Romatoid artrit (RA) eklemlerde aðrý, tutukluk, þiþlik ve fonksiyon kaybý yapan bir hastalýktýr. Hastalýk eklemlerin yaný sýra kemiklerde, akciðerlerde, deride, kalpte, kan damarlarý, vücudun birçok organýnda da bozukluða yol açabilir. Kansýzlýk en sýk rastlanan sistemik belirtisidir. Hastalýk her yaþ ve cinste görülmekle birlikte 20-45 yaþ arasý kadýnlarda daha sýk görülür. Hastalýk kadýnlarda erkeklere göre 3 kat daha sýk görülür ve daha aðýr seyreder. Elli yaþýndan sonra her iki cinste eþit görülür. Çocuklarda görülen RA’in özellikleri eriþkin yaþta görülen RA’den daha farklýdýr.

RA in sebebi bugün için bilinmemektedir. Genetik faktörlerin kýsmen rolü olduðu sanýlmaktadýr. Sebebi bilinmediðinden bugün için hastalýktan korunma söz konusu deðildir.

Erken dönemde sabah tutukluðu, halsizlik, ve yorgunluk hastalýðýn ilk belirtisi olabilir. Ayrýca küçük eklemlerde aðrý, tutukluk ve þiþlik olur. Belirtiler sabahlarý yataktan kalkýnca daha belirgindir. Daha sonra eklemlerdeki aðrý, þiþlik ve tutukluk daha belirginleþir ve kalýcý hale gelir. Hastalýðýn baþlangýcýndan ortalama 2 yýl kadar sonra eklemlerde þekil bozukluluklarý görülebilir. Bu þekil bozukluklarý daha çok el, el bileði, ayak, ayak bileði ve diz eklemlerinde görülür. Hastalýk ilerledikçe vücuttaki bütün eklemleri etkiler. Bunlara ilaveten kansýzlýk, kemik erimesi, depresyon ve anksiyete oldukça sýk görülür. Ayrýca hastalýðýn tedavisi için kullanýlan ilaçlarýn yan etkileri de hasta için sorun oluþturabilir.

Hastalýðýn baþlangýç döneminde teþhis koymak oldukça güçtür. Baþlangýçta kan tetkikleri ve röntgen bulgularý normaldir. Hastalýk belirli bir aþamaya geldikten sonra kan tetkikleri teþhise büyük ölçüde yardýmcý olur. Ýlerlemiþ, vakalarda röntgen, boyun omurlarýndaki tutulmayý deðerlendirmek için tomografi ve MR yardýmcý olur. Kan ve idrar tetkikleri hastalýðýn tedavisinde kullanýlan ilaçlarýn yan etkilerini ve hastalýðýn seyrini izlemede yardýmcý olabilir.

RA’in kesin bir tedavisi yoktur. Ancak son 20-25 yýlda RA tedavisinde büyük ilerlemeler olmuþtur. Yeni geliþtirilen tedavilerle hastalarýn þikayetlerinin azaltýlmasýna büyük ölçüde yardýmcý olunmakta ve hastalarýn en azýndan büyük çoðunluðunun günlük yaþam aktivitelerini hemen hemen normale yakýn olarak sürdürmeleri saðlanmaktadýr. Hastalýðýn tedavisinde bir çok ilaç kullanýlmaktadýr. Her yýl yeni yeni ilaçlar kullanýma girmektedir.

Bu ilaçlar hastalýðýn belirtilerini ortadan kaldýranlar ve hastalýðýn seyrini deðiþtirenler olmak üzere iki gruba ayrýlýr. Birinci gruba steroid olmayan antiromatizmal-antienflamatuar ilaçlar, ikinci gruba yavaþ etkili antiromatizmal ilaçlar adý verilir. Tedavisi zor aðýr sakatlýklar býrakabilen bir hastalýk olan romatoid artrit için, eklemlerde ortaya çýkabilecek hasarý en aza indirmek açýsýndan yoðun bir tedavi gerekir. Kullanýlan ilaçlar arasýnda steroit olmayan anti-enflamatuar ilaçlar, kortikosteroitler, yavaþ etkili romatizma ilaçlarý ve düþük doz depresyon ilaçlarý (aðrýyý azaltmak, daha iyi uyuyabilmek için) sayýlabilir. Ayrýca hastalýðýn sebep olduðu kansýzlýk, osteoporoz, depresyon, anksiyete gibi ikincil hastalýklarý tedavi etmek için de ilaç kullanmak gerekir.

