Genel Bilgiler

KADINDA GENÝTAL ORGANLARIN ANATOMÝSÝ

Kadýn üreme organlarý, dýþ ve iç üreme organlarý olmak üzere iki bölümde incelenebilir.

Dýþ üreme organlarý gebelik oluþmasý için spermin geçiþine izin verirken, enfeksiyon ajanlarýnýn içeriye geçiþini engeller.

Ýç üreme organlarý ise döllenmiþ yumurtayý gebelik boyunca taþýyacak ve zamaný geldiðinde de doðum olayýný gerçekleþtirecek þekildedir.

Dýþ Üreme Organlarý (Dýþ genital sistem)

Dýþ üreme organlarý "Vulva" olarak adlandýrýlýr. Büyük dudaklar, küçük dudaklar, klitoris, kýzlýk zarý ve idrar boþaltma deliðinden oluþur.

Büyük dudaklar vulvanýn dýþ sýnýrýný yapar. Küçük dudaklara göre daha etli ve kalýndýr. Büyük dudaklar üzerinde yað salgýlayan salgý bezleri bulunmaktadýr. Ergenlikten sonra üzeri kýllarla (pubik kýllar) kaplanýr.

Küçük dudaklar ise iç kýsýmda yer alýr ve daha incedir. Geniþliði kadýndan kadýna deðiþebilir. Vagina giriþini kapatacak þekilde önden arkaya uzanýr.

Vagina giriþi etrafýnda iliþki sýrasýnda vagen giriþinin kayganlýðýný saðlayan salgý bezleri bulunmaktadýr. En büyükleri "Bartholin Bezi" olarak adlandýrýlan ve vajen giriþinde saðlý sollu bulunan bezlerdir. Bu bezlerin iltihaplarý aðrýlý abselere neden olabilir.

Vagen giriþinde "kýzlýk zarý (hymen)" adý verilen bir deri kývrýmý bulunmaktadýr. Bu deri kývrýmý vagen giriþini bir miktar daraltacak þekildedir ve ilk iliþki ile yýrtýlýr. Bu yýrtýlma sýrasýnda da bir miktar kanama gerçekleþir. Daha sonraki iliþkilerde vajen giriþi büyüdüðü için kanama olmayacaktýr.



Ýki küçük dudaðýn ön tarafta birleþtiði yerde "klitoris" bulunur. Bu organ kadýn cinsel organlarýnda en duyarlý bölgedir. Embriyolojik olarak erkekteki penise benzer; yani uyarý ile sertleþir.

Klitoris altýnda idrar yolu (üretra) kanalýnýn açýldýðý küçük bir delik bulunur. Bu delik sayesinde idrar dýþarýya atýlabilir.

Ergenlik dönemiden itibaren kadýn genital sistemi sürekli bir deðiþim halindedir.

Ýç Üreme Organlarý (Ýç genital sistem)
Ýç genital sistem; vagina (hazne), rahim aðzý (serviks), rahim (uterus), tüpler (fallop kanallarý) ve yumurtalýklardan (overler) oluþur. Yumurtalýk ve tüpler saðlý sollu iki adettir.

Vagina önde idrar torbasý arkada ise kalýn barsaðýn son kýsmý (rektum) arasýnda uzanan tüp biçiminde bir yapýdýr. Vagen giriþinden rahim aðzýna kadar uzanýr. Yaklaþýk 10-12 cm uzunluðundadýr. Cinsel iliþki ve doðum sýrasýnda geniþliði ve uzunluðu daha da artacak þekilde elastik liflerle çevrelenmiþtir. Ana görevi cinsel iliþki ve doðum sýrasýnda kullanýlan bölge olmasýdýr. Ýçerdiði salgý bezleri ile kendi içinin ve vulvanýn yaðlanmasýný saðlar.

Rahim aðzý (serviks) vagina sonunda bulunur. Rahimin vajenle birleþtiði bölümdür. Ortasýnda bir delik bulunan yarým küre þeklindedir. Salgýladýðý özel madde yardýmý ile ortasýndaki açýklýk spermin geçiþine izin verirken vagendeki mikroplarýn yukarý yayýlmasýný engeller.

