Genel Bilgiler

Günümüzün anne adaylarý artýk çok þanslý. Çünkü artýk epidural anestezi veya halk arasýnda "aðrýsýz doðum" adýyla bilinen yöntem çok güvenli ve yaygýn bir þekilde kullanýlýyor.

Epidural anestezi ile ilgili yeterince bilgi alabilmek için öncelikle doðum aðrýlarý hakkýnda gerekli bilgiyi almak uygundur.

Doðum Aðrýlarýnýn Nedenleri Nelerdir?

Doðum sýrasýndaki aðrýlarýn iki temel nedeni vardýr; duygusal ve fonksiyonel nedenler.

Duygusal aðrýlarýn nedeni korku ve bilgisizliktir. Bu faktörler doðum sancýlarýnýn þiddetini olumlu ya da olumsuz þekilde etkileyebilir.

Doðum ile ilgili eðitim, aðrýyý ortadan kaldýrmasa da onunla baþetmeyi bize öðretir. Kendisini nelerin beklediðini bilen bilinçli bir anne adayý aðrýya çok daha kolaylýkla direnebilmektedir.

Doðum aðrýlarýnýn ana nedeni ise fonksiyonel aðrýlardýr. Rahim kasýlmalarý, rahim kanalýnýn açýlmasý, bebeðin aþaðýya doðru iniþi ve doðum sýrasýndaki týbbi giriþimler fonksiyonel aðrýlarýn diðer nedenleridir. Bu bölgedeki sinirsel uyaranlarýn beyine iletilmesi sonrasýnda aðrý hissi oluþuyor.

Epidural Anestezi Nedir?

Epidural anestezi vücudun belirli bir bölgesindeki aðrý iletimini durduran bölgesel ya da lokal bir anestezi çeþididir. Yöntem, bir anestezi uzmaný tarafýndan uygulanýr. Doðum aðrýsýný kontrol altýna almanýn en etkili yöntemi olmakla birlikte sadece bu amaçla kullanýlmaz.

Sezaryen gibi bel seviyesi altýnda yapýlan pek çok ana cerrahi giriþim epidural anestezi altýnda yapýlabilir.

Uygulamadaki prensip, omuriliði çevreleyen ve “dura” adý verilen zarýn etrafýna lokal anestezik madde verilerek aðrý uyarýlarýnýn beyine ulaþmasýnýn engellenmesi sonucunda aðrý hissinin ortadan kalkmasýdýr.

Eðer bu bölgedeki motor iþlevi saðlayan sinirler de baskýlanýrsa tam bir anestezi meydana gelir ve uygulama yapýlan bölgenin altýnda kalan kýsýmda his ile birlikte hareket kabiliyeti de ortadan kalkar. Kiþi bu durumda geçici süreyle bacaklarýný ne hissedebilir ne de oynatabilir. Bu sezaryen ameliyatlarýnda uygulanan epidural anestezidir.

Epidural anestezinin normal doðumda uygulanmasýndaki amaç sadece aðrýyý gidermek olduðundan, epidural aralýða sezaryen ameliyatlarýna göre daha az dozlarda lokal anestezik ile birlikte güçlü aðrý kesiciler de verilir. Bu sayede motor kayýp olmayacaðýndan anne adayý aðrý duymadýðý halde dokunmalarý hissedebilir ve bacaklarýný oynatabilir. Lokal anesteziðin miktarý çok düþük tutularak anne adayýnýn normal doðum eylemi sýrasýnda yürüyebilmesi dahi saðlanabilir.

Epidural Anestezi Nasýl Uygulanýr?

Normal doðumda rahim kasýlmalarý düzenli hale geldikten sonra ya da rahim açýklýðý yaklaþýk 4 cm.ye ulaþtýðýnda (bu dönem aðrýlarýn hissedilmeye baþladýðý ‘aktif faz’ olarak adlandýrýlýr) epidural anestezi yapýlabilir.


Anne adayý yan yatar ya da oturur pozisyondayken kateterin (ince boru) takýlacaðý bel bölgesindeki alan önce antiseptik solüsyonlar ile temizlenir, sonra bölgeye steril örtüler örtülür.


