Genel Bilgiler

Giriş

Epidemioloji, sıklık

NF-1 :1/2500-3300

NF-2: 1/50 000- 120 000

Tüm ýrklarda görülebilir. Kadýn erkek farký yoktur.

Patofizyoloji, patogenez, hastalığın oluşum mekanizması

Neurofibromin adlý nöral tumor süpresor proteini kodlayan genlerde meydana gelen mutasyonlar sebetir. NF1 de sorumlu gene 17q11.2 lokalizasyonundadýr. Nf-2 de ise 22q11 lokalizasyonundadýr. Bu bölgelerdeki mutasyonlar sonunda düzgün neurofinromin sentezlenemdiðinden gerekli nöral growth supresyonu olmamakta ve nörofibromatoziz geliþmektedir.

Yakınmalar

NF-1 hastalarda deðiþik klinik sunumlara yol açabilir. Sadece kutanöz bulgular verebileceði gibi hayatý tehdit edici bulgularla ve ciddi þekil bozukluklarý ile de gidebilir.

Cafe ea lait lekeleri denen cilt lekeleri tanýda önedmlidir. Bu lekeler genelde oval , kahverengi ciltden kabarýk olmayan hiperpigmente lezyonlardýr. 3 yaþýna kadar hastalarda görülmeyebilir. 6 veya daha fazla sayýda cafe au lait lekesi tanýyý þiddetle düþündürmelidir.

Cafe-au-lait lekeleri populasyonun %1 inde 3 e kadar sayýca normalde var olabilir.

Koltuk altlarýnda ve kasýklarda çillenmeler adolesanda görülmeye baþlar ve nörofibramatoziz bulgusudur.

Nörofibromlar adolesan dönemde görülmeye baþlýyacaktýr. Nörofibromlar, shwan hücrelerinden, fibroblastlardan, mast hücrelerinden ve vasküler yapýlardan oluþur. Herhangi bir sinirin hernhangi bir noktasýndan geliþebilir. Nörofibromlar, kütanöz, subkutanöz ve pleksiform þekilde olabilir. Kahverrengi, pempe ve cilt renginde olabilirler.

Kemik tutulumu sonunda bacaklarda yaylanmalar ve kortekste incelemeler görülebilir. Vertebralarda çökmeler olabilir. Kemiklerde aðrýlar ve patolojik kýýrklar olabilir. Ayný þekilde yüz kemiklerinde ve orbitada þekil bozukluklarý görülebilir.

Bu hastalarda nöroendokrin bozukluklarda görülebilir. Kýsa boyun, büyüme hormonu eksikliði,  erken ergenlik ve erken seksüel karakter geliþmesi,ile birlikte kranial tümörler,  pheochromocytomada sýk görülebilir. Bu yüzden hastalarda yýllýk hipertansiyon taramasý uygun olacaktýr.

Akustik noroma bir NF2 bulgus olabilmektedir. Hastada iþitme kaybýna çýnlamaya sebep olabilir. Optik glioma, astrasitom, intramedüüler gloma, apendimom, menengioma gibi santral tutulumlar NF2 de daha çok görülmektedir.

Laboratuvar testleri

Taný kriterleri nelerdir

NF-1 de taný kriterleri.  Aþaðýda sayýlan kriterlerden 2 veya daha fazlasýnýn bulunmasý

1. altý veya daha fazla cafe-au-lait lekeleri varlýðý, lekler puberteden önce5 mm puberteden sonra 15 mm bulmalýdýr.
2. iki veya daha fazla nörofibrom görülmesi
3. aksiller veya ingünal bölgede çillenmeler olmasý
4. optik gliom
5. iki veya daha fazla Lisch nodülü- bunlar gözün iris tabakasýnda oluþan hamartomlardýr
6. kemik tutulumu, sphenoid displasizisi, uzun kemiklerde korteks incelmesi
7. birinci derece NF-1 hasta yakýný varlýðý
   

