Genel Bilgiler

NORMAL ADET DÜZENÝ

Adet kanamasý; rahim iç zarýnýn (endometrium) hormonal deðiþiklikler sonucunda dökülmesidir. Bu dökülme gebelik olmamýþsa gerçekleþmekte ve yaklaþýk 28 günde bir kanama þeklinde olmaktadýr.

Adet kanamalarý kýz çocuðunun ergenliðe ulaþmasý ile baþlamaktadýr. Bu ilk adete "menarþ" denmektedir.

Adetler yumurtlama fonksiyonuna paralel bir þekilde, üreme çaðý boyunca gebelik ve emzirme dönemleri dýþýnda her ay düzenli olarak olmakta ve menopozla birlikte sona ermektedir.

Hiçbir zaman unutulmamasý gereken ; "adet kanamasýnýn ilk günü adet periyodunun da ilk günü" dür. Buna "son adet tarihi" de denilmektedir.

Normal bir adet periyodu (=bir siklüs) ; bir adetin baþlangýcýndan bir sonraki adet kanamasýnýn baþladýðý ilk güne kadar olan süreyi içerir ve ortalama teorik olarak 28 gündür. Ancak bu süre kiþiden kiþiye farklýlýk gösterip 21 ile 35 gün arasý normal kabul edilir.

Adet Periyodunun Dönemleri
Normal bir adet periyodu, yumurtalýk oluþumundaki deðiþikliðe baðlý olarak; "foliküler faz" ve "luteal faz" olmak üzere iki döneme ayrýlabilir. Bu iki dönem yumurtlama (ovulasyon) ile birbirinden ayrýlýr. Bu nedenle bir adet periyodu sýrasýyla;

Foliküler faz
Ovulasyon (Yumurtlama)
Luteal faz
dönemlerini içerir.

Foliküler faz adet kanamasýnýn ilk günü ile baþlar. Bu dönem boyunca salgýlanan estrojen hormonu ile rahim iç zarý büyüyerek kalýnlaþýr. Daha sonra salgýlanan estrojen hormonunun belirli bir düzeyi bulmasý ile yumurtlama gerçekleþir ve bu dönem sona erer.

Foliküler faz denmesinin nedeni bu dönemde yumurta hücresinin yani folikül’ün geliþmesidir. Foliküler fazýn ne kadar süreceði kadýndan kadýna deðiþmekle birlikte yaklaþýk olarak 28 günlük bir periyotta 14 gün sürmektedir.

Foliküler fazýn baþlangýcýnda adet kanamasý devam etmektedir. Adet kanamasý ile geçen aydan kalan rahim iç zarý atýlýrken ayný anda yeni rahim içi zarý yapýlanmaktadýr.

Adet kanamasý bir kadýnda ortalama olarak 3-7 gün sürmektedir. Adet kaný, kanam çok þiddetli olmadýkça pýhtýlaþmaz. Pýhtýlaþmanýn görülmesi kanamanýn çok olduðunun ifadesidir.

Foliküler fazýn sonunda kandaki estrojen hormonu belirli bir düzeyin üzerine ulaþýr. Bu aþamada beyindeki hipofiz bezinden salgýlanan LH hormonu (Luteinizan Hormon) ani bir çýkýþ yaparak geliþmiþ olan yumurtanýn çatlayýp atýlmasýna neden olur (ovulasyon olayý). Atýlan yumurta tüpler tarafýndan tutularak rahim içine gönderilir.

Aþaðýdaki resimde yumurtalýkta bir yumurtanýn geliþimi, yumurtlama ve yumurtlama sonrasý dönemlerde rahim içi dokusunun (endometrium) deðiþen hormonal uyarýlara verdiði cevabý görmektesiniz.

Eðer tüplerdeki bu yumurta bir iliþki sonrasý atýlan spermle karþýlaþýrsa "döllenme (fertilizasyon)" meydana gelir. Döllenen cenin yaklaþýk 7 günlük bir yolculuk sonrasýnda bir yandan bölünüp diðer yandan rahim içine iner ve burada yuvalanýr, böylelikle bir gebelik baþlamýþ olur.

Gebelik olmazsa yumurtlama sonrasýnda luteal faz baþlar ve bu dönem adet kanamasýna kadar sürer. Bu dönemde estrojen hormonu ile birlikte, çatlayan yumurtanýn geride býraktýðý madde olan ve "corpus luteum" denen sarý cisimcikten "progesteron" hormonu salgýlanmaktadýr. Bu hormonun ana görevi atýlmýþ olan yumurta eðer döllenmiþse rahim içersine tutunmasýný saðlamaktýr.

Foliküler faz kadýndan kadýna adet döneminin uzunluðuna baðlý olarak deðiþmekle birlikte luteal faz genellikle sabit olup yaklaþýk 14 gündür. Bu nedenle kadýnlarýn yumurtlama tarihi adet periyodunun süresinden 14 gün çýkartýlarak kabaca hesaplanabilir.

Eðer döllenme gerçekleþmezse yani gebelik oluþmazsa corpus luteumun fonksiyonunun bitmesiyle, progesteron hormonunun 14 gün sonunda salgýlanmasý durur ve geliþmiþ olan rahim iç zarý bir kanama ile dýþarý atýlýr, yani adet kanamasý baþlar.

Kaynak:
Hera Kadýn Saðlýðý Merkezi