Daha sonra kateterin gireceði bölüm iðneyle uyuþturulur, ardýndan kateter ciltten bel bölgesindeki omurlarýn arasýna kadar itilerek dura zarý çevresindeki epidural aralýða yerleþtirilir.




Kateterin dýþarýda kalan ucu flasterler ile hastanýn sýrtý boyunca sabitlenerek kaymasý engellenir.

Böylelikle dýþarýda kalan uçtan gereksinim halinde enjektör yardýmýyla istenilen miktarda lokal anestezik ilaç yapýlabilir.

Normal doðumda, kateter yerleþtirilip ilaç verildikten yaklaþýk 15 dakika sonra anne adayý kasýlmalarý hissetmesine raðmen aðrý duymamaya baþlar. Doðum uzadýðýnda veya ilacýn etkisi azalýp hasta aðrý duymaya baþladýðýnda ise ek dozlar verilebilir. Bu þekilde doðum gerçekleþtirildikten sonra epizyotomide de ek bir anesteziye gerek kalmaz.

Vajinal doðumu takiben hemen, sezaryeni takiben ise genellikle 24-36 saat sonra uygulamaya son verilerek kateter çekilip çýkartýlýr.

Anestezi amaçlý epidural kateter takýlmasý iþlemi hastalar açýsýndan son derecede kolay tolere edilebilir, acýsýz ve rahat bir uygulamadýr.

Kateterin epidural boþluðu girdiði anda bacakta elektrik çarpmasýna benzer bir his oluþmasý dýþýnda hastada rahatsýzlýk oluþmaz. Ýþlemin uygulamasýnda en önemli nokta ise iþlemi yapan anestezi uzmanýnýn deneyimidir.

Epidural Anestezinin Avantajlarý Nelerdir?

Doðum aðrýlarýnýn giderilmesinde en etkili yoldur.
Genel anesteziye göre riski daha azdýr.
Annenin bilinci açýk olduðu için sezaryen sýrasýnda doðuma katýlabilir, hatta ameliyat devam ederken bebeðini kucaðýna bile alabilir.
Uygun zamanda uygulanýrsa normal doðumun ilerlemesini hýzlandýrýr.

Epidural Anestezinin Uygulamasýndaki Riskler Nelerdir?

Epidural anestezide risk sanýlanýn aksine deneyimli uzmanlar tarafýndan yapýldýðýnda son derece azdýr.

En sýk görülen yan etki ani tansiyon düþmesidir (hipotansiyon). Bu problemi önlemek için, iþlemden hemen önce damar yolundan yaklaþýk bir litre kadar sývý hýzlý bir þekilde verilerek damar yolunun dolmasý saðlanýr.

Ayrýca, iþlem sonrasý baþ aðrýlarý, yetersiz anestezik madde uygulanmasýna baðlý tek taraflý anestezi oluþmasý, kullanýlan ilaçlara baðlý hafif derecede alerji ve cilt döküntüleri, enfeksiyon, nadiren ýkýnma hissini ortadan kaldýrarak doðum süresinin uzamasý, iþlem sonrasý idrar yapmada geçici zorluklar ve yine çok çok nadiren felç geliþimi gibi problemler sayýlabilir.

Ýþlem deneyimli ellerde uygulandýðýnda, bu tür problemlerin geliþmesi son derecede nadirdir.

Epidural anestezi hem vajinal hem de sezaryen ile doðumlarýn son derece konforlu geçmesini saðlayan ve 25 yýldýr modern týpta yeri olan bir yaklaþýmdýr. Her anne adayý bu uygulamadan yararlanmasý için teþvik edilmelidir. Genel anestezinin risklerinin epidural anesteziye göre daha fazladýr.

Epidural Anestezi Kimlere Uygulanmaz?

Kanama bozukluðu olanlarda
Antikoagülan (pýhtýlaþmayý önleyici) tedavi alanlarda
Uygulama bölgesinde enfeksiyon-yanýk varlýðýnda
Anne adayýnýn uygulamayý reddetmesi durumlarýnda epidural anestezi uygulanmaz.

KAYNAK :HERA KADIN SAÐLIK MERKEZÝ