Genel Bilgiler
Epidemiyoloji
Ýdrar inkontinasý tipleri nelerdir?
- Stres inkontinansý : kadýnlarda en sýk görülen tiptir. Mesane kaslarýnýn zayýflamasý ile öksürme, hapþýrma ve ýkýnma gibi aktiviteler sýrasýnda olur. Kadýnlarda doðumlara baðlý veya menopoz sonrasý mesaneyi kontrol eden kaslarýn zayýflamasý ile olur
- Urge (Acil Sýkýþma) inkontinansý: aþýrý aktif mesaneye sahip olan kiþilerde aniden bastýran idrar yapma ihtiyacý ve tuvalete yetiþemeden idrar kaçýrýlmasý. 40 yaþ üstü eriþkinlerin 5 de birinde sýkýþma inkontinansý belirtileri vardýr.
- Karýþýk tip inkontinans: urge inkontinansý ve stres inkontinansý genelde ayný kiþide olabilir.
- Taþma inkontinansý : genelde erkeklerde olur. Mesanenin tamamen boþalmasýný engelleyen prostat büyümesi gibi, sebeplerden dolayý olur. Tamamen dolam-n mesaneden su taþmasý gibi sürekli idrar damlar.
- Fonksiyonel inkontinans: fiziksel yetersizliklerinden dolayý Parkinson gibi hastalarda, artritli hastalarda ve Alzheimer gibi hastalarda zamanýnda tuvalete gitmemekten dolayý olan inkontinans
Etyoloji
Ýdrar inkontinansý sebepleri nelerdir?
Geçici idrar kontinansý yapan sebepler nelerdir?
- Ýdrar yolu infeksiyonlarý
- Vajinal infeksiyonlar
- Bazý ilaçlar
- Kabýzlýk
Kalýcý idrar kontinansý yapan sebepler nelerdir?
- Mesane ve kaslarýnýn zayýflýðý
- Mesane kaslarýnýn aþýrý kasýlmalarý
- Ýdrar yolu týkanýklýklarý
- Mesane sinirlerinin hasar görmesi
- Multipl skleroz
- Parkinson
- Felçler
- Omurilik zedelenmeleri
- Pelvik cerrahiler
- Doðumsal zedelenmeler
Üriner inkontinans tanýsý nasýl konur?
- Öykü
- Muayene
- Urodinamik çalýþma testi ile
Ýdrar inkontinansý tedavisinde hangi seçenekler vardýr?
Ýdrar inkontinansý tedavisinde hangi seçenekler þunlardýr.
- Davranýþ tedavisi
- Ýlaç tedavisi
- Yardýmcý cihazlarla tedavi
- Cerrahi
Ýdrar inkontinansýnda davranýþ tedavisi nasýl yapýlýr?
Kegel egzersizleri ve mesanen eðitimi verilmesinden oluþur. Mesane eðitiminde kiþi belli saat aralarýnda mesaneyi boþaltmasý istenir daha sonra bu aralýk giderek artýralýr. Kegel egzersizlerinde mesaneyi kontrol eden pelvik kaslarýn güçlendirilmesi planlanýr. Pelvik bölge kaslarýný kasma, kasýlý tutma ve sonra gevþetme hareketleri ile yapýlýr. Stres inkontinansýnda özellikle faydalýdýr.
Kegel egzersizleri hafif vakalarda daha etkilidir. Ancak bu hareketler sürekli yapýlmalý býrakýlmamalýdýr. Fizyoterapistler eþliðinde uygun hareketler öðrenilir. Bu iþ için bazý yardýmcý biofeedbak cihazlar vardýr. Kasýlan kasýn uygun kas olup olmadýðýný gösterebilir.
Ýdrar inkontinansýnda ilaç tedavisi nasýl yapýlýr?Ýlaç tedavileri aþýrý kasýlgan mesaneler veya urge inkontinansý olanlar içindir. Stres inkontinansý için onaylanmýþ bir ilaç yoktur.