RA ciddi eklem ve eklem çevresi dokularda yýkým ile seyreden sakat býrakýcý bir hastalýktýr. Ýlaç kullanmakla aðrýlardan tamamen kurtulmak mümkün olmayabilir. Ancak ilaçlar sakatlýk derecesini en aza indirirler, bu sebeple mutlaka ilaç kullanýlmalýdýr. Ýlaçlarý doktor onayý olmadan býrakmak veya deðiþtirmek RA li hastalarýn sýk yaptýklarý bir hatadýr. RA li hastalarýn ilaç kullanmadan uzun süre rahat bir hayat sürdürmesi beklenemez. Tedavi yoluna gidilmediðinde, romatoit artritli hastalarýn yarýsý altý yýl sonra yardýmsýz dolaþamaz duruma gelmekte, yirmi yýl sonra ise her on hastadan dokuzu ayný durumla karþýlaþmaktadýr. Ama erken tedavi hastalýðýn gidiþini büyük ölçüde deðiþtirmektedir.

Eklem hasarýnýn yüzde 90’ý romatoit artritin ilk yýllarýnda geliþir. Bu da tedavide gecikmemenin önemini açýk biçimde ortaya koyar. Bazen tek bir antiromatizmal ilacýn antienflamatuar dozlarda alýnmasý tümüyle yeterli olur, ancak bu nadir bir durumdur ve genellikle ilave ilaçlara ihtiyaç duyulur. Bu ilaç grubu içinde hastalýðýn gidiþini deðiþtiren romatizma ilaçlarý ve baðýþýklýk sistemi hücrelerini baskýlayýcý ilaçlar yer alýr. Bu ilaçlarýn kullanýmýnda iltihabýn kontrol altýna alýnmasý hedefi gözetilir; etkilerini biraz daha uzun sürede göstermelerine karþýn, bu ilaçlar sonuçta antienflamatuar-antiromatizmal ilaçlardan daha güçlüdür. Bu ilaçlarýn etkileri 1-3 ayda baþlar, etkisiz olduklarýna karar vermek için ise daha uzun süre kullanmak gerekir.

Yavaþ etkili antiromatizmal ilaçlar (hastalýk seyrini deðiþtiren ilaçlar)

Bu grup ilaçlar uygun dozda ve yeterli sürede kullanýlmasý þartýyla RA tedavisinde etkili ilaçlardýr. Ama bazýlarý daha fazla yan etki riski taþýr. Bu tür muhtemel tehlikeler sebebiyle en iyi sonucu ancak uyarýlara tamamen uyarak, hastanýn durumu dikkatle deðerlendirilerek ve olumlu yada olumsuz her geliþme doktora bildirilerek elde edilebilir.

Bu ilaç hýzlý etkisi ve daha az yan etkileriyle iltihap giderici ilaçlarýn en iyilerinden biridir. Alýþýlmýþ dozlarý baðýþýklýk sistemini hafifçe baskýlayarak iltihabý azaltýr. Düzelme bir ay içinde görülebilirse de bazen daha uzun sürer. Methotrexate aðýz yoluyla yada enjeksiyon þeklinde haftada bir kez alýnýr. Yan etkileri arasýnda midede tahriþ ve aðýz içinde iltihaplanma sayýlabilir. Pek az hastada akciðer iltihabý, kemik iliði sorunlarý ve ciddi karaciðer sorunlarý bildirilmiþtir. Karaciðeri korumak için en iyisi metotreksat kullanýrken alkol alýnmamasýdýr. Karaciðerin durumunu izlemek için dört-sekiz haftada bir karaciðer fonksiyon testleri yapýlmasý önerilir. Birçok romatizma ilacý gibi sakat doðumlara yol açma riski nedeniyle hamilelikte kullanýlmamalýdýr. Birçok çalýþmada her gün alýnan folik asidin metotreksattan kaynaklanan yan etkileri azalttýðý gösterilmiþtir. Aslýnda kanser tedavisinde kullanýlan bu ilaç RA tedavisinde haftada bir gün 7.5-25 mg dozlarýnda kullanýlýr.

