Genel Bilgiler

Gebelik kadýn hayatýný kökten etkileyen son derece deðiþik bir süreçtir. Bu süreç içerisinde fiziksel deðiþikliklerin yanýsýra pek çok psikolojik deðiþiklik de ortaya çýkar.
Hayatýn her evresinde büyük önem taþýyan cinsellik ve cinsel yaþam çoðu zaman gebelikten olumsuz etkilenir. Özellikle ilk gebeliðini yaþayan anne adaylarýnda bu sürece uyum saðlama aþamalarýnda cinselliðe karþý soðukluk olabilir.

Cinsellik ve cinsel istek aslýnda insanýn içinde doðuþtan var olan içgüdülerden biridir. Bu güdünün amacý varlýklarýn kendi soyunu devam ettirme isteðidir.
Gebeliðin fark edilmesi ile birlikte kadýnlarda annelik içgüdüsü biraz daha baskýn hale gelir. Ýlk gebeliðini yaþayanlar da dýþarýdan gelecek her türlü müdahalenin bebeðe zarar vereceði düþüncesi anne adayýnýn cinsel isteklerini köreltebilir. Oysa ki normal seyreden bir gebelikte cinsel iliþkinin olumlu ya da olumsuz hiçbir etkisi yoktur.

Halk arasýnda erken dönemde yaþanacak cinsel iliþkinin bebekte sakatlýk ya da ölüme neden olacaðý veya bir düþük ile sonuçlanacaðý fikri hakim olmasýna raðmen bunun hiç bir bilimsel dayanaðý yoktur.

Gebelik ilerledikçe ve anne adayý kendisinde gerçekleþen bu deðiþime uyum saðladýkça cinsel istekte de bir artýþ görülebilir, ancak rahimin iyice büyümesi ile birlikte cinsel iliþki teknik olarak zor bir hal alýr. Bu durum zaman zaman anne adayýnda aðrý ve acýya neden olabilir. Bu nedenden ötürü gebeliðin son dönemlerinde cinsel istekte yeniden azalma görülebilir.

Her þeyin normal olarak gittiði durumlarda son dört haftaya kadar cinsel yaþamda hiçbir kýsýtlama yoktur. Bu dönemde erkeðin ejekulasyon sývýsý (meni) içinde bulunan ve “prostaglandin” adý verilen maddelerin rahim kasýlmalarýný baþlatarak erken doðuma sebep olabileceði düþüncesi nedeniyle iliþki önerilmemektedir.

Yine, daha önceden tekrarlayan düþük öyküsü olan veya erken doðum yapan kadýnlarda, orgazma baðlý düþük riskleri nedeni ile ilk üç ayda iliþki kýsýtlanabilir.

Yaþamakta olduðu gebeliðinde herhangi bir dönemde vajinal kanama olmasý durumunda, düþük veya erken doðum tehtidi olan kadýnlarda iliþki kesinlikle yasaklanýr. Bu yasak tehlikenin ortadan kalktýðý kesin olarak saptanana kadar devam eder.

Erkekte veya kadýnda teþhis edilmiþ “genital enfeksiyon” varlýðýnda da tam olarak tedavi tamamlanýncaya kadar yasak konmalýdýr.

Riskli gebelikler sýnýfýna giren “plasenta previa (plasentanýn önde gelmesi)” durumunda da kanamayý baþlatma riski nedeni ile iliþkiden kaçýnmak gerekir.

Gebe kadýn psikolojik korkular nedeni ile iliþkiden kaçýnýyorsa bu durumu anlayýþla karþýlamak ve zorlamamak gerekir.
Daha kolay anlaþýlabilir olmasý için bu bölümün geri kalan kýsmý soru-cevap þeklinde hazýrlanmýþtýr.

Soru: Gebelikte seks yapmak doðru mudur?

Cevap:  Erken doðum veya düþük (abort) riski yoksa, plasenta normal yerleþimli ise, bireylerde genital enfeksiyon taþýyýcýlýðý yoksa gebeliðin son ayý haricinde normal cinsel iliþki önerilebilir.
Ancak iliþki sonrasý karýn ve kasýk aðrýsý veya kanama þikayeti olan kiþiler iliþkiden kaçýnmalýdýr. Eðer gebe cinsel iliþki yönünden risk taþýyýp taþýmadýðýný bilmiyorsa mutlaka bir doðum uzmanýna gidip danýþmalýdýr.

Soru:  Cinsel iliþki düþüðe sebep olur mu?