NF-2 de taný kriterleri. Aþaðýdaki iki maddeden birinini olmasý

1. bilateral acustik sinir üzerinde kitle oluþmasý- Mr ile gösterilmelidir.
2. NF-2 hasta yakýnýna sahip olmak ve þunlardan birinin olmasý
1.  unilateral  8. kranial sinir kitlesi geliþimi
2. neurofibroma, meningioma, glioma, schwannoma, veya juvenile posterior subcapsular opasite varlýðý maddelerinden ikisinin olmasý

Laboratuvar

genetik çalýþmalar

Radyolojik bulgular

MR

Beyin  MR ý ve vertebra Mrlarý oluþan nörofibroma kitlelerini gösterebilir. NF1 taný kriteri olan optik gliomda yine MR ile gösterilebilir.

18-Fluorodeoxyglucose positron emission tomography (18FDG PET), plexiform nörofibromlarda malign dönüþümü göstermesi açýsýndan faydalý olabilir.

Göðüs CT de göðüs tutulumu varsa, yüzeyel nörofibromlar, torasik kifoskolyoz, vertebral çökmeler, geniþlemiþ nöral foraminalar, kaburga üzerinde nörofibromalarýn baskýsý ile oluþan çentiklenmeler görülebilir.

Slit-lamp incelemesi ile gözlerde lsich nodülleri görülebilir.

Wood lamp inceleme ile daha az belirgin cafe au lait lekeler görünür hale gelebilir.

Medikal tedaviler

Nörofibromlarda oluþan ani büyümeler veya aðrý geliþmesi malign dönüþüm uyarýcýsýdýr. Bu durumlarda kitleler alýnmalý veya biyopsi yapýlmalýdýr.

Çýnlama yapan akustik nöromlar ve vertigo yapan kranial kitlerler dikkatli bir þekilde  çýkarýlmalýdýr.

Epilepsi geliþen vakalarda sebep olan menegiomlarda çýkarýlmalýdýr. Kifoskolyoz ve kemik deformiteleri için ortopedik konsultasyon gerekebilir.

Plastik cerrahlar yüzde deformiteler için devereye girebilir.

Psikologlar ve psikiyatristler hasta ve yakýnlarýna destek saðlayabilir. Öðrenme kapasitesini deðerlendirip yönlendirmelerde bulunabilirler.

Prognoz, Hastalığın seyri

Hasta çocuklarda yýllýk fizik muayene, nörolojik muayene ve optalmolojik muayene yapýlmasý ve okul çaðýna gelmeden önce odyolojik muayenenin tamamlanmasý  önerilmektedir. Kifoskolyoz varlýðý, yýllýk hipertansiyon varlýðý, okul öncesi öðrenme kapasitesi ve dil öðrenme kabiliyetlerinin ölçülmesi önerilmektedir. Asemptomatik hastalarda rutin nörooptalmolojik MR takipleri gerekliliði tartýþmalýdýr.

Giriþ
Otozomal dominat nörogenetik bir hastalýktýr. Bir çok organ ve dokuyu tutabilir. Tuttuðu dokular arasýnda cilt, periferik sinirler, santral sinir sistemi ve kemikler vardýr. Hastalýk fenotipik özelliklerine göre NF-1, NF-2 ve segmental nörofibramatoziz olarak üçe ayrýlýr. NF-1 de daha çok periferik sinirler tutulur. Ancak vakada ilerleme oldukça zamanla diðer tutulumlarda eklenebilir. NF-2 santral sinir sistemini yani beyin ve omiriliði tutmayý sever. Segmental nörofibramatoziz ise sadece bir ekstremiteyi tutabilir.
Epidemioloji, sýklýk

NF-1 :1/2500-3300

NF-2: 1/50 000- 120 000

Tüm ýrklarda görülebilir. Kadýn erkek farký yoktur.