Klorokin yan etkilerinden dolayý eskisi kadar sýk kullanýlmýyor. Hidroksiklorokin sülfat en yaygýn kullanýlan yavaþ etkili antiromatizmal ilaçlardan biridir. Romatoit artritlilerin yaklaþýk üçte biri günde 200-400 miligramlýk dozlarla üç-altý ay bu ilacý kullandýktan sonra fayda görmektedirler. Yan etkileri azdýr. En ciddi risk, ender görülmekle birlikte göz retinasýnda geliþebilen hasardýr. Göz hasarý alýþýlmýþ dozlarda sýra dýþý bir geliþmedir; ama hekiminiz yýlda iki kez göz muayenesine gitmenizi önerebilir. Ayrýca mide-baðýrsak sorunlarý, deri bozukluklarý da görülebilir.

Kortizon ve prednizolon içeren bu gruptaki ilaçlar, romatoit artritin yaný sýra bir çok romatizmal hastalýkda kullanýlabilir. Uzun süreli steroit kullanýmýnýn en yaygýn görülen yan etkisi kilo almadýr. Çünkü bu ilaçlar iþtah artýrmaktadýr. Fazladan kilo almayý önlemek için her gün tartýlmalý, aþýrý gýda tüketiminden kaçýnýlmalý ve egzersiz yapýlmalýdýr. Bazý hastalar da þiþmanlamanýn yaný sýra yuvarlak ve kýzarýk yüz, kan basýncýnda yükselme ve sýklýkla deride oluþan çürümeler gibi belirtiler de ortaya çýkar. Diðer yan etkiler arasýnda mide ülserleri, þeker hastalýðý, yaralarýn geç kapanmasý, sivilce, kaslarda zayýflama ve katarakt yer alýr. Osteoporoz riskini arttýrdýðýndan, kemik kaybýný önlemek için tedbir alýnmalýdýr. Uzun süreli kortikosteroit tedavisi görüyorsanýz böyle bir tedavi gördüðünüzü gösterir bir belgeyi yanýnýzda taþýmanýzda yarar vardýr. Bir kaza durumunda, acil servis hekimleri size steroit verme gereðini duyabilirler.

Ayrý ilaç gruplarýndan sülfamit ile salisilat arasýnda bir kombinasyon ürünü olan sülfasalazin, romatoit artrit tedavisinde yavaþ etkili yeni bir ilaçtýr. Hekimler bu ilacý genellikle günde iki gram olarak verirler ve etkisi yaklaþýk dört haftada görülür. Bazen döküntü, baþ aðrýsý, bulantý, kusma, iþtah kaybý, mide rahatsýzlýðý ve sperm sayýsýnda düþme gibi yan etkiler geliþir. Sülfasalazinin yararýnýn altýn tuzlarý ve penisilaminle saðlanana benzer boyutlarda olduðu belirtilmektedir. Sülfasalazin kullanan hastalar kan sayýmý yaptýrmalýdýr. Bu ilaç seronegatif adýný verdiðimiz omurgayý tutan romatizmalarda da etkilidir.

Altýn tedavisi, kaslara yapýlacak haftalýk iðneler yada günde iki kez yutulacak tabletler biçiminde olabilir. Altýn kullananlarýn üçte birinde yan etkiler geliþir. Bu yan etkiler arasýnda döküntü, aðýzda iltihaplanma, idrarda protein, akyuvar ve alyuvarlarda azalma sayýlabilir. Daha seyrek olarak kanda trombosit sayýsý da düþebilir. Altýn iðnesi ishale, ayrýca baþ dönmesi ve bulantýya yol açabilir.

Bu hafif etkili ilaç yalnýz hafif romatoit artrit vakalarýnda kullanýlýr. Etkisini ne yoldan saðladýðýný henüz bilinmemektedir. Bu ilacý kullananlarýn çok azýnda sersemleme olabilir.

