logo

SaglikDanis.com

Makaleler İçinde Arama
Ve
Veya
Aynen
 Prof.Dr. Turan USLU            

Güncelleme: 1.05.2008

x

Genel Bilgiler

x

x

x

x

x

BEL VE BOYUN SAÐLIÐI ÝÇÝN YATAK SEÇÝMÝ VE UYGUN YATIÞ POZÝSYONLARI

Ömrümüzün yaklaþýk üçte biri yatakta geçmektedir. Sadece bu bile yatak konforunun önemini vurgulamak açýsýndan yeterlidir. Son yýllarda endüstrinin bu alana ilgi göstermesiyle beraber bel saðlýðýna uygun yataklar üretilmeye baþlanmýþtýr

Omurga saðlýðý açýsýndan en uygun yatýþ pozisyonu; omurga ve disklerin üzerine en az yükün bindiði pozisyondur. Çok yumuþak, esnek veya sert yataklar, uzun süreli (gece boyunca) yatma sonucu omurgayý zorlarlar. Çünkü bu iki durumda da omurga en az zorlandýðý orta duruþ pozisyonunu koruyamaz. Çok sert veya çok yumuþak yataklar omurganýn doðal eðriliklerini uzun süre koruyamaz. Bu nedenle doðal eðrilikler artmýþ ya da tamamen kaybolmuþtur. Her iki durumda da bel omurlarýný bir arada tutan baðlar aþýrý derecede gerilir, sinirlerin çýktýklarý foramenler (delikler) daralýr, omurla arasýndaki disk üzerine aþýrý yük biner.

Omurgamýz için ideal yatak, doðal eðriliklerin korunmasýný saðlayan, buna karþýn eðriliklerin artma ve azalmasýna yol açmayacak yataktýr. Uygun bir yatakta, omurga doðal eðriliklerini koruduðundan; disk, bað, sinir gibi oluþumlarýn zorlanmasý en aza iner. Sonuçta bu oluþumlardan kaynaklanan aðrýlarýn ortaya çýkmasýný engeller. Her ne kadar uygun yatak konusunda kesin bir kural yoksa da yine bazý ölçüler kullanýlabilir. Her "ortopedik" adý verilen yataðýn her bel hastasýna uygun olduðu söylenemez. Ýlk alýndýðýnda iyi gelen bir yataðýn bu niteliðini ne kadar bir süre sürdüreceði de önemlidir.

Ortopedik Yatak: Genel olarak altýnda enine esnek latalardan oluþmuþ tahta ýzgara yerleþmiþ olan bir pamuk yataktýr. Teknik olarak özel üretim yaylar, süngerler ve metal alaþýmlar kullanýlarak iyi sonuçlar alýnabilmektedir. Yataðýn boyutlarý da rahat bir uyku açýsýndan önemlidir. Ýdeal yatak boyu yatan kiþinin boyundan 20 cm fazla, eni ise en az 95 cm olmalýdýr. Ýki kiþilik yataklarda eþlerin ikisine de ayný yataðýn uygun olmasý her zaman mümkün olmayacaðýndan, ayrý yatak ve ýzgaralarýn kullanýlacaðý bir düzenek tavsiye edilebilir.

Genel olarak altýnda enine esnek latalardan oluþmuþ tahta ýzgara yerleþmiþ olan bir pamuk yataktýr. Teknik olarak özel üretim yaylar, süngerler ve metal alaþýmlar kullanýlarak iyi sonuçlar alýnabilmektedir. Yataðýn boyutlarý da rahat bir uyku açýsýndan önemlidir. Ýdeal yatak boyu yatan kiþinin boyundan 20 cm fazla, eni ise en az 95 cm olmalýdýr. Ýki kiþilik yataklarda eþlerin ikisine de ayný yataðýn uygun olmasý her zaman mümkün olmayacaðýndan, ayrý yatak ve ýzgaralarýn kullanýlacaðý bir düzenek tavsiye edilebilir.
Çok sert zemin ya da yerde yatma her kalkýþta omurgayý zorlayýp, bel aðrýlarýný daha da artýrabilir.

Omurga için ideal yatýþ pozisyonlarý, sýrtüstü ya da yan yatýþtýr. Yüzüstü yatma, bel çukurluðunun aþýrý derecede artmasýna yol açar. Bu nedenle önerilmeyen bir pozisyondur. Ancak ankilozan spondilitli ve kalça aðrýlý hastalarda zaman zaman yüzüstü yatma tavsiye edilebilir.

