Genel Bilgiler

TÝROÝD KANSERÝ

Papiller tiroid kanseri ve folliküler tiroid kanseri; tedavisi doðru ve eksiksiz yapýlmak þartý ile %100’e yakýn oranda “tedavi edilebilen” kanserlerdir. Medüller tiroid kanseri daha karmaþýk ve daha ileri tedavi yapmak koþulu ile tedavi þansý son yýllarda çok artmýþ bir kanser türü iken anaplastik kanserde tedavi etkinliði özellikle gecikmiþ vakalarda düþüktür.

TÝROÝD KANSERÝ TEDAVÝ SEÇENEKLERÝ VE STRATEJÝSÝ NEDÝR? Her tiroid kanserinde ameliyat ile tiroid bezesinin tümünün eksiksiz olarak çýkarýlmasý zorunludur.  Kanserin çeþidine göre deðiþmek üzere ameliyat sonrasýnda yapýlacak tedaviler ile kanser tedavisi tamamlanýr. Ancak hasta ömür boyunca takip edilir.

TÝROÝD KANSERÝNDE AMELÝYAT Tiroid nodülü ameliyatlarýndan önce ÝÝAB yapýlmasý ve bunun sonucunda kanser olduðunun belirlenmesi hastaya en uygun koþullarda ameliyat yapýlmasý imkaný verir. Ayrýca, kanser þüphesi yüksek hastalarda ameliyat sýrasýnda hýzlý mikroskopik inceleme (frozen) yapýlmasý uygun olur. Ameliyat sýrasýnda hýzlý mikroskopik inceleme ile hastada kanser olup olmadýðý ortaya konulduktan sonra ameliyatýn geniþletilip tiroid bezesinin tümünün çýkarýlmasý en uygun cerrahi stratejidir.  Kanser ameliyatlarýnda, tiroidin çevresindeki lenf düðümleri de alýnmalý ve mikroskopik olarak kanserin bu düðümlere sýçrayýp sýçramadýðý ortaya konmalýdýr.

Ameliyat sonrasýnda kanser olduðu anlaþýlan ve tiroid bezesinin bir kýsmý çýkarýlmadan býrakýlmýþ hastalarda; kanserin boyutuna bakýlmaksýzýn ikinci bir ameliyatla tiroid bezesinin geriye kalan bölümü de tümüyle çýkarýlmalýdýr. Aksi halde daha sonra yapýlacak tedavi de eksik kalýr ve etkili olamaz.

AMELÝYAT SONRASI TEDAVÝ

Papiller Kanser ve Folliküler Kanser’de Ameliyat Sonrasýnda Tedavi: Hastada tiroid bezesi tümüyle çýkarýldýktan sonra özel olarak kurþun ile zýrhlanmýþ bir hastane odasýnda hastalara yüksek doz radyoaktif iyot-131 uygulanýr. Böylece ameliyat öncesinde, ameliyat sýrasýnda ve ameliyat sonrasýnda tiroid bölgesinde kalan ve vücudun baþka yerlerine daðýlmýþ olan “kanser hücrelerinin” ortadan kaldýrýlmasý amaçlanýr. Eðer tiroid kanseri baþka bir yere gitmiþ ve orada “yayýlma” yapmýþsa bu durumda daha da yüksek doz radyoaktif iyot-131 uygulamaktan ibarettir. 

Hastalarýn ameliyat sonrasýnda radyoaktif iyot-131 tedavisi öncesinde tüm vücudunu taramak ve takiben yüksek doz tedavi verdikten sonra tüm vücudu bir kez daha taramak daha kesin sonuçlar vermektedir.  Tedavi dozu 150 mci’ (MÝLÝKÜRÝ)nin altýnda olmamalýdýr.

Gereken vakalarda aradan 6 ay geçtikten sonra tekrar yüksek doz iyot-131 verilebilir. Verilecek toplam dozun sýnýrý genellikle toplam 2000 mCi civarýndadýr. Ancak, vücudunun her yerine kanser yayýlmýþ ve hayatý tehlikeye girmiþ bir hastada bu sýnýr aþýlabilir.

LENF BEZELERÝNE YAYILMIÞ PAPÝLLER TÝROÝD KANSERÝNDE NE YAPILMALIDIR? Bazý merkezlerde papiller kanser olduðu ÝÝAB ile veya ameliyat sýrasýnda saptanan hastalara tiroid ameliyatý sýrasýnda veya sonrasýnda bir de boyun ameliyatý yapýlarak tek taraflý veya çift taraflý lenf bezeleri de “temzilenmektedir”.  Lenf bezelerine yayýlmýþ papiller kanserlerde bu uygulama artýk giderek terk edilmekte; lenf bezelerine yayýlmýþ papiller kanserlerde bile tiroidin tümüyle çýkarýlmasýndan sonra yüksek doz iyot-131 tedavisi uygulamasý yapýlmaktadýr. Çünkü papiller kanserlerin çoðunluðu iyot-131’i çok yüksek  oranda tutmaktadýr.