Bu ilaç baðýþýklýk sistemini baskýlar ve iltihap belirtilerini ortadan kaldýrýr. Böbrek hasarýna yol açabildiðinden, yalnýz düþük dozlarda ve sýký hekim gözetiminde kullanýlmalýdýr. Yapýlan bir çalýþmada, siklosporinin eklem hasarýný öbür tedavilerden daha iyi yavaþlattýðý saptanmýþtýr. Pahalý ve yan etkileri fazla bir ilaçtýr.

Sombalýðý, ringa, uskumru gibi soðuk deniz balýklarýnda bol bulunan bu yað asitleri romatoid artritli hastalara iyi gelmektedir. RA li hastalar diyetlerine dikkat etmeli kilo almaktan kaçýnmalý lifli gýdalar almalýdýrlar. Bu hastalarýn diyeti az yaðlý, yeterli kalori, az tuzlu, alkolsüz, sigarasýz, az þekerli ve bol lifli olarak özetlenebilir. Hastalýðýn seyri üzerine etkili ilaçlarýn etkileri 1-3 ayda baþlar. Etkisiz olduðunu söylemek için ise 3-6 ay beklemek gerekebilir. Bu ilaçlarýn etkinliðinin yanýnda yan etkileri de takip edilmelidir.

Þiþmiþ eklemlerin boþaltýlmasý ve bandajlanmasý, soðuk (buz) uygulamalar, eklemdeki iltihabý kýsmen azaltarak ilaç tedavisine yardýmcý olur. Ayrýca eklem içi kortizon enjeksiyonlarý yapýlabilir. Deformitelerden korumak eklem çevresindeki kaslarýn egzersizle çalýþtýrýlmasý, eklem deformitelerini önlemek için splintleri kullanmasý gerekebilir. Ýleri derecede tutulmuþ ve fonksiyonunu kaybetmiþ kalça ve diz eklemlerine protez takýlmasý gerekir.

Romatoid artrit (RA) eklemlerde aðrý, tutukluk, þiþlik ve fonksiyon kaybý yapan bir hastalýktýr. Hastalýk eklemlerin yaný sýra kemiklerde, akciðerlerde, deride, kalpte, kan damarlarý, vücudun birçok organýnda da bozukluða yol açabilir. Kansýzlýk en sýk rastlanan sistemik belirtisidir. Hastalýk her yaþ ve cinste görülmekle birlikte 20-45 yaþ arasý kadýnlarda daha sýk görülür. Hastalýk kadýnlarda erkeklere göre 3 kat daha sýk görülür ve daha aðýr seyreder. Elli yaþýndan sonra her iki cinste eþit görülür. Çocuklarda görülen RA’in özellikleri eriþkin yaþta görülen RA’den daha farklýdýr.

RA in sebebi bugün için bilinmemektedir. Genetik faktörlerin kýsmen rolü olduðu sanýlmaktadýr. Sebebi bilinmediðinden bugün için hastalýktan korunma söz konusu deðildir.

Erken dönemde sabah tutukluðu, halsizlik, ve yorgunluk hastalýðýn ilk belirtisi olabilir. Ayrýca küçük eklemlerde aðrý, tutukluk ve þiþlik olur. Belirtiler sabahlarý yataktan kalkýnca daha belirgindir. Daha sonra eklemlerdeki aðrý, þiþlik ve tutukluk daha belirginleþir ve kalýcý hale gelir. Hastalýðýn baþlangýcýndan ortalama 2 yýl kadar sonra eklemlerde þekil bozukluluklarý görülebilir. Bu þekil bozukluklarý daha çok el, el bileði, ayak, ayak bileði ve diz eklemlerinde görülür. Hastalýk ilerledikçe vücuttaki bütün eklemleri etkiler. Bunlara ilaveten kansýzlýk, kemik erimesi, depresyon ve anksiyete oldukça sýk görülür. Ayrýca hastalýðýn tedavisi için kullanýlan ilaçlarýn yan etkileri de hasta için sorun oluþturabilir.

