x
Genel Bilgiler
x
x
x
x
x
Osteoartrit (kireçlenme) aðýrlýk taþýyan eklemlerin yaþlanmaya baðlý olarak yozlaþmasýdýr. Kireçlenme kýkýrdaktan baþlar, kýkýrdak altýndaki kemiði, eklem kapsülünü ve eklem çevresindeki baðlarý etkiler. Hatta aðrýdan dolayý kullanýlamayan kaslarda incelmeler ve sertleþmeler olur.
Gonartroz (diz kireçlenmesi ) kimlerde görülür? Gonartroz orta ve ileri yaþlarda görülür. 50 yaþýn üzerinde kadýnlarda daha sýk görülür. Hastalýk daha erken yaþlarda da görülebilir. Hastalar genellikle kiloludurlar. Daha önce geçirilen eklem operasyonlarý, travmalar, spor yaralanmalarý, iltihaplý romatizmalar, doðuþtan gelen bazý bozukluklar en önemli sebepleridir.
Gonartozlu bir dizde neler olur?
Hastanýn þikayetleri nelerdir ?
Muayenede neler bulunur ?
Nasýl teþhis edilir ?
Tedavide neler yapýlmalýdýr?
Diz koruma prensipleri:
Diz egzersizleri
Egzersiz 1:
Egzersiz 2:
Egzersiz 3 :
Egzersiz 4 :
Egzersiz 5 :
Egzersiz 6 :
Egzersiz 7 :
Egzersiz 8 :
Osteoartrit (kireçlenme) aðýrlýk taþýyan eklemlerin yaþlanmaya baðlý olarak yozlaþmasýdýr. Kireçlenme kýkýrdaktan baþlar, kýkýrdak altýndaki kemiði, eklem kapsülünü ve eklem çevresindeki baðlarý etkiler. Hatta aðrýdan dolayý kullanýlamayan kaslarda incelmeler ve sertleþmeler olur.
 |  |
Diz
vücudun en fazla aðýrlýk taþýyan ve dolayýsýyla kireçlenmeden en fazla
etkilenen eklemlerinden biridir. Diz ekleminde üç adet kemiðin eklem
yüzeyi vardýr. Femur (baldýr kemiði), tibia (kaval kemiði) ve patella
(diz kapaðý kemiði). Tibia femurla, femur patella ile eklem yapar.
Tibia ve femur arasýnda iç ve dýþ eklemler vardýr. Kireçlenme daha çok
iç femorotibial eklemlerden baþlar ve diðer eklemleri etkiler. Ancak
genellikle dizdeki üç eklem birlikte etkilenir.
Diz
eklemlerinin içinde iki adet bað vardýr (ön ve arka çapraz baðlar ).
Ayrýca eklemin iç yanýnda ve dýþ yanýnda kuvvetli baðlar vardýr. Eklem
yüzlerinin uyumunu saðlamak için iki adet menisküs vardýr. Diz
hareketlerini baþlýca iki kas grubu saðlar, dizi doðrultan ekstansör
kaslar ( quadriseps ) ve büken fleksör kaslar ( harmstringler).
Gonartroz (diz kireçlenmesi ) kimlerde görülür? Gonartroz orta ve ileri yaþlarda görülür. 50 yaþýn üzerinde kadýnlarda daha sýk görülür. Hastalýk daha erken yaþlarda da görülebilir. Hastalar genellikle kiloludurlar. Daha önce geçirilen eklem operasyonlarý, travmalar, spor yaralanmalarý, iltihaplý romatizmalar, doðuþtan gelen bazý bozukluklar en önemli sebepleridir.
Gonartozlu bir dizde neler olur?
Gonartrozda
en erken deðiþiklik eklem kýkýrdaðýnda olur. Kýkýrdakta incelme sonucu
eklem aralýðý daralýr. Kýkýrdak altýndaki kemiklerde de incelmeler ve
yýpranmalar olur. Ayrýca eklem kenarlarýnda kemiksi çýkýntýlar
(osteofit ) oluþur. Eklem kalýnlaþmýþ olarak görülür. Eklem çevresi
kaslarýnda aðrý sebebiyle kullanýlmamaya baðlý atrofiler (incelmeler)
olur. Ayrýca eklemin iç yanýnda pannikülit adý verilen yað lobülleri
vardýr. Bunlar çoðu zaman aðrýlýdýr. Ayrýca zaman zaman eklemlerde
iltihaplanma olabilir (sývý toplanmasý ).
Hastanýn þikayetleri nelerdir ?
Eklemlerde
aðrý ve tutukluk hastalýðýn ilk belirtisidir. Hastalýk bazen hiçbir
belirti vermeden ilerleyebilir. Bazen de hastalýk belirtileri olduðu
halde röntgen filmleri normal olabilir. Hastalýk ilerledikçe eklem
hareketleri kýsýtlanýr yürümek ve merdiven inmek-çýkmak zorlaþýr. Bazen
topallama olabilir. Eklemin düzeni bozulur, bacaklarda eðilmeler
olabilir. Eklem içinde, dizin arkasýnda ve eklemin ön tarafýnda
bursalarda iltihaplý þiþkinlikler olabilir. Ýlerlemiþ ve rehabilite
edilmemiþ dizlerde dizi doðrultmak, ya da bükmek zor ve aðrýlý
olabilir.
