x
Genel Bilgiler
x
x
x
x
x
Omurilik felci yapan sebepler nedir?
Belirti ve bulgularý nelerdir?
Tedavisi nedir?
Nasýl önlenilir?
Omurilik nedir?
Omurilik, omurga kanalýnýn içinde
beynimizin uzantýsý olarak devam eden hassas ve narin bir organýmýzdýr.
Omurilik sayesinde kollarýmýzý, gövdemizi ve bacaklarýmýzý hareket
ettirebilir, tenimize dokunulduðunda hissedebilir ve iç organlarýmýzýn
normal çalýþmasýný saðlayabiliriz.
Omurilik felci yapan sebepler nedir?
Omurilik
felci yapan nedenlerin baþýnda ülkemiz için bir felaket haline almýþ
olan trafik kazalarý gelir. Ýkinci en büyük neden yüksekten
düþmelerdir. Bunlarý, ateþli silah yaralanmalarý, sýð suya balýklama
atlamalar, kesici ve delici aletlerle yaralanmalar ve sportif kazalar
izler. Böyle bir durumda omurgayý oluþturan omurlardan bir ya da bir
kaçýnýn kýrýlmasý sonucu omurilikte kesi meydana gelebilir. Ayrýca,
iltihabi durumlar, tümörler, omurgadaki kireçlenmeler de omurilik
felcine neden olabilirler.
Belirti ve bulgularý nelerdir?
Omurga
tarafýndan çok iyi korunmuþ olan omurilik hasar gördüðünde sadece felç
oluþturmakla kalmaz, mesane, baðýrsak gibi organlarýmýzýn normal
çalýþmasýný ve cinsel fonksiyonlarý da bozar. Bu hastalar idrarlarýný
hissedemezler ve baðýrsaklarýnýn dolduðunu anlayamazlar.
Tedavisi nedir?
Eðer,
omurilikte tam kesi oluþursa, bunun dikilmesi, ilaçla veya fizik
tedaviyle eski haline gelmesi mümkün deðildir. Bu nedenle omurilik
felçlilerinin % 80-90’ý tekerlekli sandalyeye baðýmlý kalýr.
Bu
türden bir kaza geçiren insanlarda omurga zedelendiði halde, omurilik
hasar görmeyebilir. Bu durumda hastayý yapýlacak müdahele ve ilk yardým
büyük önem kazanýr. Olay anýnda bilinçsizce yapýlacak bir müdahele,
omurilikte kesiye neden olabileceði gibi, tam olmayan bir kesiyi de tam
bir kesi haline dönüþtürebilir. Bu nedenle eðitilmiþ bir ilk yardým
ekibinin müdahelesi gereklidir.
Hastalarýn uygun bir
merkeze getirilmeleri de çok önemlidir. Bir hastaneden diðerine sevk
edilen hastalarda omurilik felci riski artar. Hastaneye gelen omurilik
felçlisinin, iyi bir rehabilitasyon görebilmesi için gene çok iyi
yetiþmiþ bir ekibe ihtiyaç vardýr. Bu ekipte rehabilitasyon uzmaný
doktor, fizyoterapist, hemþire, iþ-uðraþý terapisti, psikolog, sosyal
hizmet uzmaný, ortez-protez uzmaný ve diðer branþlardan uzman hekimler
bulunmasý gerekir. Omurilik felçlisi 6-12 ay hastanede kalýr. Mümkün
olduðu kadar baðýmsýz hale getirilmeye çalýþýlýr.
Nasýl önlenilir?
Böylesine
aðýr bir engellilik oluþturan omurilik felcinin oluþmamasý için bazý
tedbirlerin alýnmasý gerekir. Kara yollarýndaki taþýtlarda hýz
sýnýrlanmasý, emniyet kemeri takma mecburiyeti, caydýrýcý cezalarýn
uygulanmasý, insanlarýn eðitilmesi trafik kazalarýný azaltabilir.
Yükseklerde çalýþan insanlarýn kendilerini saðlam bir yere baðlamalarý,
kask kullanmalarý omurilik felcini engelleyebilir. Özellikle, yaz
mevsiminde, sýð suya balýklama atlama konusunda insanlarýn uyarýlmasý
omurilik felcinin en aðýrý olan ve bacaklara ilaveten kollarýn ve
gövdenin de hareket ettirilemediði tetrapleji durumunun ortaya
çýkmasýný engeller. Ateþli silahlarýn elde edilebilmesinin
zorlaþtýrýlmasý, bunlarla ortaya çýkan omurilik felcini azaltýr.
Týbbi
rehabilitasyondan sonra mesleki rehabilitasyon uygulamalarýnýn da
baþlamasý gerekir. Çünkü omurilik felçlisi olan kiþi büyük bir
olasýlýkla mesleðini icra edemez hale gelir, yeniden durumuna uygun bir
meslek kazanmalýdýr. Ayrýca ekonomik baðýmsýzlýðýný da kaybettiðinden
topluma yük olmamasý için, uygun bir iþte çalýþarak para kazanmasý
gerekir. Topluma yeniden katýlabilmesi için bunlar da yetmez.
Çevresindeki mimari engellerin kaldýrýlmasý ve her türlü kamuya açýk
binalara rahatlýkla girebilmesi, kendisi için yapýlmýþ olan özel
tuvaletleri kullanabilir olmasý gereklidir. Artýk geliþmiþ ülkelerde
uygarlýk seviyesi, tekerlekli sandalyenin çevreye ulaþabilirliði ile
ölçülmektedir.