Hastalýðýn baþlangýç döneminde teþhis koymak oldukça güçtür. Baþlangýçta kan tetkikleri ve röntgen bulgularý normaldir. Hastalýk belirli bir aþamaya geldikten sonra kan tetkikleri teþhise büyük ölçüde yardýmcý olur. Ýlerlemiþ, vakalarda röntgen, boyun omurlarýndaki tutulmayý deðerlendirmek için tomografi ve MR yardýmcý olur. Kan ve idrar tetkikleri hastalýðýn tedavisinde kullanýlan ilaçlarýn yan etkilerini ve hastalýðýn seyrini izlemede yardýmcý olabilir.

RA’in kesin bir tedavisi yoktur. Ancak son 20-25 yýlda RA tedavisinde büyük ilerlemeler olmuþtur. Yeni geliþtirilen tedavilerle hastalarýn þikayetlerinin azaltýlmasýna büyük ölçüde yardýmcý olunmakta ve hastalarýn en azýndan büyük çoðunluðunun günlük yaþam aktivitelerini hemen hemen normale yakýn olarak sürdürmeleri saðlanmaktadýr. Hastalýðýn tedavisinde bir çok ilaç kullanýlmaktadýr. Her yýl yeni yeni ilaçlar kullanýma girmektedir.

Bu ilaçlar hastalýðýn belirtilerini ortadan kaldýranlar ve hastalýðýn seyrini deðiþtirenler olmak üzere iki gruba ayrýlýr. Birinci gruba steroid olmayan antiromatizmal-antienflamatuar ilaçlar, ikinci gruba yavaþ etkili antiromatizmal ilaçlar adý verilir. Tedavisi zor aðýr sakatlýklar býrakabilen bir hastalýk olan romatoid artrit için, eklemlerde ortaya çýkabilecek hasarý en aza indirmek açýsýndan yoðun bir tedavi gerekir. Kullanýlan ilaçlar arasýnda steroit olmayan anti-enflamatuar ilaçlar, kortikosteroitler, yavaþ etkili romatizma ilaçlarý ve düþük doz depresyon ilaçlarý (aðrýyý azaltmak, daha iyi uyuyabilmek için) sayýlabilir. Ayrýca hastalýðýn sebep olduðu kansýzlýk, osteoporoz, depresyon, anksiyete gibi ikincil hastalýklarý tedavi etmek için de ilaç kullanmak gerekir.

RA ciddi eklem ve eklem çevresi dokularda yýkým ile seyreden sakat býrakýcý bir hastalýktýr. Ýlaç kullanmakla aðrýlardan tamamen kurtulmak mümkün olmayabilir. Ancak ilaçlar sakatlýk derecesini en aza indirirler, bu sebeple mutlaka ilaç kullanýlmalýdýr. Ýlaçlarý doktor onayý olmadan býrakmak veya deðiþtirmek RA li hastalarýn sýk yaptýklarý bir hatadýr. RA li hastalarýn ilaç kullanmadan uzun süre rahat bir hayat sürdürmesi beklenemez. Tedavi yoluna gidilmediðinde, romatoit artritli hastalarýn yarýsý altý yýl sonra yardýmsýz dolaþamaz duruma gelmekte, yirmi yýl sonra ise her on hastadan dokuzu ayný durumla karþýlaþmaktadýr. Ama erken tedavi hastalýðýn gidiþini büyük ölçüde deðiþtirmektedir.

Eklem hasarýnýn yüzde 90’ý romatoit artritin ilk yýllarýnda geliþir. Bu da tedavide gecikmemenin önemini açýk biçimde ortaya koyar. Bazen tek bir antiromatizmal ilacýn antienflamatuar dozlarda alýnmasý tümüyle yeterli olur, ancak bu nadir bir durumdur ve genellikle ilave ilaçlara ihtiyaç duyulur. Bu ilaç grubu içinde hastalýðýn gidiþini deðiþtiren romatizma ilaçlarý ve baðýþýklýk sistemi hücrelerini baskýlayýcý ilaçlar yer alýr. Bu ilaçlarýn kullanýmýnda iltihabýn kontrol altýna alýnmasý hedefi gözetilir; etkilerini biraz daha uzun sürede göstermelerine karþýn, bu ilaçlar sonuçta antienflamatuar-antiromatizmal ilaçlardan daha güçlüdür. Bu ilaçlarýn etkileri 1-3 ayda baþlar, etkisiz olduklarýna karar vermek için ise daha uzun süre kullanmak gerekir.