ESKÝDEN TARTIÞILAN GÖRÜÞ Uzun yýllar süren tartýþmalarda papiller ve folliküler tiroid kanserlerinin ameliyatýnda tiroidin ancak bir kýsmýný almak, “bir parçasýný býrakarak bunun hastaya gerekli tiroid hormonu salgýlamasýný” beklemek savunulurdu.  Ayrýca, bu hastalara yüksek doz iyot-131 tedavisi de uygulanmasý zorunlu olmadýðý söylenirdi.

YENÝ ANLAYIÞ Bu yaklaþýmýn yanlýþ olduðu, kanserin türüne bakýlmaksýzýn tiroid bezesinin tümüyle çýkarýlmasý, papiller ve folliküler kanserde kanser boyutu ne olursa olsun muhakkak yüksek doz radyoaktif iyot-131 uygulanmasý gerektiði “tecrübelerle” anlaþýlmýþtýr.

TÝROÝD KANSER AMELÝYATINDA TÝROÝD BEZESÝ TÜMDEN ÇIKARILMAK ZORUNDA MIDIR? Evet. Gerekirse ikinci ameliyat muhakkak yapýlmalýdýr. Kanserin boyutu ne olursa olsun tiroid bezesi tümden çýkarýlmalýdýr. Aksi halde daha sonra uygulanacak tedaviler etkili olmaz. Ülkemizde yaygýn olarak tercih edildiði þekliyle, ilk ameliyatla tiroid bezesinin çoðunu çýkarýp geriye kalan bölümünü düþük doz radyoaktif iyot-131 ile yakmak ikinci ameliyat kadar etkili bir seçenek sunmaz.

Medüller Kanserde Ameliyat Sonrasý Tedavi: Bu kanser türünün de bir kaç alt grubu olmakla birlikte tedavi stratejisinde ameliyat sonrasýnda yine radyoaktif iyot-131 ile iþaretli yüksek doz MIBG kullanýlmaktadýr. Burada en önemli husus, hastada tiroid dýþýndaki bölgelerden salgýlanan diðer hormon ve hormon benzeri maddelerin de tedavi planý içine dahil edilmesidir.

Anaplastik Kanserde Ameliyat Sonrasý Tedavi:Bu hastalarda hastanýn durmuna ve teþhis edilme evresine göre, ameliyat sonrasýnda radyoterapi ve kemoterapi seçenekleri dikkate alýnýr.

TÝROÝD KANSERÝNDE TEDAVÝ SONRASI TAKÝP

Tedavi sonrasýnda hastalarýn TSH düzeyleri hýzla düþürülmelidir. Unutmamak lazým ki, yüksek TSH, kanserin yeniden geliþmesine ve yayýlmasýna teþvik unsuru oluþturur.  Bu amaçla tiroksin hormonu kullanýlýr. Belli aralýklarla tüm vücut iyot-131 tarama yapmak ve kanda tiroglobulin düzeyini ölçmek en temel takip yöntemleridir.

HANGÝ SIKLIKLA TÜM VÜCUT TARAMA YAPILMALIDIR? Papiller ve Folliküler kanserde TSH düzeyini yükselterek iyot-131 ile tarama artýk eskisi kadar sýk yapýlmamalýdýr. Eskiden 6 ay gibi kýsa aralýklarla daha sýk yapýlan bu tarama yöntemi artýk yerini tek tiroglobulin ile takibe býrakmýþtýr. Çünkü yapýlan araþtýrmalarda yalnýz iyot-131 tüm vücut tarama ile tek baþýna tiroglobulin ölçümleri yaparak takip etmek arasýnda bilimsel istatistiki bir fark olmadýðý ortaya çýkmýþtýr. En ideali hem iyot-131 tüm vücut tarama yapmak hem de ayný zamanda tiroglobulin ölçmektir; ama bu durumda da hastanýn TSH düzeyini sýk sýk yükseltme ve hastayý gereksiz riske sokma durumu söz konusu olabilir. 

Medüller kanserde takipte iyot-131 MIBG sintigrafisi tek tercih edilecek yöntemdir. Anaplastik kanserde ise takip amaçlý tüm vücut kemik sintigrafisi kullanýlýr.

TÝROÝD KANSERÝ TAM OLARAK TEDAVÝ EDÝLMEZSE NE OLUR?

Her ne kadar tiroid kanseri yukarýda açýklanan yöntemlerle “tedavi edilebilir” kanserlerden olsa da tedavi edilmezse ayný diðer kanserler gibi yayýlýr ve olumsuz neticeler ortaya çýkar.

kaynak:http://www.guatr.org.tr