Genel Bilgiler

Adet kanamasý sýrasýnda aðrý hissedilmesine "dismenore" denmektedir.

Adet sancýsý alt karýn bölgesine lokalize olup, bele, sýrta ve bacaklara da yayýlabilir.
Aðrý genellikle adet baþlamadan bir gün önce baþlar.  Adetin özellikle ilk günü çok þiddetlidir ve en çok 2-3 gün sürer. 

Adet sancýsý olan kadýnlarda ayný zamanda bulantý, baþ aðrýsý, kabýzlýk veya ishal gibi yakýnmalar da izlenebilir.


Dismenore Türleri
Adet sancýsýna neden olabilecek altta yatan herhangi bir hastalýk saptanmaz ise bu duruma "primer dismenore" denmektedir.  Genellikle ilk adet kanamalarýndan itibaren olan dismenore türüdür.

"Sekonder dismenore" terimi ise adet sancýsýna neden olan altta yatan baþka bir hastalýk varlýðýnda kullanýlýr ve sonradan kazanýlmýþ bir problemdir.

Primer dismenore toplumdaki kadýnlarýn yaklaþýk olarak % 50�sini etkilemektedir.  Genellikle adolesan dönemiyle birlikte baþlar ve ilerleyen yaþla birlikte veya gebeliklerden sonra þiddetini azaltýr.

Sekonder dismenore ise daha nadir görülür ve baþlangýçta yokken ilerleyen yaþla herhangi bir dönemde baþlayabilir.

Adet döneminde oluþan sancýnýn nedeni; adet kanýnýn dýþarý atýlmasý için oluþan rahimdeki kasýlmalar ve rahimdeki dolaþýmýn azalmasýdýr. Bu dönemde rahim içinden salgýlanan "prostaglandin" adý verilen maddeler sinir uçlarýný uyararak aðrý hissedilmesine sebep olmaktadýr. Prostaglandinler vucüdumuzdaki pek çok dokuda bulunan aðrý maddeleridir.

Genel olarak yumurtlamanýn olduðu adet sikluslarýnda sancýlý adet görülür.  Yani adet döneminde bir miktar dahi olsa sancý olmasý oldukça normaldir ve kadýnýn o adette yumurtladýðýnýn göstergesidir.

Ancak bu aðrý ne kadar normal bir adeti gösterse de bazen kadýný günlük iþlerinden bile ala koyacak þiddette olabilir. Böyle durumlarda rahimdeki kanýn dýþarý atýlabilmesi için geçmesi gereken servikal kanal normalden daha dar olabilir veya rahim ters pozisyonda (retrovert) olup kan kolayca boþalamaz ve kasýlmalarla aðrý þiddetlenebilir.

Sekonder dismenore ise masum bir hastalýk deðildir. Genellikle üreme organlarýný içine alan bir hastalýðýn göstergesidir.  Özellikle "endometriozis" denilen hastalýkta belirgin olarak adet sancýsý vardýr ve bu ileri yaþlarda ortaya çýkmýþtýr.

Sekonder (ikincil) dismenorenin diðer nedenleri olarak; adenomiyozis, myomlar, uterus, tüplerin iltihabi hastalýðý (PID) ve spiral kullanýmý sayýlabilir.  Ayrýca rahim aðzýndaki (serviks) "servisit" adý verilen enfeksiyonlar ve geçirilmiþ kürtajlara baðlý daralmalar da adet kanýnýn dýþarýya boþalmasýný engelleyerek dismenore þikayetine yol açabilir.

Taný
Taný, hastanýn þikayeti ile kolayca konabilir.  Ancak þikayetin herhangi bir nedene baðlý olup olmadýðý bir muayene ve ultrason tetkiki ile incelenmelidir. Gerekirse bazý kan testleri istenebilir.

Hem taný hem de tedavi amacýyla ilaç tedavisine dirençli durumlarda laparoskopi yapýlabilir.

Tedavi
 Primer dismenore tedavisinde anti inflamatuar non-steroid grubuna giren aðrý kesiciler oldukça etkilidir.

Bu aðrý kesicilerin kullanýmýna adet baþlamadan bir gün önce baþlandýðýnda etkileri daha da belirginleþir.

Aðrý kesicilere raðmen aðrý kesilmemiþse doðum kontrol haplarý kullanýlabilir.  Doðum kontrol haplarý ile yumurtlama baskýlanarak genelde etkili bir þekilde tedavi saðlanabilir. 

 Sekonder dismenorede (belli bir nedene baðlý sancýlý adet görmede) ise tedavi nedene yönelik olmalýdýr. Dismenore sebebi olabilecek myom, endometriosis, polip, spiral kullanýmý, endometrit veya servisit gibi nedenlerin varlýðý aydýnlatýlmalýdýr.

Tüm bu tedavilere raðmen aðrý yine de kesilmemiþse veya sekonder dismenore varsa altta yatan hastalýðý saptamak gereklidir.  Bu amaçla laparoskopi uygulanarak karýn içi organlar izlenebilir ve bu sýrada bir takým cerrahi iþlemlerle þikayetler giderilebilir.

Referans:
Hera Kadýn Saðlýðý Merkezi