Genel Bilgiler

Smear testi (Smir olarak okunur) ; (rahim aðzýndan) ince yayma,  sürüntü alma gibi isimlerle de anýlmaktadýr.  Bu testteki amaç, özellikle rahim aðzý kanserlerinin erken tanýnmasýdýr.  Son yýllarda jinekolojik muayenelerin rutin bir parçasý haline gelmiþtir.

Vücut dokularýnýn sürekli yenilenmesi nedeniyle kaçýnýlmaz olarak yüzeylerden hücreler dökülmektedir. Bu dökülen hücrelerin toplanýp özel iþlemlerden geçirildikten sonra mikroskop altýnda incelenmesine "sitolojik inceleme (hücresel inceleme)" denir.

Sitolojik inceleme iþlemin en etkili uygulandýðý alan rahim aðzýndan (serviksten) alýnan örneklerdir.  Servikal hücrelerin bu þekilde toplanmasý iþlemine "smear" (yayma, sürüntü) adý verilir.

Smear testi ilk kez 1930 lu yýllarda Yunanlý bilim adamý "George Papanicolaou" tarafýndan uygulandýðý için onun ismine ithafen "PAP Smear" olarak da adlandýrýlmaktadýr.

Smear testinin önemi nedir?
Kadýn üreme sistemine ait kanserler arasýnda ikinci sýklýkta görülen serviks kanseri erken dönemde yakalandýðýnda tam þifa ile sonuçlanan bir durumdur.

Tüm kanserlerde olduðu gibi serviks kanseri de uzun yýllar süren gizli hastalýk döneminden sonra ortaya çýkar. Þikayetler ortaya çýktýktan sonra da ne yazýk ki hastalýk yayýlmýþtýr. Ýþte bu nedenle kanserleri erken dönemde tanýmlamak için çeþitli testler geliþtirilmiþtir. 

Serviks kanseri nin erken tanýsýndaki en önemli test smear testidir.

Smear ile alýnan örnekler patolojik olarak incelenerek kanser veya kanser öncüsü hücrelerin olup olmadýðý araþtýrýlýr.

Sürüntü nasýl alýnýr?
Smear alýnmasý son derece basit ve aðrýsýz bir yöntemdir. Jinekolojik muayene esnasýnda vajinaya "spekulum" denilen bir alet takýldýktan sonra serviks görülür hale getirilir.

Jinekolojik muayenelerde sýklýkla kullanýlan "spekulm aleti"

Herhangi bir kanama olmadýðýndan emin olunduktan sonra plastik bir "spatul" ya da "fýrça" vasýtasý ile serviksten vajinaya dökülen hücreler toplanýr. Ayrýca yine bu fýrça vasýtasý ile rahim aðzýndan bir sürüntü alýnýr.

     
Smear testinde kullanýlan deðiþik aparatlar

Alýnan bu materyal bir "lam" adý verilen cam parçasý üzerine ince þekilde yayýlarak alkol veya saç spreyi sýkýlarak sabitlenir (fiske edilir). Buna "ince yayma" adý verilir.

Spatul (tahta aparat) ile alýnan sürüntünün lam üzerine yayýlmasý

Fýrça üzerine bulaþmýþ olan mukus salgýlarý uzaklaþtýrdýðý için inceleme daha kolay ve saðlýklý olmaktadýr.

Fiksasyonun örnek alýndýktan hemen sonra yapýlmamasý hücresel þekillerin bozulmasýna ve kurumasýna yol açar. Bu da deðerlendirmede hatalara neden olabilir.

Uygun þekilde hazýrlanan lam üzerindeki bu preparat patoloji uzmanýna gönderilir. Patolog preparatý incelerken hasta hakkýnda bazý bilgilere gerek duyar. Bunlar;

Hastanýn yaþý
Hastanýn þikayetleri
Son adet tarihi ve adetlerinin düzeni
Gebelik olup olmadýðý, önceden kaç gebeliðinin olduðu
Hormonal ilaç kullanýp kullanmadýðý
Rahim içi araç (spiral) kullanýp kullanmadýðý
Smear’in ne amaçla istendiði ve klinik ön tanýdýr.

