Genel Bilgiler

Kürtaj veya daha doðru tabiriyle "küretaj", genel anlamda rahim içinde istenmeyen bir gebeliðin tahliyesi anlamýna gelmektedir.

Öncelikle þunu belirtmekte fayda var: "Kürtaj hiçbir zaman bir aile planlamasý yöntemi deðildir".

Ýstenmeyen gebelikleri önleyebilmek için öncelikle modern aile planlamasý yöntemleri etkin bir þekilde uygulanmalý ve her þeye raðmen istenmeyen bir gebelik ortaya çýkmýþsa son çare olarak kürtaja baþvurulmalýdýr.

Kürtaj, gebelik sonlandýrýlmasý için yapýlabileceði gibi düþük yapan kiþilerde rahim içinde eðer bebeðe ait parçalar kaldýysa, yani gebeliðe baðlý rahim içi materyal tam olarak atýlamadýysa bunlarý temizlemek için de yapýlabilir. Bu iþlemin adý "Retansiyone küretaj" olarak anýlýr.

Küretaj, aslýnda bir anlamda tüm rahim içinin temizlenmesidir. Örneðin gebe olmayýp uzun süreli ve fazla adet gören kadýnlara da küretaj yani rahim içi temizliði gerekebilir. Buradaki iþlemin adý tanýsal amaçlý yani "Probe Küretaj" dýr. Yapýlan küretaj sonrasý kanama kesilir ve alýnan rahim içi dokusu patolojiye gönderilerek kanamanýn nedeni araþtýrýlýr. Yani yapýlan iþlem ile hem taný hem de tedavi bir arada yapýlmýþ olur.

Günümüzde ailelerin sosyoekonomik durumlarýnýn düþmesi istenmeyen gebeliklerin sýnýrlandýrýlmasý gereksinimini doðurmuþtur. Ancak istenilen sayýda çocuk sahibi olmak kürtaj ile deðil etkin aile planlamasý yöntemleriyle gerçekleþtirilmelidir.


Kürtajda ülkemizdeki yasal boyut nedir?

Gebelik tahliyesi amacýyla yapýlan kürtajlarda (legal küretaj) yasal sýnýr ülkemiz için "son adet tarihinden itibaren 10 hafta" ile sýnýrlýdýr. Son adet tarihi, son adetin ilk (baþlangýç) günüdür. Gebelik bu gebelik haftasýnýn daha üstünde ise anne ve babanýn rýzasý olsa bile resmi kurumlarda yapýlamaz.

Ancak gebeliðin devam etmesi anne için hayati bir tehlike oluþturuyorsa, örneðin annede þiddetli bir kalp, böbrek, karaciðer hastalýðý, astým veya hipertansiyon gibi bir durum varsa veya gebelik için zararlý olabilecek ilaçlar kullanmak zorunda ise "anne hayatý düþünülerek" gebelik haftasýna bakýlmaksýzýn gebelik sonlandýrýlabilir. Bunun için resmi bir hastaneden "saðlýk kurulu raporu" en az iki doktor imzasýyla çýkartýlmalýdýr.

Yine rahim içindeki bebekte yaþamla baðdaþmayan veya doðduktan sonra yaþamýný büyük ölçüde etkileyecek bir problem olduðu ultrason veya tarama testleriyle tesbit edilirse "bebek hayatý düþünülerek" gebelik tahliye edilebilir.

Her iki durumda da yapýlan iþlem tedavi edici yani "Terapotik küretaj" olarak anýlýr.


Dikkat edilmesi gerekenler..

  Kürtaj her bakýmdan bir “cerrahi bir giriþim”dir. Ancak konusunda ehil ve tecrübeli kiþiler tarafýndan uygulandýðýnda riskleri yok denecek kadar azdýr.

  Kürtaj yapýlmadan önce; yapýlan bir ultrasonla gebeliðin büyüklüðü ve rahim içindeki yerleþimi (lokalizasyonu) tam olarak belirlenmeli ve hastanýn týbbi öyküsü alýnmalýdýr. Daha sonra yapýlacak iþlemle ilgili olarak hasta detaylý ve net bir þekilde bilgilendirilmelidir. Bu þekilde hastanýn psikolojik yönden rahatlamasý saðlanabilir.