Yatarken bacaklarýn kalça ve dizlerden karýna doðru bükülmesi, bel açýsýný daha da azaltýp rahatlamayý saðlayan bir durumdur. Dizlerin altýna konacak rulo þeklinde bir yastýk bunu saðlar. Ancak bu tür bir desteðin uzun süreli kullanýmý diz arkasýndaki kaslarýn kýsalmasýna yol açar. Bu da dik duruþu bozarak yine bel aðrýsýna neden olur. Bu nedenle bu tür bir destek zorunlu durumlarda ve kýsa süre kullanýlmalýdýr. Ayrýca diz ve kalça sorunlu hastalarda ve iltihaplý romatizmalarda bu pozisyon asla tavsiye edilmez.

Yan yatarken hastanýn iki bacaðý arasýna konacak yastýk da omurga için faydalýdýr ayrýca yine yan yatarken bel çukurluðunun bir yastýkla doldurulmasý faydalý olabilir. Her ne kadar hastanýn yakýnmalarý belinde ise de boyun omurgasýnýn pozisyonu çok önemlidir. Zira omurga bir bütündür. Omurga çevresi kaslarý bir hasýr örgüsü gibi birbirine geçmiþlerdir, hastanýn bir omurga bölgesindeki sorunlarý diðer bölgelere de yansýr. Bu nedenle bel hastasý yatarken boyun pozisyonuna da dikkat etmelidir.

Ýyi bir yatak nasýl bel aðrýlý hastalar için çok önemli ise boyun aðrýlý hastalar için de yastýk o kadar önemlidir. Özellikle yan yatýþta baþýn yana düþmemesi, sýrt üstü yatýþta da arkaya sarkmamasý gerekir. "Alçak yastýk iyidir" gibi peþin yargý her þartta geçerli deðildir. Prensip; boynun da belde olduðu gibi omurganýn nötral adýný verdiðimiz orta pozisyonda desteklenmesidir. Bunun için kullanýlan asýl yastýk dýþýnda ikinci bir yastýk faydalý olur. Fazla yüksek olmayan ince bir yastýðýn üzerine konulacak rulo bir yastýk boyun kaslarýndaki zorlanmayý en aza indirir. Bu yastýk ense ve boynu destekleyerek baþýn yana veya arkaya düþmesini engeller. Bunun için ince bir rulo veya küçük bir bebek yastýðý kullanýlabilir. Bu amaca yönelik hazýr veya havalý yastýklar bulunmaktadýr. Boyun aðrýlý hastalar uzun süren yolculuklarda da mutlaka özel bir seyahat yastýðý kullanmalýdýr.

Yataktan Kalkma: Ani bel tutulmalarý çoðunlukla uzun süreli hareketsizlikten sonra meydana gelir. Ayný durum spor yaralanmalarýnda da söz konusudur ve yeterince ýsýnmamýþ kaslarla açýklanýr. Uzun süreli istirahat sonrasý gevþemiþ kaslar, ani hareketler karþýsýnda yeterli hýzda reaksiyon veremediklerinden eklem ve omurgayý koruyamazlar. sonuç ise tutulmalar, incinmeler ve aðrýdýr.

Ani bel tutulmalarý çoðunlukla uzun süreli hareketsizlikten sonra meydana gelir. Ayný durum spor yaralanmalarýnda da söz konusudur ve yeterince ýsýnmamýþ kaslarla açýklanýr. Uzun süreli istirahat sonrasý gevþemiþ kaslar, ani hareketler karþýsýnda yeterli hýzda reaksiyon veremediklerinden eklem ve omurgayý koruyamazlar. sonuç ise tutulmalar, incinmeler ve aðrýdýr.
Bel aðrýsý çeken hasta sabah aðrýlarý ile uyandýðýndan bu durumu engellemek için yataktan kalkarken, uzun süreli hareketsizliðin yol açtýðý kassal hazýrlýksýzlýðý gidermek için kaslarý ýsýtmak gerekir. Bunun için de en basit ve doðal yöntem yeterince gerinmek ve yatakta basit birkaç egzersiz yapmaktýr.

Sýrtüstü yatan bir kiþi ani olarak omurgasýný doðrultarak kalkmamalýdýr. Önce yan dönmeli sonra bacaklarýný aþaðýya sarkýtmalý, kolunu yana uzatýp yataða dayanmalý ve gövdesini doðrultmalýdýr. Daha sonra ayaklar yere bastýktan sonra bir süre bu pozisyonda kalýnmalýdýr. Bu kalkýþ tarzý düþük tansiyonlu hastalar için de önerilen bir pozisyondur.

Yrd.Doç.Dr.Nesrin Yaðcý

Bu Soru 10594 kere okunmuştur.

x

Bu sayfanın linki başarıyla arkadaşınıza gönderilmiştir.

x

Yorum Katkı ve Ek sorular Editör onayladıktan sonra yayınlanır.

x

Editor onayı gerektirir..