Genel Bilgiler
Hiperhidroziz, Aþýrý Terleme
Giriþ:
Hiperhidoz, yani aþýrý terleme toplumun %1-2 sinde görülmektedir. Hastalarý sosyal olarak sýkýntýya sokmasý ile hekim arayýþýna iter.
Bölge olarak avuç içi (palamar hiperhidroz), ayak tabaný (plantar hiperhidroz), yüzde (fasiyal hiperhidroz veya kýzarmalar) ve koltuk altý terlemeleri en sýk görülen lokalizasyonlardýr.
Avuç içi terlemeleri genç yaþlarda baþlar ve psikoloji etkilenmelerle artabilir. Yüzde kýzarma veya terlemelerde ayný þekilde sosyal fobi gibide algýlanabilmektedir. Koltuk altý terlemelerinden sorumlu iki tür bez vardýr. Ekrin bezler ve parakrine bezler. Bu bezlerden ekrin bezler sempatektomi tedavilerinden fayda görmektedir.
Fizyolojik olarak terleme vücudun sý kaybýný ayarlamak üzere otonomik sinir sistemine baðlý olarak çalýþmaktadýr. Yani bizim istemimize baðlý deðildir. Özellikle otonomik sempatik sinir sistemi terlemeden sorumludur. Otonomik sinir sistemi ganglionlarý göðüs kafesi ve karýn boþluðu içinde omurga yanlarýnda yukarýdan aþaðýya zincir yapacak þekilde yer almaktadýr.
Hastalar terlemenin yaptýðý sosyal sýkýntý nedeni ile tedavi olmak isterler.
Diðer sebepler/ Ayýrýcý Tanýlar:
Tedavide deðiþik metotlar vardýr.
- Ýlaçlar
a. Antikolinerjikler: genel olarak direkt terleme ile ilgili ilaçlar deðillerdir. Ancak yan etkileri kuruluk yaptýðý için kullanýlýrlar. Bu arada göz kuruluðu ve aðýz kuruluðu da yapabilirler.
b. Betablokerler: tansiyon ve kalp için kullanýlabilen bu ilaçlar sempatik sinir sistem aþýrýtonunu azaltýrlar.
c. Xanax: trankilizan ve sakinleþtirici olarak kullanýlan bu iþaçda yine sempatik sinirleri aþýrý tonunu azaltýr.
- Anti perspiranlar- deodorontlar
Drysol- ilaç katkýlý
Maxim ilaç katkýsýz
- Botox:
Botok botulism toksinidir. Acetil kolin aracýlýklý olan terlemeyi aylarca kesebilmektedir. Koltuk altý terlemelerinde kullanýlýr. Avuç içi terlemelerinde baþarýsý hem az hemde aðrýlý olduðu için tercih edilmez.
- Ýontoforez: el ve ayaklarý içinden elektrik akýmý geçiren özel bir cihaz içinde batýrarak yapýlan tedavidir. Bu tedavide uygulanan elektrik akýmý sempatik sinir sistemi aktivitesini harap etmesine dayanýr ancak sýk sýk tekrar edilmesi gerekir. Ýlgili markalar için drionic.com ve ra fischer markalarý vardýr.
- Sempatektomiler: sempatik sinis sistemi gangliyonlarýný harap etmek ve çalýþmaz hale sokmakla terleme azaltýlýr. 50 yýldýr uygulana cerrahi daha önce açýk cerrahi þeklinde yapýldýðýndan pek raðbet görmemiþtir. Endoskopik olarak yapýlmaya baþlandýktan sonra raðbet görmüþtür. Endoskopik torasik sempatektomi (etc) sýk uygulanýr hale gelmiþtir. Etc de hedef avuç içi ve yüz terlemelerdir. Ancak %50 oranýnda ayak terlemilerine etki edebilir. Ancak ayak terlemesi için esas yapýlacak olan bel bölgesindeki sempatik sinir gangliyonlarýna müdahele etmektir.
Ýlk baþlarda t2 seviyesinde sempatektomi yapýlýrken, yüzde ve gövdenin siðer kýsýmlarýnda kompansatuar (dengeleyici) terlemeler olmakta bazen kalp ritm azalma gibi sorunlar olmakta iken daha sora seviye t3-4 çekilmekle bu yan etkiler azalmýþtýr.
- Cerrahinin yan etkileri
a. Diðer kýsýmlarda gövde ve yüz gibi bölgelerde kompansatuar terleme: bu terleme nadiren eski terlemeden daha fazla rahatsýz edici olabilir. Ama çoðunlukla eski terlemeye tercih edilir. Sempatik gangliyon klample baðlandýðýndan altý ay içinde yeniden açýlýrsa eski haline gelebilmektedir. Baðlama seviyesi t3-4 seviyesine inmekde bu sorunu azaltmýþtýr.
b. Gustatuar terleme: kiþi acýlý ve baharatlý þetler yerken yüünde terleme olmasý
c. Horner sendromu: bu sendromda servikal sempatik zincirlere oluþan hasar yüzünden pitoz, miyoziz, anhidroziz ve enoftami görülür. Operasyon seviyeyi t3-4 indirdikte sonra azalmýþtýr.
d. Kalp hýzýnda düþme
e. Erkek hastalarda saçlarda dökülme
f. Lumbar sempatektomi cerrahisinden sonra erkeklerde impotans (iktidarsýlýk) korkusu olduðundan erkek hastalarda çekince olur ve iþlem pek tercih etmezler. Bunu engellemek içinde yine lumbar seviye deðiþtirildiðinde bu yan etki daha az olur.