  Kürtaj iþlemi mikroptan arýndýrýlmýþ ortamlarda (steril ortamda), genel (uyutularak) ve lokal (uyuþturularak) anesteziyle uygulanabilir.

  Ýþlem genel anestezi ile uygulanacaksa hastanýn iþlemden 4-5 saat öncesinden itibaren aç ve susuz olmasý istenir. Bunun amacý midenin boþ olmasýný saðlamak ve genel anesteziye baðlý oluþabilecek bulantý sonrasý kusmuðun akciðerlere kaçýp yutulmasýný engellemektir.

  Lokal anestezi ile giriþim hasta tok iken de yapýlabilir. Lokal anestezili giriþim, hastanýn rahim aðzý bölgesine yapýlan uyuþturucu ilaçlarla iþlemin yapýlmasýdýr. Bu yöntemle genel anestezi riskleri alýnmamýþ olur ancak hastalar genel anesteziye göre daha fazla aðrýyla karþýlaþacaklardýr.

Kürtaj iþlemi nasýl yapýlýr?

Kürtaj iþlemi için hasta önce jinekolojik masaya yatýrýlarak muayene edilir. Daha sonra eðer genel anestezi uygulanacaksa bir anestezi uzmaný veya teknikeri tarafýndan yapýlacak iþlem ile ilgili olarak hasta bilgilendirildikten sonra kolundan damar yoluna girilir. Bu, yanlýzca bir iðne batmasý þeklinde son derecede rahat bir iþlem olup belki de tüm giriþim sýrasýnda hissedilen tek aðrý olacaktýr. Daha sonra anestezik bir ilaç damar yolundan enjekte edilerek hasta uyutulur.

Hasta uyutulduktan sonra "spekulm" denilen aletle vajen açýlarak rahim aðzý görülür hale getirilir. Vajen antiseptik solusyonlarla temizlendikten sonra, "teneculm" denilen aletle "cervix" (rahim aðzý) çekilerek rahmin düz bir konum kazanmasý saðlanýr. Önce "buji" denilen düz çubuklarla rahim aðzý gebelik haftasýna uygun þekilde geniþletilir. Ve nihayetinde bir "vakum enjektörle" rahim içine girilerek gebelik materyali tamamý alýnýncaya kadar çekilir (aspire edilir). Tüm bu iþlem genellikle yalnýzca birkaç dakika sürer ve iþlemden hemen sonra hastanýn uyanmasý saðlanýr.


Kürtajýn ne gibi riskleri vardýr?

Tecrübeli kiþiler tarafýndan uygulanýldýðý takdirde normal gebelik haftalarýnda yapýlan kürtaj iþlemi sýrasýnda oluþabilecek riskler yok denecek kadar azdýr.

Ancak yine bir cerrahi giriþim olduðu için bazý riskler de taþýr.

Bunlar:
Rahim ve barsak delinmeleri
Kanamalar
Gebeliðin tahliye hiç edilemeden kalmasý
Rahim içinde kürtajdan sonra parça kalmasý
Ýþlem sonrasý rahim içinde enfeksiyon geliþmesi (endometrit)
Anesteziye baðlý problemler olabilir.
Rahim içi dokunun (endometrium) tahribi veya rahim içinde yapýþýklýklarýn oluþmasý (Asherman sendromu) sonucu adet görememe veya adetlerin azalmasý.

Ýþlemin yapýldýðý ortamýn steril (mikroptan arýndýrýlmýþ) olmasý son derecede önemlidir.

Gebeliðin tam olarak tahliye edilememesi rahime ait anatomik deðiþikliklerden veya gebeliðin çok erken bir haftada tahliye edilmesi durumlarýna baðlý olabilir. Genellikle önerilen en az 7- 10 gün adet gecikmesi sonrasý iþlemin yapýlmasýdýr. Ýþlem yapýlmadan önce gebelik ultrason yardýmýyla rahim içinde görünebilir durumda olmalýdýr. Bu þekilde gebeliðin bir “dýþ gebelik” olmadýðý da anlaþýlmýþ olacaktýr.