Yavaþ etkili antiromatizmal ilaçlar (hastalýk seyrini deðiþtiren ilaçlar)

Bu grup ilaçlar uygun dozda ve yeterli sürede kullanýlmasý þartýyla RA tedavisinde etkili ilaçlardýr. Ama bazýlarý daha fazla yan etki riski taþýr. Bu tür muhtemel tehlikeler sebebiyle en iyi sonucu ancak uyarýlara tamamen uyarak, hastanýn durumu dikkatle deðerlendirilerek ve olumlu yada olumsuz her geliþme doktora bildirilerek elde edilebilir.

Bu ilaç hýzlý etkisi ve daha az yan etkileriyle iltihap giderici ilaçlarýn en iyilerinden biridir. Alýþýlmýþ dozlarý baðýþýklýk sistemini hafifçe baskýlayarak iltihabý azaltýr. Düzelme bir ay içinde görülebilirse de bazen daha uzun sürer. Methotrexate aðýz yoluyla yada enjeksiyon þeklinde haftada bir kez alýnýr. Yan etkileri arasýnda midede tahriþ ve aðýz içinde iltihaplanma sayýlabilir. Pek az hastada akciðer iltihabý, kemik iliði sorunlarý ve ciddi karaciðer sorunlarý bildirilmiþtir. Karaciðeri korumak için en iyisi metotreksat kullanýrken alkol alýnmamasýdýr. Karaciðerin durumunu izlemek için dört-sekiz haftada bir karaciðer fonksiyon testleri yapýlmasý önerilir. Birçok romatizma ilacý gibi sakat doðumlara yol açma riski nedeniyle hamilelikte kullanýlmamalýdýr. Birçok çalýþmada her gün alýnan folik asidin metotreksattan kaynaklanan yan etkileri azalttýðý gösterilmiþtir. Aslýnda kanser tedavisinde kullanýlan bu ilaç RA tedavisinde haftada bir gün 7.5-25 mg dozlarýnda kullanýlýr.

Klorokin yan etkilerinden dolayý eskisi kadar sýk kullanýlmýyor. Hidroksiklorokin sülfat en yaygýn kullanýlan yavaþ etkili antiromatizmal ilaçlardan biridir. Romatoit artritlilerin yaklaþýk üçte biri günde 200-400 miligramlýk dozlarla üç-altý ay bu ilacý kullandýktan sonra fayda görmektedirler. Yan etkileri azdýr. En ciddi risk, ender görülmekle birlikte göz retinasýnda geliþebilen hasardýr. Göz hasarý alýþýlmýþ dozlarda sýra dýþý bir geliþmedir; ama hekiminiz yýlda iki kez göz muayenesine gitmenizi önerebilir. Ayrýca mide-baðýrsak sorunlarý, deri bozukluklarý da görülebilir.

Kortizon ve prednizolon içeren bu gruptaki ilaçlar, romatoit artritin yaný sýra bir çok romatizmal hastalýkda kullanýlabilir. Uzun süreli steroit kullanýmýnýn en yaygýn görülen yan etkisi kilo almadýr. Çünkü bu ilaçlar iþtah artýrmaktadýr. Fazladan kilo almayý önlemek için her gün tartýlmalý, aþýrý gýda tüketiminden kaçýnýlmalý ve egzersiz yapýlmalýdýr. Bazý hastalar da þiþmanlamanýn yaný sýra yuvarlak ve kýzarýk yüz, kan basýncýnda yükselme ve sýklýkla deride oluþan çürümeler gibi belirtiler de ortaya çýkar. Diðer yan etkiler arasýnda mide ülserleri, þeker hastalýðý, yaralarýn geç kapanmasý, sivilce, kaslarda zayýflama ve katarakt yer alýr. Osteoporoz riskini arttýrdýðýndan, kemik kaybýný önlemek için tedbir alýnmalýdýr. Uzun süreli kortikosteroit tedavisi görüyorsanýz böyle bir tedavi gördüðünüzü gösterir bir belgeyi yanýnýzda taþýmanýzda yarar vardýr. Bir kaza durumunda, acil servis hekimleri size steroit verme gereðini duyabilirler.

