Genel Bilgiler
Ýki kemiðin karþýlaþtýðý yere eklem denir.
Eklemlerdeki kemik yüzeyleri ince bir kýkýrdak tabakasý ile kaplýdýr. Bu
kýkýrdak bir örtü gibi kemik yüzeyini örter, ekleme yük bindiðinde kemiði
darbelerden korur ve hasar görmesini önler. Kýkýrdak ayný zamanda eklem
yüzeylerinin pürüzsüz bir þekilde kaymasýný saðlar. Eklem, sinoviyal zar adý
verilen bir zarla çevrilidir ve bu zarýn içinde kalan eklem boþluðu bir sývý
(sinoviyal sývý) ile doludur, saðlýklý bir eklemde sinovial sývý bir enjektörle
alýnamayacak kadar azdýr. Bu sývý, kýkýrdak dokusunu beslerken, ayný zamanda
eklem yüzeylerinin de kayganlýðýný saðlar. Böylece eklem hareket ederken,
kýkýrdak yüzeylerinin birbirine sürtünmesi önlenir. Bütün eklem, sinoviyal
zarýn dýþýnda bulunan bir kapsülle çevrilidir. Bu kapsül, eklemi oluþturan
kemiklerin gereðinden fazla oynamasýný önler. Osteoartrit (halk dilinde
kireçlenme), eklemleri tutan bir hastalýktýr. Osteoartritte, eklemdeki kýkýrdak
tabaka düzgünlüðünü kaybeder ve incelir. Kýkýrdaðýn altýndaki kemik ise
kalýnlaþýr ve kenarlarýnda osteofit (kemik çýkýntýsý) adý verilen küçük kemik
çýkýntýlarý oluþturur. Eklem içinde kýkýrdaktan kopan serbest cisimler olur.
Sinoviyal zar kalýnlaþýr ve eklem içindeki sinoviyal sývý artar. Bu da eklemin
þiþmesine sebep olur. Eklem kapsülü ve kapsülün dýþýndan geçerek eklemi
kuvvetlendiren ligamentler (baðlar) kalýnlaþýrlar ve þiþen eklemi korumak için
kasýlýrlar. Bütün bunlar, eklemin kendisini tamir etmeye yönelik çabalarýdýr.
Ancak bu tamir çoðu zaman baþarýlý olmaz, giderek eklemde aðrý ve hareket
kýsýtlýðý geliþir. Osteoartrit baþlangýçta kýkýrdak ve kýkýrdaðýn altýndaki
kemiðin hastalýðý iken hastalýk ilerledikçe eklemle ilgili bütün oluþumlarý
etkiler. Osteoartrit, tüm eklemleri tutabilir ancak en sýk; diz, kalça, el,
ayak, boyun ve bel eklemlerinde görülür. Yavaþ geliþen bir hastalýktýr. Hastayý
rahatsýz edici deðiþikliklerin oluþmasý genellikle yýllar sürer. Bazen eklemde
küçük deðiþikliklerle sýnýrlý kalýr ve günlük hayatý çok etkilemez. Bazen de
çok aðýr ve çok kýsýtlayýcý olabilir. Aðýr durumlarda kýkýrdak iyice incelir,
hatta kaybolur ve eklem içindeki kemik yüzey çýplak kalýr. Korunmasýz kalan bu
kemik yüzeyler hareket sýrasýnda birbirlerine sürtünürler ve aþýnmaya
baþlarlar. Bu sýrada kemikte osteofit oluþumu da artar. Sonuçta eklemde þekil
bozukluðu geliþir ve eklem normal düzenini kaybeder. Osteoartritte sýk görülen
bir sorun da; kýkýrdaktaki kalsiyum kristalleri eklem sývýsýnýn içine dökülüp
eklemde kýzarýklýk, sýcaklýk ve þiþlik geliþmesine neden olurlar. Bu duruma
sinovit adý verilir. Tedavisi normal osteoartritden bazý farklýlýklar gösterir.