Cevap:  Pek çok çift gebeliðin özellikle ilk üç ayý içerisinde cinsel iliþkiye girmenin düþüðe sebep olabileceðini düþünmektedir. Fakat bu dönem zarfýnda gerçekleþen düþüklerin pek çoðu iliþkiyle baðlý olmayýp, rahim içinde geliþmekte olan bebekteki genetik bozukluklarla iliþkilidir.

Soru:  Orgazm olmak erken doðuma sebep olur mu?

Cevap:  Orgazm olmak rahmin kasýlmasýna sebep olabilir. Fakat yapýlan araþtýrmalarýn büyük bir çoðunluðuna göre, normal bir gebelikte cinsel iliþki olsun veya olmasýn orgazmýn, doðum eyleminin baþlamasýna veya erken doðuma sebebiyet vermediðini göstermektedir.

Eðer önceden prematüre (erken) doðum yaptýysanýz, meme uçlarýnýn uyarýlmasý doðum aðrýlarýnýzý baþlatabilir.

Soru:  Cinsel iliþki bebeðe zarar verir mi?

Cevap:  Kesinlikle hayýr. Ýliþki esnasýnda erkeðin penisi fiziksel olarak bebeðe temas etmez. Çünkü bebek, rahim kaslarý, amniyon sývý ve kesesi tarafýndan oldukça iyi korunmaktadýr.
Ayrýca rahim kanalýnýn giriþindeki mukus týkaç (servikal mukus) semenin ve bakterilerin rahim içine geçiþini engeller. Ancak, derin iliþki veya zorlama, aðrýya sebep olursa bundan kaçýnýlmalýdýr.

Soru:  Gebelik süresince cinsel iliþkiden kaçýnmanýn tavsiye edildiði belli bir dönem var mýdýr?

Cevap:  Gebeliðin son haftalarýnda önlem amacýyla cinsel iliþkiden kaçýnmayý tavsiye edilmektedir.

Gebeliðin son ayýnda haftada birden fazla cinsel iliþkiye girmenin, rahim içi enfeksiyon riskini arttýrdýðýný ifade eden bir çalýþma vardýr.
Ancak bu çalýþmayý destekleyen baþka araþtýrmalar mevcut deðildir.

Yine, gebeliðin herhangi bir döneminde;
Vajinal kanama
Amniyon suyunun gelmesi
Servikal yetmezlik (Rahim kanalýn normalden kýsa ve geniþ olmasý)
Erken doðum ve düþük risklerinin varlýðý veya önceki gebeliklerinde bu problemleri yaþamýþ olanlar
Plasenta previa (plasentanýn rahim kanalýnýn aðzýný týkamasý) gibi durumlar ortaya çýkarsa, doðum uzmaný muhtemelen cinsel iliþkiden kaçýnýlmasý gerektiðini söyleyecektir.

Örneðin, ikiz gebelik gibi erken doðum ihtimalinin yüksek olduðu diðer riskli durumlarda da, gebeliðin altýncý ayýndan sonra cinsel iliþkiden kaçýnmak gerekebilir.

Eðer gebede daha önceden geçirilmiþ düþük veya erken doðum hikayesi varsa yine cinsel iliþki tavsiye edilmeyebilir.

Soru: Gebelikte cinsel iliþki esnasýnda prezervatif kullanýmý önerilmekte midir?

Cevap:  Gebe olsun veya olmasýn, yeni veya birden fazla kiþiyle cinsel iliþkiye giren tüm kadýnlar (poligamik kadýnlar), cinsel yolla bulaþan hastalýklardan korunmak için prezervatif kullanmalýdýr.
Cinsel yolla bulaþan hastalýklar kapan tüm gebeler, bebeðe zarar verebilecek enfeksiyonlara açýktýr ve erken doðum yapma olasýlýklarý vardýr. Hepatit B, Hepatit C, HIV (AIDS) ve Herpes mikroorganizmalarý cinsel iliþki ile bulaþan ve doðum yoluyla bebeðe aktarýlabilen enfeksiyon etkeni ajanlardýr.

Soru:  Kadýnýn cinsel arzularý gebelikten nasýl etkilenir?

Cevap:  Gebeliðin ilk üç ay, ikinci üç ay ve son üç ay olmak üzere üç ayrý dönemi vardýr. Her dönemin özellikleri birbirinden farklý olduðu gibi bu dönemlerdeki cinsel istek ve arzular da farklýdýr.
Gebeliðin adaptasyon dönemi olan ilk üç ayýnda cinsel arzularda genel olarak bir azalma gözlenebilir ve bu durum çiftin cinsel hayatýný etkileyebilir. Bu dönemde deðiþen hormon dengeleri, bitkinlik, halsizlik, bulantý ve kusmalar ile kadýnýn kendini güçsüz ve çirkin hissetmesi cinsel arzularý olumsuz yönde etkileyebilir.

