Genel Bilgiler

Panik Atak ve Panik

Panik ataðý nedir?

Yoðun korku ve huzursuzluk durumunun olduðu, aniden baþlayýp, rahatsýzlýðýn en geç 10 dakika içinde en üst düzeye ulaþtýðý ve 13 adet vücutsal ve düþüncesel belirtiden, en az 4 unun varolduðu bir kaygý nöbetidir. Bu 13 belirti þunlardan oluþmaktadýr:

1- çarpýntý,kalp hýzýnda artýþ,kalp seslerini duyuyor gibi hissetme
2- terleme
3- titreme ve ya sarsýlma hissi
4- boðulma ya da nefes alamama, nefesinin yetmediði hisleri
5- týkanma ,soluðun kesilmesi hisleri
6- göðüste aðrý veya göðüste bir rahatsýzlýk hissi
7- bulantý ya da karýnda aðrý ya da karýnda bir rahatsýzlýk hissi
8- bas dönmesi, dengesizlik , basta sersemlik hissi ,bayýlma hissi ,yere düþecek gibi olma
9- çevreyi olduðundan farklý ,sanki gerçek deðil gibi hissetme ya da kendini çevredekilerden ayrýlmýþ,olaðandýþý ,farklý bir þekilde algýlama hali
10- kontrolünü kaybetme, delireceðini düþünme seklinde bir korku

11- o anda ,kalp krizi geçireceði ya da öleceði korkusu

12- uyuþma, hissizlik,yanma, karýncalanma hisleri

13- üþüme, ürperme ,soðuk ya da sýcak basmalarý, basýndan aþaðý kaynar su dökülmüþ veya hamama girmiþ gibi olma

Panik atak hangi bozukluklarda görülebilir ?

Panik bozukluðu, travma sonrasý stres bozukluðu, sosyal fobi ve diðer fobiler, saplantý-zorlantý bozukluðu, madde kullanýmýna ya da vücutsal bir hastalýða baðlý kaygý bozukluklarýnda görülebilir.

Bir panik atak sebepsiz olarak aniden baþlayabileceði gibi, belli bazý durum ya da ortamlarla iliþkili de olabilir. Örnek olarak korkulan bir hayvan (örümcek, kedi,köpek,fare,yýlan görmek gibi), kalabalýk bir ortamda bir faaliyet (konuþma, yemek yeme gibi) bir durumu takiben de baþlayabilir.

Panik bozukluðu :

Yukarýda belirtilmiþ olan panik ataklarýnýn aniden,beklenmedik zamanlarda ve tekrarlayarak oluþmasý ve en az 1 ay sureyle bu ataklarýn tekrarlayacaðý yönünde sürekli bir kaygý, ataðýn sonunda olabileceðini düþündüðü þeyler (ölmek, delirmek, kalp krizi geçirmek seklinde ) ile ilgili kaygý duyma ya da bu ataklarla ilgili olarak bazý davranýþlarýnda deðiþiklikler yapma seklindeki bir rahatsýzlýktýr. Bu rahatsýzlýk baþka bir madde kullanýmý ya da baþka bir vücut ya da psikiyatrik bir rahatsýzlýða baðlý deðildir.

Agorafobi:

Panik bozukluðu agorafobili ya da agorafobisiz olabilmektedir. Agorafobi sözcüðü eski Yunanca dan köken almaktadýr. Agora pazar yeri, toplantý yeri ,geniþ meydan anlamýna ,fobi ise korku anlamýna gelmektedir. Kiþi yalnýz kalmaktan, kaçmanýn ,o ortamdan uzaklaþmanýn kolay olmayacaðý ya da her hangi bir rahatsýzlýk hissetme anýnda yardim alamayacaðý topluma acýk yerlerde olmaktan korku duymaktadýr.

Bu kiþilerde gördüðümüz bazý ortak özellikler arasýnda, tek baþýna dýþarýya çýkamama ve yanlarýna baþka bir kiþiyi de alma , kalabalýk caddelerden geçememe,kalabalýk maðaza,marketlere girememe, kapalý ortamlar (tünel, köprü ve asansörler gibi) ve kapalý araçlar (metro,otobüs, uçak gibi) dan kaçýnma sayýlabilir. Ýleri aþamalarda kiþiler evlerinden çýkmayý reddedip, çevrelerindekileri de kendileri gibi evde tutmaya zorlayabilirler. Sosyal iliþkiler bozulup, boþanmalara yol açabilir.

Panik Atak ve Panik

Panik Bozukluðu , Toplum ve Tedavi

Toplumda hastalýðýn hayat boyu görülme yaygýnlýðý % 1.5-3 arasýnda deðiþmekte olup, hastalarýn ¾ ‘unu kadýnlar oluþturmaktadýr. Kadýnlarda % 2.1 ,erkeklerde % 0.6 oranýnda görülmektedir. Kiþilerin 1/10’u hayatlarý boyunca en az bir kez panik atak geçirmekte ve bunlarýn yaklaþýk olarak 1/6’si panik bozukluða dönüþmektedir.