Bu bilgiler pataloji uzmanýnýn tanýsýný kolaylaþtýrýr ve þüphede kaldýðý durumlarda daha kolay karar vermesine yardýmcý olur.
Patolog kendisine gelen prepratý bir takým kimyasal maddeler ile muamele eder (boyar) ve ýþýk mikroskopu altýnda inceleyerek tanýsýný koyar. Smear sonucunun alýnmasý 1-2 gün sürebilir.

Smear alýnýrken en fazla dikkat edilmesi gereken nokta, rahim aðzýný rahim boþluðuna baðlayan kanaldan ve vajinadan ayrý ayrý örneklerin alýnmasýdýr.

Smear oldukça etkili bir tarama yöntemidir. Bu sayede anormal hücreler son derece erken dönemlerde saptanmakta ve uygun tedavi yöntemleri ile ilerlemiþ kansere doðru gidiþleri engellenebilmektedir.

A.B.D. de yapýlan bir çalýþmada smear testinin yaygýn kullanýmý sonucu serviks kanserinden ölümlerin %72 oranýnda azaldýðý saptanmýþtýr.
Smear testi ayrýca kadýnýn hormonal durumu ve enfeksiyonlar hakkýnda bilgi verdiði gibi kanser tedavisi sonrasý nükslerin erken tespitinde de önemli rol oynar.

Kimler smear testi ile taranmalýdýr?
Serviks kanseri sýk rastlanan kanserlerden biri olduðuna ve tarama sayesinde hastalýk ve buna baðlý ölümlerde yüksek oranda azalma saptandýðýna göre bütün kadýnlar smear testi ile taranmalýdýr.

Ancak burada herkesi ayný sýklýkta taramadan geçirmenin mantýksýz olacaðý aþikardýr. Bu nedenle taramaya kaç yaþýnda baþlanmasý gerektiði ve kimlerin hangi sýklýkta tarama iþleminden geçirilmesinin uygun olacaðý konusunda araþtýrmalar yapýlmýþ ve serviks kanseri açýsýndan yüksek ve düþük riskli kiþilerin tespit edilmesi gerekliliði ortaya çýkmýþtýr.

Eskiden taramaya baþlamak için 35 yaþ kritik nokta olarak kabul edilmekteyken 1988 yýlýnda Amerikan Kanser Derneði kadýnlarý yüksek ve düþük riskli olarak iki sýnýfa ayýrmayý ve tarama þeklini belirlemeyi kabul etmiþtir.

Yaþ olarak da 35 yaþ deðil cinsel yaþantýnýn baþladýðý zamaný esas almak gerektiðini vurgulamýþtýr.

Serviks kanserleri açýsýndan yüksek riskli grup;
Sigara kullanan
Poligamik (çok eþli) kadýnlar
Ýlk cinsel tecrübesini genç yaþlarda yaþayanlar
Human Papilloma Virus (HPV) enfeksiyonu taþýyanlar
Doðum kontrol hapý  kullananlardýr.

Smearde neler görülür?
Serviko vajinal smear alýnarak hazýrlanan preparatlarda hastanýn hücresel durumu, hormonal durumu ve mikrobiyolojik durumu deðerlendirilebilir.

Smear preparatlarýnda bulunan elemanlar servikal ve vajinal hücreler, bakteriler, trikomanonas, candida gibi vajinal enfeksiyon etkenleri, kan elemanlarý ve spermler bulunabilir.

Servikal ve vajinal hücrelerin yapýsý kanser ve kanser öncülü lezyonlar hakkýnda bilgi verirken bu hücre türlerinin sayýsý hormonal durumu yansýtýr. Dolayýsý ile üreme çaðýndaki ve menopoz dönemindeki kadýnlardan alýnan smear görüntüleri birbirlerinden farklýdýr.

