Makaleler İçinde Arama

A

B

C

D

E

F

G

H

I

İ

J

K

L

M

N

O

Ö

P

Q

R

S

Ş

T

U

Ü

V

W

X

Y

Z

Ve

Veya

Aynen

Tüm Bölümler » Romatoloji »

Gut hastalýðý nedir?

 Prof.Dr. Turan USLU            

Güncelleme: 11.05.2008

Doktora Soru Sor

Tümüne Gözat

x

Genel Bilgiler

x

x

x

x

x

Gut hastalýðý, daha çok 30- 45 yaþ arasý erkeklerde ve 55-70 yaþlarýndaki kadýnlarda görülen bir romatizmal hastalýktýr.

Vücutta pürin adý verilen ve hücre DNA sýnda kullanýlan bir nükleik asit vardýr. Pürin nükleik asitlerinin yýkýlmasý sonucu kanda ürik asit oluþur. Normal saðlýklý insanlarda ne kadar ürik asit oluþursa o kadar ürik asit idrar yoluyla atýlýr. Böbreklerdeki bir bozukluktan yada fazla miktarda ürik asit üretilmesinden dolayý kanda ürik asit seviyesi artarsa gut hastalýðý ortaya çýkar.

Eðer bir nedenle, ürik asit atýlamayýp kanda belirli bir düzeyin üstünde birikirse, çözünmüþ durumdan katý hale geçebilir, diðer bir deðiþle kristalleþebilir. Kristal halinde olan bu molekül bir süre sonura eklem, deri altý, böbrek gibi dokularda birikip bu dokularýn yapýsýnda deðiþikliklere sebep olarak fonksiyonlarýný bozabilir.

Kandaki aþýrý ürik asit doygunluðu sonucu, doku aralýklarýndan geçerek eklem içi ve çevresi yapýlarda biriken ürik asit burada hýzla geliþen iltihaba sebep olarak eklemde sývý artýþýna, kýzarýklýða, hareket kýsýtlýlýðýna ve aðrýlara yol açar. En tipik olarak ayak baþ parmaðý, ayak bileði ve diz eklemleri tutulur. Eklem aðrýsý genellikle aðýr bir yemekten sonra ortaya çýkar ve çok þiddetlidir. Öyle ki hasta etkilenmiþ bölgeyi yorgana bile deðdiremez. Akut gut bir gün içinde düzelir. Ancak, tedavi edilmezse aðrýlý nöbetlerin arasý gittikçe azalýr, ve hasta daha sýk olarak gut nöbeti geçirmeye baþlar.

Böbreklerde ise, özellikle ürik asit düzeyinin çok yüksek olduðu (erkeklerde:13 mg/dl, kadýnlarda: 10mg/dl) durumlarda, süzme kanallarý içinde taþ oluþumu görülebilir.

Genel olarak, böbrekteki taþ oluþumlarýnýn % 5-10 kadarýndan ürik asit çökelmesi sorumludur. Sýcak ve kuru iklimlerde yaþayanlarda böbrekten atýlan su miktarý ve idrarýn asit oraný yüksek olduðundan ürik aside baðlý böbrek taþý daha sýk ortaya çýkmaktadýr. Her ürik asidi yüksek olanda gut hastalýðý ortaya çýkmaz. Yapýlan araþtýrmalara göre, yüksek ürik asidi olanlarýn üçte birinde belirtiler ortaya çýkýar. Klinik bir belirti olmadan, yalnýzca ürik asit seviyesinin yüksek olmasýna hiperürisemi; eðer, bu yükseklik sonucu yukarýda tanýmlanan belirtiler ortaya çýkmýþ ise diðer bir deðiþle hastalýk oluþmuþsa, bu duruma gut deniliyor.

Ürik asit, iki ana sebeple kanda yüksek olabilir; ya vücutta fazla üretilir ya da böbrek üretileni dýþarýya atmayýp kanda biriktirir. Ürik asidin kandaki normal en yüksek düzeyi 7,0 mg/dl dolayýndadýr. Gut hastalýðýnda ise en yaygýn olarak görülen düzey 7,0 - 9,0mg/dl arasýndadýr.

Hastalarýn % 80 - 90 nda dýþarýdan yiyecekler yolu ile pürinin aþýrý alýnýp oluþan ürik asidin böbreklerin yeterince süzememesi sonucunda kanda birikmesi ana sebeptir. %10 - 20  sinde de vücudun bir çok deðiþik sebeple, ürik asidi kendi kendine fazla oranda oluþturmasý söz konusudur.

Bazý ilaçlar (aspirin, diüretikler) toksik maddeler (alkol ve kurþun zehirlenmesi) tiroid bezinin az çalýþmasý (hipotiroid), gebelik toksemisi, hipertansiyon, aþýrý kilo (obezite), kronik böbrek yetmezliði, açlýk, ürik asidin atýlmasýný engelleyerek kan seviyesinin yükselmesine sebep olan faktörlerdir.

Böbreðin iþleyiþi tamamen normal olsa da, ürik asidin vücutta aþýrý üretimi sonucu hiperürisemi geliþip bir süre sonra guta dönüþebilir. Çok ender olarak doðuþtan gelen enzim eksikliðine baðlý sebepler söz konusu olduðunda daha küçük yaþlarda hastalýk ortaya çýkabilir. Kemik iliðinde yada lenf bezlerinden geliþen kanserlerde, bazý kan hastalýklarýnda, vitamin B_12 eksikliðinde, sedef hastalýðýnda böbreðin durumundan baðýmsýz olarak ürik asit fazlalýðý ortaya çýkabilir ve gut hastalýðýna yol açabilir.

Genel olarak guta sebep olan etkenin ürik asit düzeyinin yüksek olmasý gösterilir. Ancak çok nadir de olsa ürik asit seviyesi normal olduðu halde gut ortaya çýkabilir. Gut nöbeti tedavi edilemez ise, bir yýl içerisinde %60 ihtimalle yeniden ortaya çýkar. Tedavi edilmedikçe ataklar arasý süre kýsalýr ve zamanla, yýllar içinde deri altýnda tofüs adý verilen birikintiler oluþur. Tofüsler; kulak kepçesinde ve ekstremitelerin ekstansör yüzeylerinde görülür. Tedavi edilmeyen gut böbreklerde taþ oluþturur ve kronik böbrek yetmezliðine dönüþebilir.

Gut un tedavisi:

Tedavide öncelikle kanda ürik asit seviyesinin yükselmesine sebep olan faktörlerin tespit edilmesi ve bunlarýn tedavisi gerekir. Hastanýn zayýflatýlmasý, ürik asit yüksekliðine sebep olan ilaçlarýn (aspirin, diüretik) dozunun ayarlanmasý, hiperglisemi (þeker hastalýðý) varsa tedavisi genel saðlýk açýsýndan da gereklidir.

Akut gut ataðýnýn tedavisinde kolþisin ve indometazin önemli ilaçlardýr. Kolþisin dozu günde 7 mg geçmemelidir. Ýlk 24 saatten sonra doz 2-3 tablete düþürülür. Aðrýlý dönem geçtikten sonra 6-12 ay kadar günde1 tablet kolþisin kullanýlýr.

Ayrýca sakatat, kýrmýzý et, sardunya, hindi, hamsi, somon balýðý, ýspanak, fýndýk, fýstýk kýsýtlanmasý gereken gýda maddeleridir. Alkol kullanýmý yasaklanmalýdýr.

Tümüne Gözat