Detrol
(tolterodine tartrate) ve ditropan (oxybutynin chloride) aþýrýaktif mesanlerde
yýlladýr kullanýlýr. 2004 de üç yeni ileç eklendi. Sanctura (trospium
chloride), enablex (darifenacin), ve vesicare (solifenacin succinate). Bu
ilaçlardan ditropanýn ayrýca yapýþtýrma formuda vardýr.
Prostat
büyümesine baðlý inkonitansý olan hastalarda beta-blokerler ve 5-alfa reduktaz
inhibitörleri kullanýlabilir. Alfa blokerler mesane boynu kasýlmasýný azaltarak
daha rahat idrar akýþý saðlar ve mesanede artýk kalmasýný engeller. 5-alfa
reduktaz inhibitörleri ise erkek hormonu üretimini engelleyerek prostat
büyümesini engeller.
Ýdrar inkontinansýnda yardýmcý cihazlardan nasýl faydalanýlýr?
Bazý stres ve urge inkontinansý olan vakalarda rektum ve vaginaya geçici olarak konan zararsýz elektrik akýmý veren cihazlar kullanýlabilmektedir. Bu akýmlar sayesinde Pelvik taban kaslarýnýn kuvvetlenmesi saðlanmaktadýr.
“neocontrol
pelvic floor therapy system” , manyetik dalgalarla çalýþan bir cihazdýr. Hasta
giyinik bir vaziyette özel sandalyaye oturur. Alttan verilen dalgalar , Pelvik
tabna kaslarýný güçlendirmeyi amaçlar.
Baþka
bir yardýmcý cihaz üretraya yerleþtitilen týkaçlardýr. Ýdrar yapýlmak
istendiðinde çýkarýlýr sonra yeni bir tane koyulur. Vajen içine konana ve
Pelvik tabana destek veren baþka cihazlarda vardýr. Bunlarda sýzýntýyý azaltmak
içindir. Týkaç ve vajen içi cihaz kullannalarda idaryolu ve vajen
infeksiyonlarý açýsýndan daikkatli olmak gerekir.
Erkeklerde
kullanýlabilecek peniz üzeri kýstýgaç veya yüzük þeklinde cihazlar vardýr.
Akýntýyý azaltýr veya keserler. Ýdrar yapýlacaðý zaman açýlýrlar. Bunlarda ise
aðrý ve dokuda erozyonlar geliþmemesi için dikkatli olunmalýdýr.
Hacim
kaplayýcý olan bu ajanlar tekrar enjekte edilebilirler çünkü zamanla bir
kýsmý bertaraf edilebilmektedirler .
potansiyel yan etkiler arasýnda idrar yolu infeksiyonlarý, idrar yapmada
gecikme, aðrýlý iþeme, idrar sýkýþma ve idrarda kan gibi yan etkiler olabilmektedir.
Kadýn
ve erkeklerde aþýrý kasýlgan mesanelerde kuyruk kemiði bölgesine takýlabilen
pacemaker cihazý mevcuttur. Medtronik firmasýnýn interstim tedavisi olarak
bilinir. Cihaz önce geçici olark takýlýr 4-5 gün denenir. Hasta çok iyi bir
fayda görüyorsa tüm kýsýmlar cilt altýna yerleþtirilir.
Kadýnlardaki bir çok stres inkontinansý vakasýnda doðumlardan solyaý mesane aþaðý sarkmaktadýr. Bu durum için iki sýk yapýlan ameliyat retropubik asma ameliyatý ve “sling operasyonu” askýya alma operasyonudur. Bu ameliyat bazen prodtatý alýnan erkelerede uygulanmakatadýr.
Retropubik
asma cerrahisinde mesane daha yukarýlara dikilerek kaldýrýlýr. Sling
operasyonunda ise kiþinin kendi dokusu veya suni materyaller ile uretranýn
altýndan uretra ve mesane boynu yukarý kaldýrýlarak pubik kemiklere sabitlenir.
Burada kiþinin kendi dokusundan bir aský oluþturmak daha tercih edilir. Zira
suni materyallerde üriner sisteme gömülme ve infeksiyona sebep olma durumu söz
konusudur.


