Genel Bilgiler

Premenstrüel sendrom; adet görmeden önceki dönemde yaþanan sinirlilik, gerginlik, duygusal labilite, depresyon, baþ aðrýsý, göðüs gerginliði ve karýnda gaz þikayeti gibi bir çok yakýnmayý içine alan ve yaþam kalitesini etkileyen bir durumdur.

Yani PMS tanýsýnýn konabilmesi için adet öncesi dönemde görülen þikayetlerin normal yaþam aktivitesinde deðiþikliklere neden olmasý gerekmektedir.

Þikayetler tipik olarak; adet periyodunun "luteal faz"ý sonlarýnda, yani adetten önceki yaklaþýk 5-7 günlük dönemde baþlar, adetten hemen önce þiddetlenir ve adetle birlikte kaybolur.

Bu sendromun nedeni henüz tam olarak bilinmemekle birlikte adet periyodu boyunca kan dolaþýmýndaki hormonlardaki deðiþikliklere baðlanmaktadýr.

PMS’de taný için en güvenilir yol, 2-3 ay süre ile þikayetleri kaydetmek ve þiddetlerini skorlamaktýr. Þikayetler fiziksel ve ruhsal olarak ayrýlmalý ve ne zaman baþlayýp ne zaman bittiði düzenli þekil de kaydedilmelidir. Taný için objektif kriter veya testler maalesef mevcut deðildir.

Premenstruel sendromu olan kadýnlarýn yakýnmalarý farklýlýklar gösterir. Bir kadýnda sinirlilik belirginken bir diðerinde göðüslerde gerginlik ve aðrý hissi ana þikayet konusu olabilir. Benzer þekilde ayný kadýnda, her adet öncesi dönemindeki yakýnmalar da deðiþebilir.

Yine, PMS’de görülen þikayetler deðiþik kültürlerde deðiþik þekillerde olabilir. Örneðin; uzak doðulu kadýnlarda en sýk aðrý þikayetleri olurken, geliþmiþ batý toplumlarýnda depresyon en sýk karþýlaþýlan bulgudur.

Kiþinin sosyal yaþamýný olumsuz etkileyen ve her ay görülen yakýnmalar kadýnýn kendine olan güvenini yitirmesine bile neden olabilir.

Adet öncesi dönemde pek çok þikayet (semptom) oluþabilir. En sýk olarak:

• Baþ aðrýsý ve migren ataklarý
• Bulantý, kusma
• Depresyon
• Duygusal labilite (kýrýlganlýk)
• Hafýza kaybý (amnezi)
• Kolay öfkelenme, sinirlilik (anksiyete)
• Ajitasyon (Etrafa sataþma)
• Ýntihar (suisid) ve suç iþlemeye eðilim
• Konsantrasyon güçlüðü
• Uykusuzluk
• Çarpýntý
• Denge dozukluklarý
• Eklem aðrýlarý (artralji)
• Karýnda þiþkinlik (distansiyon)
• Göðüslerde þiþme ve aðrý (mastalji)
• Halsizlik
• Kabýzlýk (konstipasyon)
• Kasýklarda aðrý (pelvik aðrý)
• Kilo alma (vücutta sývý tutulumuna baðlý)
• Ýþtah artmasý (blumia) veya azalmasý (anoreksia)
• Ödem ve þiþkinlikler
• Sýcak basmalarý
• Ses ve kokulara hassasiyet
• Sýrt ve bel aðrýlarý
• Ciltte yaðlanma ve sivilcelenme (akne)
þikayetleri görülmektedir.

Tedavi ve Korunma Yollarý
Permenstruel sendromun nedeni tam bilinmediðinden kesin olarak tedavisi de yoktur.

Tedavide bir çok yöntem kullanýlmakta olup, temel prensip ovulasyonu (yumurtlama olayýný) baskýlayarak, kanda oluþan hormon deðiþikliklerini ayarlamaktýr.  Bu amaçla en çok doðum kontrol haplarý kullanýlmaktadýr.

Ayrýca, tedavi þekli baskýn olan semptomuna yönelik olmalýdýr. Örneðin; vucutta sývý toplanmasý ve þiþme þikayeti varsa hafif etkili bir idrar söktürücü bu dönemde alýnýrken, yine bu dönemde tuz ve sývý alýmý kýsýtlanmalýdýr.

Beslenmede; az az ve sýk sýk yemek, özellikle adet öncesi dönemlerde þeker, kýrmýzý et, alkol, kafein (kahve, çikulata, kola gibi) ve donmuþ yað tüketiminin azaltýlmasý ile yeþil sebze, meyve ve bakliyat tüketiminin arttýrýlmasýna aðýrlýk verilmesi önemlidir.

Baþ, bel, bacak veya kasýk aðrýsýnýn ön plana çýktýðý durumlarda naproksen, ibuprofen, mefanamik asit gibi aðrý kesiciler kullanýlabilir.  Ancak Salisilik asit (aspirin), adet kanamasýný arttýrabileceði için bu dönemlerde alýnmamalýdýr.

Son yýllarda týbbi literatüre geçen ve kendi deneyimlerimizle de tedavide oldukça yararlý olan "Evening Primrose Oil" isimli bitkisel kökenli ilaçlarýn kullanýmý da artmaktadýr.

Hera Kadýn Saðlýðý Merkezi