Genel Bilgiler

GUATR’DA AMELÝYATSIZ TEDAVÝ

Son yýllarda týbbýn tüm alanlarýnda hastalýklarýn tedavisinde ameliyatsýz yöntemler tercih ediliyor. Örneðin, Gerek Batý Avrupa gerekse Kuzey Amerika ülkelerinde bademcik ve geniz eti ameliyatlarý, mide ülser ameliyatlarý, safra kesesi ameliyatlarý ve bel fýtýðý ameliyatlarýnýn sayýsýnda ciddi düþüþ olmuþtur. Ameliyata, sadece zorunlu durumlarda ve çoðunlukla acil müdahale gerektiren komplikasyonlar oluþunca baþvuruluyor.

Guatr’da da artýk ameliyatsýz yöntemlerle tedavi ediliyor, ancak, hala, ülkemizde ‘guatr’ denildiðinde ilk önerilen yöntem ameliyat. Batý Avrupa ve Amerika Birleþik Devletlerinde son 15 yýlda yapýlan guatr ameliyatý sayýsý dramatik bir þekilde düþmüþtür. Bu ülkelerde tiroid hastalýklarýnda ameliyatýn gittikçe daha az baþvurulan bir yöntem olmasýnýn nedenleri þu þekilde açýklanabilir:

1) Hastalarýn ameliyat yerine ameliyatsýz tedaviyi tercih etmesi (ameliyat korkusunun yarattýðý hasta tercihi).

2) Ameliyatýn maliyetinin daha yüksek olmasý.

3) Ameliyat sonrasýnda en az 2 hafta iþgücü kaybý (iþten uzak kalma) zorunluluðunun olmasý.

4) Ameliyat sonrasýnda tiroid hastalýðýn tekrarlamasý, dolayýsýyla da ikinci ve hatta üçüncü ameliyatýn gerekebilmesi.

5) Cerrahýn hatasý olmasa dahi ameliyatýn bazý kaçýnýlmaz saðlýk sorunlarý yaratabilmesi (örn.ameliyat sonrasý saatlerde beklenmeyen kanama olmasý)

6) Ameliyatta tiroid dokusu çýkarýlýp alýnýrken bunun içine gömülü bulunan kalsiyum bezeleri de çýkarýlýp atýlmasý sonucunda hastanýn ömür boyunca kalsiyum ilaçlarý kullanmak zorunda kalmasý.

7) Tiroid bezesinin yerleþtiði bölgenin ‘vücudun en dar geçiþ’ bölgesi olmasý dolayýsýyla cerrahi komplikasyonlarýn (örn.ses tellerine giden sinirlerin kesilmesi) ortaya çýkabilmesi.

8) Ameliyat sýrasýnda bazý anestezi komplikasyonlarýnýn ortaya çýkabilmesi.

9) Tiroid cerrahisi konusunda tecrübeli cerrah sayýsýnýn fazla olmayýþý.

Ameliyatsýz Tedavi Yöntemleri
1) Düþük doz radyoaktif iyot (RAI) kapsül ile ameliyatsýz tedavi
2) Tiroid karþýtý (anti-tiroid) ilaçlarla ameliyatsýz tedavi
3) Tiroid hormonu ile ameliyatsýz tedavi

RAI Kapsül Ýle Ameliyatsýz Tedavi
RAI, düþük doz düþük doz RadyoAktif Ýyot tedavisidir. Hastaya aðýz yoluyla verilir. Kapsül þeklindedir. Ýsmi radyoaktif olmasýna raðmen, hastaya ve çevresindekilere verdiði radyasyon çok düþüktür. Etkili, ekonomik, kesin, konforlu ve kalýcý bir yöntemdir. Sadece hamilelerde kullanýlmaz.
 

RAI Kimlere Uygulanýr?
*Zehirli guatr (nodüllü veya nodülsüz)
*Sýcak ve ýlýk nodül
*Ameliyat sonrasý tekrarlamýþ guatr
*Ýleri derecede büyük basit guatr

Ameliyata göre üstünlükleri
* Hastalarda hormon düzeyleri yüksekken de uygulanýr.
* Ses tellerine giden sinirlere zarar vermez.
* Kalsiyum bezelerine zarar vermez.
*Tekrarlama olasýlýðý daha düþüktür.
*Hastanede yatmaya gerek kalmaz.
*Anestezi komplikasyonu olasýlýðý yoktur.
*Aðrý ve kanama riski yoktur.
*Daha ekonomiktir.

RAI Kapsül Tedavisinin Aþamalarý
1) Hastanýn hazýrlanmasý,
2) Kapsülün uygulanmasý,
3) Tedavi sonrasý takip.

Hastanýn hazýrlanmasý ve verilecek dozun hesabý bu tedavinin baþarý þansýný direk etkiler. Doz hesabý, çok faktörlü bir deðerlendirme sonucunda yapýlýr.

RAI’nin Uygulanýþý
*Hastaneye yatmadan uygulanýr.
*Kapsülü yutarken hiç bir acý ve sýkýntý söz konusu deðildir.
*Kapsül uygulandýktan sonra hasta evine gider.
*Tecrit edilmesi veya hapsedilmesi ihtiyacý yoktur.