Kürtaj sýrasýndaki kanamalar ise genellikle “atoni” dediðimiz rahim içeriðinin boþaltýlmasý sonrasý rahim kasýnýn iyi þekilde kasýlamamasý durumuna baðlýdýr. Özellikle büyük gebeliklerde ortaya çýkan bu durum damar yolundan verilen bazý ilaçlar ve rahime yapýlan masajlarla düzeltilebilir. Kanama, rahim kasýnýn (myometrium) kasýlmasý ile sonlanacaktýr.

Yine, rahim içinde parça kalmasý da rahim kasýnýn tam olarak kasýlmasýný önleyerek kanamaya sebep olabilir. Bazen parça kalmasýna baðlý kanamalar, iþlemden birkaç gün sonrasýndan itibaren de baþlayabilir.

Tüm bu problemlerin oluþma þansý, iþlemin tecrübeli kiþiler tarafýndan dikkatli ve hijyenik ortamlarda uygulanmasýyla yok denecek kadar azdýr.


Kürtaj sonrasý neler yapýlmalýdýr?

Kürtaj eðer genel anesteziyle yapýlmýþsa ilk gün için biraz sersemlik hissi, bulantý, halsizlik, hafif kasýk aðrýsý ve hafif kanama olmasý normal kabul edilir. Þikayetler genellikle birkaç saatten sonra azalacaktýr.

Kürtajdan sonra belli süreyle 2-10 gün arasýnda hafif, pýhtýsýz vajinal kanamalar normaldir. Bazen iþlemden sonra hiç kanama görülmeyebilir, bazen de belli sürelerle ara ara kanama þikayetleri olabilir. Genel olarak beklenen kanamanýn gittikçe azalarak devam etmesinden sonra kesilmesidir.

Genel anestezi ile yapýlmýþsa iþlemden yaklaþýk bir saat sonra yemek yenilebilir. Yenilen ilk öðün hafif, az yaðlý, tuzlu ve sývý gýdalardan zengin olmalýdýr. Çorba türü veya kahvaltý tarzý gýdalar ideal olabilir. Zaman içinde 3-4 saat sonra eðer bulantý yoksa normal gýdalarla beslenmeye geçilebilir.

Kürtaj sonrasý hekimin reçete ettiði aðrý kesici (analjezikler) ve antibiotikler düzgün þekilde kullanýlmalýdýr.

Genel olarak enfeksiyon oluþmamasý için 10-15 süreyle iliþki önerilmez.

Eðer ki bir düþük veya ölü bebek nedeniyle kürtaj yapýlmýþsa en az 3 ay süreyle bir aile planlamasý yöntemiyle korunma önerilir. Bu süre sonunda rahim kendini tam olarak toplayabilir.

Kürtajdan hemen sonra banyo yapýlmasýnýn her hangi bir sakýncasý yoktur. Fakat enfeksiyon riski nedeniyle vajinal duþ yapýlmasý önerilmez.


Ýlk adet ne zaman görülecektir?

Ýþlemden ortalama bir ay sonra (kiþinin bir periyot uzunluðu sonrasýnda) normal adet görülecektir. Ýlk adette görülen bir kaç günlük gecikme ise normaldir.


Kürtaja alternatif bir düþük hapý var mýdýr?

Kürtaja alternatif olmasý amacý ile dünyada halen deneysel çalýþmalarda kullanýlan "düþük hapý" henüz dýþ piyasaya sürülmemiþ ve ülkemizde de bulunmamaktadýr.

Adet gecikmesi durumunda kullanýlan söktürücü iðne veya haplar ise bir gebeliðin oluþmasý durumunda hiç bir etki yaratmaz ve adet görmeye sebep olmaz. Adetin sökülmesi amacý ile alýnan bu tür ilaçlar boþ yere vücuda yüksek dozda hormon yüklenmesine sebep olur.

Halen bir gebelik tespit edilmesi durumunda tek alternatif kürtaj veya doðurmaktýr.