Ýkinci üç ay boyunca, cinsel dürtülerde bir takým deðiþiklikler meydana gelmeye baþlar. Göðüslere ve cinsel organlara giden kanýn artýþýyla beraber cinsel dürtüler normale dönebilir. Hatta göðüslere ve cinsel organlara giden kanýn artmasý, kiþinin kendisini daimi olarak cinsel iliþkiye hazýr hissetmesine sebep olabilir. Bu nedenle iliþki esnasýnda dürtülerde artýþ bile meydana gelebilir.

Son üç aya girildiðinde ise gebeler genelde cinsel arzularýnýn tekrar azalmaya baþladýðýný hissederler. Büyük bir karýn cinsel iliþkiyi fiziksel olarak zorlaþtýrabilir. Bunun yanýnda artan yorgunluk, sýrt-bel-karýn aðrýlarý, artan vajinal akýntý ve mantar enfeksiyonlarý, vajendeki ödemlenme sonucunda iliþki anýnda hissedilen acýlar gebeyi yeniden cinsel iliþkiden uzaklaþtýrabilir.
Son dönemdeki bir çift, birbirini zorlamadan rahat hareket edebilecekleri pozisyonlarda seks yapmayý deneyebilir.

Soru:  Gebelikte cinsel iliþki sýrasýnda hangi pozisyonlar denenebilir?

Cevap: Deðiþik pozisyonlarý denemeniz gebelik boyunca faydalý olabilir. Örneðin çok kullanýlan erkeðin üstte olduðu yol, son dönemlerdeki bir gebelikte karnýn yaptýðý basýnca baðlý hem anneye rahatsýzlýk verecektir, hem de çocuðun kan dolaþýmýný bozacaktýr.

Ýleri gebelik haftalarýnda, daha çoklukla kadýnýn üstte veya yanda olduðu, kadýnýn hareketlerine yön verebileceði pozisyonlar tercih edilebilir.

Gebelik hormonlarý etkisiyle vagina salgýsýnýn artmasý tüm vücutta olduðu gibi vaginada da oluþan ödem nedeniyle iliþki sýrasýnda aðrý duyusu olabilir.

Soru:  Çiftler tüm bu cinsel arzu deðiþiklikleriyle nasýl baþa çýkabilirler?

Cevap:  Gebe kadýn, eþinden cinsel iliþki isteði olmaksýzýn þefkat bekleyebilir. Fakat erkek de bu isteksizliði bir reddedilme olarak algýlayabilir.

Önemli olan çiftlerin birbirinin isteklerini ve arzularýný açýkça konuþabilmesidir. Diðer seks yöntemleri de konuþulabilir. Örneðin oral seks, masaj veya mastürbasyon denenebilir.

Soru:  Neden gebelikte seks konusunda fazla konuþulmamaktadýr?

Cevap:  Konu hakkýndaki bilimsel yayýnlar kafa karýþtýrýcýdýr. Diðer bir neden ise bazý hekimlerin hastalarýyla cinsel konularda konuþmaktan rahatsýzlýk duymasý olabilir. Bu sebeplerden dolayý, çiftler gebelik esnasýnda cinsel iliþkiden kaçýnmalarý gerektiði mesajýný alabilirler.

Aslýnda cinsellik ve cinsel istek, insanýn içinde doðuþtan var olan içgüdülerden biridir. Bu güdünün amacý, varlýklarýn kendi soyunu devam ettirme isteðidir. Buna raðmen bu konu maalesef hala bir tabu konumundadýr.

Soru:  Doðumdan ne kadar süre sonra çiftler cinsel iliþkiye girebilirler?

Cevap:  Doðru cevap çifte göre deðiþir. Genellikle, rahatsýzlýk veren bir sorun yok ve her þey yolunda gidiyorsa normal doðum veya sezaryenden 20-25 gün sonra cinsel iliþkiye baþlanabilir.
Fakat çiftler, anne-baba olduktan sonra cinsel iliþkilerinde de bir takým deðiþiklikler yaþarlar. Bu da çok normaldir ve eðer kafalarda bir takým soru iþaretleri oluþmuþ ise en iyisi çiftin güvendikleri bir hekime baþvurmalarýdýr. 

KAYNAK: HERA KADIN SAÐLIK MERKEZÝ