RAI Kapsül ile Tedavi Sonrasý Dönem
RAI kapsül uygulanan hasta, bazý tavsiyeler ve kýsýtlamalarla evine gönderilir. Kullanýlan dozun yüksekliðine göre 3-5 gün bebek, çocuk ve hamilelerden mutlak uzak durmasý, yetiþkin insanlarla temasý da azaltmasý istenir. Doz yüksek ise bu süre daha da uzatýlýr ama hiç bir þekilde bir haftadan daha uzun süren kýsýtlamalar doðru ve gerekli deðildir. Hastalarýn 6 ay çocuk yapmasýný önleyecek þekilde doðrum control yöntemi uygulamasý tavsiye edilir. 20 gün iyot içerikli yiyecek ve içeceklerden uzak durmasý önerilir.

Tedavi sonrasýnda hastalarýn tiroid krizi (thyroid store) geçirme olasýlýðý mevcut olduðundan ve bu krizin yeterli ve doðru tedavi edilmezse %25 civarýnda ölüm riski olduðundan hastalarýn tedaviyi veren hekim tarafýndan yakýndan izlenmesi ve temasý sürdürmesi önerilir. Bu durumu göz önüne almadan hastayý RAI verdikten sonra baþka kimsenin bulunmadýðý bir eve (örneðin ailenin yazlýðýna) göndermek gerekli olmadýðý gibi uygun da deðildir.

Takip ve kontrol muayeneleri, tedaviden sonraki ilk aylarda baþlayýp gittikçe seyrekleþen aralýklarla yapýlýr. Bu takip ve kontrol muayeneleri, sadece RAI uygulamasý sonrasý için gerekli olmayýp, ameliyat ve tiroid karþýtý ilaçlarla tedavi sonrasý için de gerekli ve þarttýr.

RAI Tedavisinden Hemen Sonra Ýyileþecek miyim?
RAI kapsül tedavisinin “iyileþtirici” etkisi hastalar tarafýndan yaklaþýk bir ay sonra hissedilmeye baþlar, fakat bu iyilerþmenin sonuçlarý serbest T3, serbest T4 ve TSH ölçümleri ile en erken yaklaþýk 1 ay sonra ortaya konabilir.


RAI Kapsül Tedavisinden Sonra Devamlý Ýlaç Kullanýmý
RAI kapsül tedavisinin hedefi, eskiden sanýldýðý gibi tiroid hormon düzeyini normale düþürmek deðildir. Bu tedavinin hedefi ve baþarý ölçütü, serbest T3 ve serbest T4 hormonlarýný normalin de altýna düþürmektir. Unutmamak gerekir ki zehirli guatrýn hangi seçenek kullanýlýrsa kullanýlsýn (ameliyat ve anti-tiroid ilaçlar dahil) her türlü baþarýlý tedavi sonucunda hastanýn hormonlarýnýn normalin altýna düþmesi (hipotiroidizm) kaçýnýlmazdýr.
Bu nedenle baþarýlý bir zehirli guatr tedavisini, muhakkak, "tiroksin desteði" dediðimiz eksik tiroid hormonunun yerine konulmasýndan ibaret olan devamlý, ömür boyu hormon tedavisi takip eder.

RAI Kapsül Tedavisi ile Guatr ve Nodül Küçlür mü?
RAI tedavisinden sonraki erken dönemde (2 aydan önce) nodül veya guatrýn küçülmesi sýk deðildir. Ancak tedaviden 2 ay sonradan itibaren baþlayan bir “küçülme” süreci olur.

RAI Kapsül Tedavisinin Hastalara Zararý Var mý?
RAI tedavisi, 1940’dan bu yana onbinlerce hastaya uygulanmýþtýr. Bu tedavi, her geçen gün geliþtirilmekte, daha etkili ve yan tesirsiz hale getirilmektedir. Gerçeklerden ve bilimden uzak söylentilerin aksine:

1.Kýsýrlýk yapmaz.
2.Kanser yapmaz.
3.Göze zarar vermez.
4.Kemik erimesi yapmaz.
5.Kalbe zarar vermez.
6.Her yaþta hastaya uygulanabilir.

Tiroid Karþýtý (Anti-tiroid) Ýlaçlarla Ameliyatsýz Tedavi
Carbimazol türevi bu ilaçlar sadece zehirli guatr’da kullanýlýr. Zehirli guatrda yüksek olan tiroid hormonlarýný geçici olarak düþürebilir ancak özellikle genç ve orta yaþlý hastalarda hastalýðýn tekrarlamasý kaçýnýlmazdýr. Kalýcý tedavi þansý, ancak çok yaþlý hastalarda, uzun süre yüksek doz kullanýlmasý ile mümkün olabilir. Þiþmanlýk, kabýzlýk, karaciðer fonksiyonunu bozukluðu ve sarýlýða neden olabilir. Kan hücreleri düþürebilir, adet düzensizliði yapabilir. Uzun süre kullanýlýrsa tiroid bezesinde büyüme ve nodül oluþumuna neden olur. Tedavi tamamlandýðýnda hastada çoðunlukla tiroid hormon yetmezliði (hipotiroidizm) ortaya çýkar. Uzun süre kullanýlmasýný tavsiye edilmez.