Muayenede neler bulunur ?
Eklemde
sürtünme sesi, þiþlik, kaslarda erime, pannikülit, eklem hareket kaybý,
en sýk rastlanan muayene bulgularýdýr. Ayrýca deðiþik derecelerde
deformiteler olabilir
Nasýl teþhis edilir ?
Hastanýn
ifadesi, muayene ve röntgen filmleri genellikle yeterlidir. Baðlar ve
menisküslerin durumunu deðerlendirmek için MR gerekebilir.
Tedavide neler yapýlmalýdýr?
Hekimin
görevi hastalýðýn ilerlemesini yavaþlatmak, aðrýyý dindirmek ve hastayý
fonksiyonel halde tutmaktýr. Aðrý kesiciler, kas gevþeticiler
kullanýlabilir. Topikal ilaçlar diz kireçlenmesinde faydalýdýr.
Kireçlenmenin
fazla ilerlemediði ve kýkýrdaðýn kýsmen korunduðu hastalarda kýkýrdak
besleyici eklem içi enjeksiyonlar yapýlabilir (viskosüplemantasyon).
Deformiteleri ( þekil bozukluklarý ) gidermek için diz korseleri
kullanýlabilir. Artroza baðlý oluþan þiþkinliklerde (sinovit) bu sývý
boþaltýlýr ve soðuk (buz) uygulamasý yapýlýr. Eklem içi kortizon
enjeksiyonu gerekebilir.
Tedavide
önemli unsurlardan biri de diz koruma prensiplerinin uygulanmasýný ve
günde en az iki defa 10’ar dakika hekim ve fizyoterapist kontrolünde
yapýlan egzersizlerdir. Bütün bu tedavi metodlarýna raðmen hastanýn
þikayetleri devam ediyorsa cerrahi tedavi metodlarý uygulanýr.
Diz koruma prensipleri:
- Hareket ediniz
- Fazla kilolarýnýzý veriniz.
- Çömelirken ve doðrulurken, bir yere otururken ve kalkarken kollarýnýzý kullanýn dizlerinizi fazla kýrmamaya çalýþýn.
- Aðýr yük taþýmayýn.
- Uzun süre yürümek ve ayakta durmaktan kaçýnýn.
- Yumuþak tabanlý ve düz topuklu ayakkabý giyin.
- Bacak kaslarýnýzý düzenli olarak çalýþtýrýn.
- Diz egzersizlerini mutlaka yapýn.
- Dizlerinizi sert zeminler üzerine koymayýn.
Diz egzersizleri
Egzersiz 1:
Ayak
bileklerinize ve parmaklarýnýza bir aðýrlýk baðlayýn ve yavaþça bir
yere oturun ve ayaklarýnýzý sallayýn. 5-15 dakika bu þekilde kalýn,
günde üç defa tekrarlayýn.
Egzersiz 2:
Bir
sandalyede oturun ayaðýnýzý bir tabela üzerinde dinlendirin. Dizinizi
hafifçe kaldýrarak tabelaya bastýrýn 5-10 saniye bastýrýn günde 3 defa
10’ar defa tekrarlayýn
Egzersiz 3 :
Sandalyede
oturun bir þerit haline getirilmiþ çarþafý topuðunuzdan iki elinizle
birlikte dizlerinize yukarý çekin bu hareketi günde 3 defa tekrarlayýn
Egzersiz 4 :
Bir
sandalyede yada daha iyisi ayaklarýnýz deðmeyecek þekilde yüksek bir
yere oturun, ayaðýnýzý dizleriniz düzleþinceye kadar kaldýrýn ayný
hareketi önce hafif zamanla orta aðýrlýklarla tekrarlayýn. Günde 5-10
defa tekrarlayýn
Egzersiz 5 :
Ayaklarýnýz
arasýna bir kitap veya rulo havlu koyun. Dizlerinizi bükmeden kitabý
kaldýrýn, 5 e kadar sayýn 3x5-10 kez tekrarlayýn
Egzersiz 6 :
Dizleriniz arasýna bir havlu veya lastik top yerleþtirin, baldýrýnýzý ve dizlerinizi sýkýn. 3x5 - 10 tekrar yapýn
Egzersiz 7 :
Bir sandalyede oturun sýrayla ayak uçlarýnýzý ve topuðunuzu yükseltin 3x 5 - 10 tekrar yapýn
Egzersiz 8 :
Sýrt üstü yatýn, dizinizi ve bacaðýnýzý bükün. Topuklarýnýzdan güç alarak kalçanýzý olabildiðince yukarý kaldýrýnýz.