Rahim (uterus) vaginanýn üzerinde karýn içine yerleþmiþ armut biçiminde bir organdýr (Soldaki resim).

Uterusun (rahimin) kalýn duvarý üç tabakadan oluþur. Bunlardan en içte olaný "endometrium" adýný alýr, adet siklusu boyunca deðiþimler gösterir ve eðer gebelik olmaz ise dökülerek adet kanamasý ile birlikte atýlýr. Gebelik oluþursa döllenmiþ yumurtanýn büyümesi için ona "yataklýk" görevi yapar.

Ortadaki kas tabakasýna "myometrium" denir. Uterusun en kalýn tabakasýdýr ve istemsiz çalýþan düz kaslardan oluþur. Bu kaslar adet kanamasý esnasýnda rahim içinde biriken kaný, doðum esnasýnda ise bebek ve plasentayý rahim dýþýna atmak için kasýlarak görev yaparlar. Bu kas yapýsý, gebelik gerçekleþtiðinde göðüs kafesi altýna kadar büyüyebilecek özelliktedir.

Uterusu dýþarýdan çevreleyen zar tabakasýna ise "seroza" ismi verilir. Bu tabaka rahmi diðer organlardan ayýrýr ve yerinde tutunabilmesi için destek baðlarý oluþturur. Seroza aslýnda tüm batýn organlarýnýn dýþ yüzünü saran "periton"un bir uzantýsýdýr.

Gebe olmayan bir kadýnýn rahminin büyüklüðü kiþinin yaþý ve geçirmiþ olduðu gebelik sayýsýna göre deðiþkenlik gösterir. Ortalama aðýrlýðý 50-80 gram arasýndadýr. 9. ayýný doldurmuþ bir gebede ise aðýrlýðý yaklaþýk 20 kat artarak 1 kiloya kadar çýkar. Doðumdan yaklaþýk 6 hafta sonra ise eski konumuna döner.
Vücudumuzda baþka hiçbir organýmýz bu kadar büyüyüp, sonra da kendiliðinden küçülme yeteneðine sahip deðildir!..

Tüpler rahimin her iki tarafýnda kýsmen serbestçe uzanan yapýlardýr. Serbest uçlarý yumurtalýklara yakýndýr. Kanal þeklindedirler ve döllenmiþ yumurtanýn rahime ilerlemesi için bir geçit görevi görürler.

Yumurtalýklar karýn içinde saðlý sollu olmak üzere iki adettir. Üreme çaðýndaki kadýnda 3x4x5 cm boyutlarýnda disk þekilde bir yapýdadýr. Ýçersinde geliþmeyi bekleyen yumurta taslaklarý mevcuttur.

Bir kýz bebek doðduðunda yumurtalýklarýnda yaklaþýk olarak 2 milyon yumurta hücresi bulunmaktadýr. Bu yumurta hücreleri her geçen gün azalýr ve ergenliðe ulaþtýðýnda bu sayý 400 bin’e iner. Daha sonra her adet periyodunda bu yumurta hücrelerinden bir tanesi geliþecek þekilde atýlmaya hazýr hale getirilir.

Bir kadýn hayatý boyunca ortalama 400-500 kez yumurtlar. Diðer yumurtalar kullanýlmadan atrofiye olur, yani küçülüp yok olurlar.
Yumurtalýðýn yumurta üretmenin yaný sýra bir diðer görevi de kadýnýn ihtiyacý olan kadýnlýk hormonlarýný üretmektedir. Menopozla birlikte bu görevi sona erer. Menopoz, yumurtalýklarýn fonksiyonlarýnýn geriye dönüþü olmayacak þekilde tükenmesi olayýdýr.


    iÇ ve DIÞ GENÝTAL SÝSTEM DAHA AYRINTILI ÞEKLÝYLE:

                      DIÞ (EXTERNAL) GENÝTAL SÝSTEM

      ÝÇ (iNTERNAL) GENÝTAL SÝSTEM

 Referans:
Hera Kadýn Saðlýðý Merkezi