Ayrý ilaç gruplarýndan sülfamit ile salisilat arasýnda bir kombinasyon ürünü olan sülfasalazin, romatoit artrit tedavisinde yavaþ etkili yeni bir ilaçtýr. Hekimler bu ilacý genellikle günde iki gram olarak verirler ve etkisi yaklaþýk dört haftada görülür. Bazen döküntü, baþ aðrýsý, bulantý, kusma, iþtah kaybý, mide rahatsýzlýðý ve sperm sayýsýnda düþme gibi yan etkiler geliþir. Sülfasalazinin yararýnýn altýn tuzlarý ve penisilaminle saðlanana benzer boyutlarda olduðu belirtilmektedir. Sülfasalazin kullanan hastalar kan sayýmý yaptýrmalýdýr. Bu ilaç seronegatif adýný verdiðimiz omurgayý tutan romatizmalarda da etkilidir.

Altýn tedavisi, kaslara yapýlacak haftalýk iðneler yada günde iki kez yutulacak tabletler biçiminde olabilir. Altýn kullananlarýn üçte birinde yan etkiler geliþir. Bu yan etkiler arasýnda döküntü, aðýzda iltihaplanma, idrarda protein, akyuvar ve alyuvarlarda azalma sayýlabilir. Daha seyrek olarak kanda trombosit sayýsý da düþebilir. Altýn iðnesi ishale, ayrýca baþ dönmesi ve bulantýya yol açabilir.

Bu hafif etkili ilaç yalnýz hafif romatoit artrit vakalarýnda kullanýlýr. Etkisini ne yoldan saðladýðýný henüz bilinmemektedir. Bu ilacý kullananlarýn çok azýnda sersemleme olabilir.

Bu ilaç baðýþýklýk sistemini baskýlar ve iltihap belirtilerini ortadan kaldýrýr. Böbrek hasarýna yol açabildiðinden, yalnýz düþük dozlarda ve sýký hekim gözetiminde kullanýlmalýdýr. Yapýlan bir çalýþmada, siklosporinin eklem hasarýný öbür tedavilerden daha iyi yavaþlattýðý saptanmýþtýr. Pahalý ve yan etkileri fazla bir ilaçtýr.

Sombalýðý, ringa, uskumru gibi soðuk deniz balýklarýnda bol bulunan bu yað asitleri romatoid artritli hastalara iyi gelmektedir. RA li hastalar diyetlerine dikkat etmeli kilo almaktan kaçýnmalý lifli gýdalar almalýdýrlar. Bu hastalarýn diyeti az yaðlý, yeterli kalori, az tuzlu, alkolsüz, sigarasýz, az þekerli ve bol lifli olarak özetlenebilir. Hastalýðýn seyri üzerine etkili ilaçlarýn etkileri 1-3 ayda baþlar. Etkisiz olduðunu söylemek için ise 3-6 ay beklemek gerekebilir. Bu ilaçlarýn etkinliðinin yanýnda yan etkileri de takip edilmelidir.

Þiþmiþ eklemlerin boþaltýlmasý ve bandajlanmasý, soðuk (buz) uygulamalar, eklemdeki iltihabý kýsmen azaltarak ilaç tedavisine yardýmcý olur. Ayrýca eklem içi kortizon enjeksiyonlarý yapýlabilir. Deformitelerden korumak eklem çevresindeki kaslarýn egzersizle çalýþtýrýlmasý, eklem deformitelerini önlemek için splintleri kullanmasý gerekebilir. Ýleri derecede tutulmuþ ve fonksiyonunu kaybetmiþ kalça ve diz eklemlerine protez takýlmasý gerekir.