Genel Bilgiler

Seröz Kistadenom
Yumurtalýðýn yüzeyini oluþturan "epitel hücreleri" nden köken alan içi berrak kistlerdir. Yumurtalýkta en sýk görülen tümörlerdir. %30 civarýnda habis bir hastalýða dönebilirler.

En sýk üreme çaðýndaki kadýnlarda görülür ve kendiliðinden kaybolmazlar. Çift taraflý olabilirler. Tek veya birden fazla sayýda olabilirler.

Büyüklükleri 5-15 cm arasýnda deðiþir. Her iki overde de olmasý durumunda habislik potansiyeli yüksektir. Ýçerisinde sývý dýþýnda solid (katý) yapýlarýn da olmasý habis olma potansiyelini arttýrýr.

Oluþ nedeni tam olarak bilinmeyen seröz kistadenomlara özgü bir bulgu yoktur. Genelde yakýnma yaratmayýp rutin jinekolojik muayene ya da ultrasonda tesadüfen teþhis edilirler.

Ýçerisinde kalsifikasyon (kireçlenme) olursa röntgen filminde görülebilir. Nadiren bu hastalar, karýnlarýnda yavaþ geliþen bir þiþlik nedeni ile de bir jinekoloða müracaat edebilirler.

Tedavisi cerrahidir.  Ameliyat sýrasýnda eðer kist tek taraflý ve habis görüntüsü vermiyorsa bir yumurtalýk býrakýlýp tek taraflý alýnabilir. Operasyon esnasýnda alýnan kistin o anda patolojik incelemeye tabi tutularak (buna "frozen" adý verilir), sonuca göre operasyonun seyrine de karar verilebilir.

Müsinöz Kistadenom
Ýyi huylu yumurtalýk tümörlerinin %25 kadarý "müsinöz kistadenom" lardýr.

Çift taraflý olma olasýlýklarý seröz kistadenomlara göre daha düþüktür ve habaset (kötü huylu olma özelliði) olasýlýðý azdýr.

Oluþ mekanizmasý tam olarak bilinmemekle birlikte en çok kabul gören teori yumurtalýklarýn üzerini örten epitel hücrelerinin þekil deðiþtirerek rahim aðzýnýn içini (serviks) döþeyen epitele dönmesi ve týpký rahim aðzýnda olduðu türde salgýlamada bulunmasýdýr.

Müsinöz kistadenomlar, insanda görülen en büyük kistik yapýlardýr. Genelde 15-30 cm boyutlarýnda olabilirler. Literatürde 60 cm’ye kadar büyümüþ olan müsinöz kistadenomlar bulunmaktadýr.

Kist genellikle içindeki ince zarlar ile pek çok odacýða bölünmüþtür. Bu zarlara "septa (bölme)" ismi verilir. Kistin içerisinde berrak ancak akýþkan olmayan yoðun ve sümüðümsü bir sývý bulunur.

Bu kistler de diðer yumurtalýk kistleri gibi klinik olarak genelde belirti vermezler. Adet düzensizliði yaratmazlar, ancak boyutlarý çok büyük olduðunda karýnda þiþlik ve basý bulgularý oluþabilir.

Sýk idrara çýkma ya da kabýzlýk müsinöz kistadenomlarda sýk rastlanýlan yakýnmalardýr.

Çok büyük olduklarý için rüptüre olma olasýlýklarý (patlama) yüksektir. Böyle bir durum söz konusu olduðunda kist içinden yayýlan sývý karýn boþluðuna yayýlarak burada salgýlarýný sürdürür. Bu þekilde karnýn içi yavaþ yavaþ jel gibi bir sývý ile dolar. Biyolojik olarak habis olmamasýna raðmen davranýþ olarak habis bir olay olan bu tabloya "pseudomiksoma peritonei" adý verilir. Bu durumda karýn aðrýsý, bulantý, kusma ve þiddetli karýn þiþliði þikayetleri olur. Sonuçta hastada beslenme bozukluðu ortaya çýkar. Kronik bir hastalýktýr ve nihai tedavisi maalesef mevcut deðildir.

Müsinöz kistadenomlarýn tedavisinde tek yol cerrahidir. Üreme çaðýndaki kadýnlarda nadiren görüldüðü için eðer tek taraflý ise sadece kistin ya da o taraftaki overin çýkartýlmasý gerekli olurken ailesini tamamlamýþ ileri yaþtaki kadýnlarda rahim ve yumurtalýklarýn bir arada çýkartýlmasý tercih edilir.

Müsinöz kistadenomlar bazan ultrasonda iyi huylu kanserojen olmayan yumurtalýklarda oluþan endometrioma (çikulata kistleri) ile karýþabilirler.

Dermoid kist (=Matür Kistik Teratom, Benign Ovaryen Teratom)
20 yaþýndan küçük bayanlarda en sýk görülen iyi huylu tümörlerdir. %10 vakada iki taraflý olabilir.



Dermoid kistler; embriyonel dönemde
meydana gelen olaylardan kaynaklanýr.
Yumurtalýktaki kitlenin içinde saç, deri, diþ,
kýkýrdak parçalarý, kemik, tiroid ve sinir
hücreleri gibi her türlü doku görülebilir.



Ýçerisinde yoðun olarak tiroid dokusu içermesi durumunda kiþide tiroid hormonlarýnýn aþýrý salgýlanmasý söz konusu olur. Buna "struma ovarii" adý verilir ve bu durumda kiþilerde çarpýntý, sinirlilik, ateþ basmasý gibi "hipertiroidi bulgularý" ortaya çýkar.

Dermoid kistin kansere dönme olasýlýðý son derece düþüktür. Olgularýn ancak %1-2 sinde uzun dönemde kanserleþme görülebilir.

Belirti varlýðýnda en sýk karþýlaþýlan yakýnma karýn aðrýsýdýr. Bunun yanýsýra karýnda þiþkinlik ve anormal uterin kanama görülebilir. Daha nadir karþýlaþýlan yakýnmalar ise idrar ya da dýþkýlama problemleri ile sýrt aðrýsýdýr. Struma ovarii varlýðýnda hipertiroidi ile ilgili yakýnmalar görülür.

Dermoid kistler bazen kýsýrlýk ve akut batýn gibi þikayetlere yol açabilir. Ayrýca yumurtalýk kistleri içinde en sýk olarak torsiyon ve enfeksiyon komplikasyonlarý yapabilen türdür. Enfeksiyon durumlarýnda en sýk olarak görülen þikayetler ateþ, aðrý ve huzursuzluktur.

Basit bir direkt grafi ve ultrasonla tanýsý konabilen dermoid kistlerin tedavisi cerrahi olarak çýkarýlmalarýdýr. Ancak dermoid kistler %4 oranýnda tekrarlayabilir.

Bu kistler genelde üreme çaðýndaki kadýnlarda görüldüðünden operasyon sýrasýnda yumurtalýk dokusunun korunmasýna özen gösterilmeli, yalnýzca kist çýkartýlmalý ve yumurtalýk alýnmamalýdýr.

Operasyon sýrasýnda kist rüptüre olursa karýn boþluðu dikkatlice temizlenmeli, karýn içinde kist içeriðine ait materyal kalmamasýna büyük özen gösterilmelidir. Aksi taktirde "kimyasal peritonit" denen karýn iç zarýnda enfeksiyon þikayeti ortaya çýkabilir.

Bu açýlardan dermoid kist operasyonlarý özel deneyim ve dikkat gerektiren operasyonlardýr.

Referans:
Hera Kadýn Saðlýðý Merkezi