðumdan hemen sonra veya daha ideal olarak 40 gün sonunda takýlabilir. Takýlacaðý zaman adetli olmak gerekmez. Ancak rahim aðzýnda yara, vajinal enfeksiyon, rahim veya yumurtalýklarda enfeksiyon bulgularý, adet düzensizlikleri olmamalýdýr. Yine kiþilerde bakýr alerjisi de olmamalýdýr.

Erkeðin prezervatif uygulamasý da uygun þekilde kullanýldýðý zaman spirale eþdeðer koruma saðlar. Her iki eþte latex alerjisi olmamalýdýr.

Her iki yöntemi de kullanamayan kiþilere "üç aylýk depo progestinler" yapýlabilir. Ülkemizde "Depo provera" ticari ismiyle pazarlanan bu iðneler doktor tarafýndan yalnýzca uygun kiþilere reçete edilebilir. Süte zararý yoktur. Tam olarak 90 gün süreyle korunma saðlar, bu sürenin sonunda tekrar yapýlmasý gerekir.

Depo provera’nýn olumsuz yan etkileri iðnelerin yapýldýðý süre boyunca adeta bir gebelik hali gibi adet görememe, bazen akne (sivilce), göðüslerde gerginlik, iþtaha baðlý kilo artýþý, zaman zaman adet düzensizlikleri þeklinde ara kanamalarýdýr. Ýðnelerin yapýmý býrakýldýktan sonra adetler bir süre daha eski düzenli haline dönmeyebilir.

Üç aylýk depo progestin iðneleri gibi "saf progestin içeren doðum kontrol haplarý" nadiren tercih edilen doðum kontrol yöntemlerindendir. Oluþturduðu yan etkiler depoprovera’ya benzer. Çok düzenli ve tam saatinde kullanýlmadýðý durumlarda ovulasyon sonucunda gebelikler oluþabilir.

3. aydan sonra uzun etkili, cilt altý implantlarýn (progesteron içeren) kullanýlmasý da, alternatif bir kontraseptif yöntem olarak hastalara sunulmalýdýr.

Klasik doðum kontrol haplarý hem estrojen hem de progestinleri içerir. Progestinlerin anne sütüne her hangi bir zararlarý olmazken estrojenler anne sütünü azaltýr. Bu yüzden emzirme döneminde doðum kontrol haplarý önerilmez.

Doðum sonrasý artýk kesinlikle yeni bir çocuk istemeyen ve 30 yaþýn üzerindeki kiþilerde "Tüplerin Baðlamasý (ligasyon)" iþlemi yapýlabilir.

Tüplerin baðlanmasý normal doðumdan sonra ilk 5 gün içinde veya doðumdan 40 gün sonrasýndan itibaren aile planlamasý kliniklerinde laporoskopi veya minilaporotomi denilen küçük bir kesi yardýmýyla yapýlabilir.

Tüp ligasyonu iþlemi sezaryen olan gebelerde, ailelerin önceden iþlem için rýzalarýný belirtir imza vermeleri durumunda ameliyat sýrasýnda da yapýlabilir. Genel olarak, taþýdýðý risklerden dolayý üçün üzerinde sezaryen olunmasý önerilmez.

Tüplerin baðlanmasý durumunda geriye dönüþ yok denecek kadar az olduðu için çiftler çocuk istememe konusunda kesin kararlý olmalýdýrlar.

Tüplerin baðlanmasý adet düzensizlikleri, cinsel fonksiyonlarda azalma ve kasýk aðrýsý gibi þikayetler kesinlikle yaratmaz.

Erkekte tüp baðlanmasý iþlemi ise "Vazektomi" olarak bilinir. Lokal anestezi eþliðinde ayaktan yapýlan çok basit bir iþlemdir. Ýþlem sonrasý cinsel istek veya fonksiyonlarýnda azalma yaratmaz ve meni’nin miktarýnda deðiþme olmaz. Yine geri dönüþümü olmayan bir yöntemdir.

Diðer doðum kontrol yöntemleri; cervical cap, vajen içi fitil ve kremler, geri çekme yöntemleri (coitus interruptus) ise koruyuculuklarý daha az olan yöntemlerdir.

KAYNAK: HERA KADIN SAÐLIK MERKEZÝ

Hangi korunma metodu kullanýlýrsa kullanýlsýn her türlü adet gecikmesi durumunda öncelikle gebelik düþünülmelidir. Eðer gebelik testleri ve muayene sonuçlarýnda gebelik saptanmazsa adet gecikmesi nedenine yönelik tedavi uygulanmalýdýr.