Kalýtýmýn etkisi var midir ?

Panik bozukluðu vakalarýnýn birinci derece yakýnlarýnda bu hastalýðýn görülme olasýlýðý ,diðer kiþilere göre 4-7 kat daha çoktur (normsalda 2-4 iken ,panik bozukluklu kiþilerin yakýnlarýnda % 2-21 oranýnda ). Bu hastalýðý olanlarýn yaklaþýk % 50 ‘sinin, yakýnlarýnda bu hastalýk gözlenmekte olup, %15 vakada bu yakýnlýk birinci derecedendir.

Panik bozukluðunun oluþumunda geliþimsel ve çevresel faktörler:

Çocuklukta yaþanan “seperasyon (çocukluk döneminde anne-baba sevgisinin kaybý,yaptýklarýnýn anne ve babanýn kalýplarý ile uygunluk göstermemesi halinde terkedilecegi korkusu) anksiyetesi”nin panik bozukluk ve agorafobi ile iliþkisi olduðu iddia edilmektedir. Panik bozukluðu hastalarý ailelerinin“kendilerine düþük derecede bakim verdikleri ancak çok fazla koruyucu olduklarýný “ söylemektedirler. Boþanma, olum sebebiyle daha çocukken anne-babadan ayrýlma yaþantýlarý olanlarda da panik ataklarý fazla görülmektedir.
Yapýlan bazý araþtýrmalara göre, panik bozukluðu baþlamadan yaklaþýk iki ay kadar önce, kiþi için önemli bir takým olaylar belirtilmiþtir (önemli bir kiþinin kaybý gibi

Panik bozukluðunda beyindeki deðiþimler:

“Hipokampal girus” denen bölgede metabolik asimetri gözlenmiþ olup, ‘her an olacak’ seklindeki beklenti anýnda beyin temposal bölgesinde kan akýmýnda artýþ saptanmýþtýr. Karbon di okside aþýrý duyarlýlýk,noradrenerjik sistemin aþýrý aktivitesi ve serotonin yapýmýndaki bozukluklarýn hastalýkta rol aldýðý düþünülmektedir.

Panik bozukluðu ile karýþabilen diðer hastalýklar:

Kansýzlýk, kalp krizi (angina pectoris ve myokard enfarktüsü), kalp yetmezliði, yüksek tansiyon, astým, akciðer ambolisi, beyin-damar hastalýklarý (enfarktlar-beyin kanamalarý), epilepsi (sara hastalýðý), migren, multipl skleroz, beyin tümörleri, diabet (seker hastalýðý), hipertiroidi (tiroid bezlerinin çok çalýþmasý), hipoglisemi (kan sekeri düþüklüðü),hipoparatiroidi (paratiroid bezlerinin az çalýþmasý), bazý maddelerle zehirlenme (amfetamin, kokain, marihuana, nikotin, teofilin,antikolinerjik dediðimiz maddeler), bazý maddelerin kullanýmýnýn aniden kesilmesi ( alkol, tansiyon tedavisinde kullanýlan ilaçlar, uyku getirici ilaçlar),üremi,vücut su-tuz dengesi bozukluklarý, yaygýn enfeksiyonlar, lupus hastalýðý panik bozukluk tablolarý ile karýþabilmektedir.

Hastalýðýn gidisi nasýldýr?

Genellikle yetiþkinliðe geçiþ ya da erken yetiþkinlik dönemlerinde baþlamakta ancak çocukluk caðýnda da baþlayabilmektedir. Hastalýðýn görülme olasýlýðý, ek olarak otuzlu yaslarýn ortalarýnda gene artmaktadýr.

Tedavi yöntemleri :

1-Ýlaç tedavisi: En az 2-3 ay olmak üzere ,doz yavaþça yükseltilmek üzere kullanýlmalýdýr. 2- Biliþsel-davranýþçý tedavi: Kiþiye panik ataklarý ile ilgili olan yanlýþ bilgileri ve inançlarý gösterilir. Vücudundaki yanlýþ anlayýp,algýladýðý ufak hislerin kendini ölüme götürmediði ,bunlarýn kýsa sureli olduðu belirlenir. Böyle bir þey olduðunda durumu geçirmek için yapacaðý þeyler gösterilir.

Hastalýðýn tedavisi neden önemlidir?

Vakalarýn % 40-80’inde majör depresyon dediðimiz tablo hastalýða eklenip,durumu aðýrlaþtýrmaktadýr. Kiþilerin bahsetmemesine karsýn intihar riski yüksektir. Hastalarýn % 20-40’inda alkol ve madde baðýmlýlýðý görülmektedir. Kiþi ilerleyen donemde eve baðýmlý hale gelebilmekte ya da hastane,eczane gibi yerlere yakýn olmayý yeðlemektedir. Hasta bu konuya yakýn olmayan doktorlarý bir dolaþýp,gereksiz ya da yanlýþ tedaviler almaktadýr. Çevresi ile iletiþimi bozulan kiþinin mesleki,sosyal,ailesel iþlevselliði azalmaktadýr.