Deðerlendirme nasýl yapýlýr?
Smear testinin sonuçlarý birkaç deðiþik ekol þeklinde sýnýflanmaktadýr. En sýk "Papanicolaou Sýnýflamasý" kullanýlýr.
Son yýllarda bu sýnýflamaya göre çok daha detaylý olan "Bethesda Sýnýflamasý" popülarite kazanmaktadýr.
PAP sýnýflamasý þu þekildedir;

Klas 1 Normal, atipik hücre yok
Klas 2 Negatif. Selim bazý hücre deðiþiklikleri (örneðin enfeksiyon)
Klas 3 Þüpheli. Kesin olarak kanser hücresi olmayan anormal hücreler
Klas 4 Zayýf pozitif. Büyük olasýlýkla habis hücreler
Klas 5 Kuvvetli pozitif. Tartýþmasýz habis hücreler

Direkt mikroskopi incelemesinde vajinit yapan etkenlerin görülmesi enfeksiyon tanýsýna oldukça yardýmcý olur. Ancak özellikle trikomonas enfeksiyonlarýnda hatalý olarak habis tanýsý konabilir.

1991 yýlýnda Bethesda sýnýflamasý yeniden modifiye edilmiþtir. Giderek yaygýnlýk kazanan bu sýnýflamaya göre smear testi bir taný aracý deðil sadece týbbi bir konsültasyondur.

Anormal smear varlýðýnda sýklýkla rapor edilen tanýmlama "servikal intraepitheliyal neoplazi"dir.  Kýsaca CIN olarak tanýmlanan bu bulgu Papanicolaou sýnýflamasýnda klas 3’ün alt gruplarýdýr. CIN 1 hafif, CIN2 orta, CIN 3 ise þiddetli dispalaziyi tanýmlar.

Bethesda sýnýflamasýna göre ise CIN 1 LSIL e, CIN 2 ve 3 ise HSIL e eþittir.

Raporda, hazýrlanan preparatýn ve bu preparatta bulunan hücre sayýsýnýn sitolojik taný için yeterli olup olmadýðý mutlaka belirtilmelidir.

Ýdeal olan hamile kalmaya karar verildiðinde genel bir muayeneden geçmek ve bu aþamada smear testini yaptýrmaktýr ancak bunun mümkün olmadýðý durumlarda ilk hamilelik kontrolünde doktorunuz size en son smear testinizi ne zaman yaptýrdýðýnýzý soracaktýr. Eðer arada geçen süre uzunsa smear testinizi yapacaktýr. Hamilelikte PAP smear yapýlmasýnýn hiçbir sakýncasý yoktur.

Gebelikte smear yapýlabilir mi?
Ýdeal olan hamile kalmaya karar verildiðinde genel bir muayeneden geçmek ve bu aþamada smear testini yaptýrmaktýr.  Ancak bunun mümkün olmadýðý durumlarda ilk hamilelik kontrolünde doktorunuz size en son smear testinizi ne zaman yaptýrdýðýnýzý soracaktýr.

Eðer arada geçen süre uzunsa smear testinizi yapacaktýr. Hamilelikte PAP smear yapýlmasýnýn hiçbir sakýncasý yoktur.

Ayrýca gebelik bir kiþide ileri yaþlarda görülebilecek rahim, meme ve yumurtalýk kanserlerini azaltmakla birlikte rahim aðzý (servix) kanserleri ni arttýrmaktadýr. Bu yüzden çoðu hekim tarafýndan gebeliðin ilk üç ayý içinde rutin smear testi uygulanmaktadýr.


Ýþlem öncesi dikkat edilmesi gereken noktalar
Smear alýnmasýndan önce 24 saat süre ile cinsel iliþkide bulunulmamasý sonuçlarýn daha güvenilir olmasýna yardýmcý olur.

Smear alýnmasýndan önce en az 72 saat süre ile herhangi bir vajinal krem ya da ilaç kullanýlmamalý, vajinal duþ yapýlmamalýdýr.

Test için en ideal zaman son adet kanamasýndan 10 gün sonrasýdýr.

Kanama varlýðýnda adet kanamasý gibi çok miktarda deðilse smear alýnabilir.

Önemli olan noktalardan birisi de smear ý deðerlendirecek olan patoloðun özellikle bu konuda deneyimli olmasýdýr.

Güvenilirliði nasýldýr?
Smear taramasýnda yanlýþ negatif oraný yaklaþýk %25 dir. Yani klinik olarak habaset (kötü) olduðu halde smearýn normal çýkmasý olasýlýðý %25 dir. Burada smearýn alýnýþ tekniðindeki hatalardan patoloðun deneyimine kadar pek çok faktör rol oynar.

Referans:
Hera Kadýn Saðlýðý Merkezi
www.jinekolognet.com