Neurofibromin adlý nöral tumor süpresor proteini kodlayan genlerde meydana gelen mutasyonlar sebetir. NF1 de sorumlu gene 17q11.2 lokalizasyonundadýr. Nf-2 de ise 22q11 lokalizasyonundadýr. Bu bölgelerdeki mutasyonlar sonunda düzgün neurofinromin sentezlenemdiðinden gerekli nöral growth supresyonu olmamakta ve nörofibromatoziz geliþmektedir.

NF-1 hastalarda deðiþik klinik sunumlara yol açabilir. Sadece kutanöz bulgular verebileceði gibi hayatý tehdit edici bulgularla ve ciddi þekil bozukluklarý ile de gidebilir.

Cafe ea lait lekeleri denen cilt lekeleri tanýda önedmlidir. Bu lekeler genelde oval , kahverengi ciltden kabarýk olmayan hiperpigmente lezyonlardýr. 3 yaþýna kadar hastalarda görülmeyebilir. 6 veya daha fazla sayýda cafe au lait lekesi tanýyý þiddetle düþündürmelidir.

Cafe-au-lait lekeleri populasyonun %1 inde 3 e kadar sayýca normalde var olabilir.

Koltuk altlarýnda ve kasýklarda çillenmeler adolesanda görülmeye baþlar ve nörofibramatoziz bulgusudur.

Nörofibromlar adolesan dönemde görülmeye baþlýyacaktýr. Nörofibromlar, shwan hücrelerinden, fibroblastlardan, mast hücrelerinden ve vasküler yapýlardan oluþur. Herhangi bir sinirin hernhangi bir noktasýndan geliþebilir. Nörofibromlar, kütanöz, subkutanöz ve pleksiform þekilde olabilir. Kahverrengi, pempe ve cilt renginde olabilirler.

Kemik tutulumu sonunda bacaklarda yaylanmalar ve kortekste incelemeler görülebilir. Vertebralarda çökmeler olabilir. Kemiklerde aðrýlar ve patolojik kýýrklar olabilir. Ayný þekilde yüz kemiklerinde ve orbitada þekil bozukluklarý görülebilir.

Bu hastalarda nöroendokrin bozukluklarda görülebilir. Kýsa boyun, büyüme hormonu eksikliði,  erken ergenlik ve erken seksüel karakter geliþmesi,ile birlikte kranial tümörler,  pheochromocytomada sýk görülebilir. Bu yüzden hastalarda yýllýk hipertansiyon taramasý uygun olacaktýr.

Akustik noroma bir NF2 bulgus olabilmektedir. Hastada iþitme kaybýna çýnlamaya sebep olabilir. Optik glioma, astrasitom, intramedüüler gloma, apendimom, menengioma gibi santral tutulumlar NF2 de daha çok görülmektedir.

Taný kriterleri nelerdir

NF-1 de taný kriterleri.  Aþaðýda sayýlan kriterlerden 2 veya daha fazlasýnýn bulunmasý

1. altý veya daha fazla cafe-au-lait lekeleri varlýðý, lekler puberteden önce5 mm puberteden sonra 15 mm bulmalýdýr.
2. iki veya daha fazla nörofibrom görülmesi
3. aksiller veya ingünal bölgede çillenmeler olmasý
4. optik gliom
5. iki veya daha fazla Lisch nodülü- bunlar gözün iris tabakasýnda oluþan hamartomlardýr
6. kemik tutulumu, sphenoid displasizisi, uzun kemiklerde korteks incelmesi
7. birinci derece NF-1 hasta yakýný varlýðý
   

NF-2 de taný kriterleri. Aþaðýdaki iki maddeden birinini olmasý

1. bilateral acustik sinir üzerinde kitle oluþmasý- Mr ile gösterilmelidir.
2. NF-2 hasta yakýnýna sahip olmak ve þunlardan birinin olmasý
1.  unilateral  8. kranial sinir kitlesi geliþimi
2. neurofibroma, meningioma, glioma, schwannoma, veya juvenile posterior subcapsular opasite varlýðý maddelerinden ikisinin olmasý

Laboratuvar

genetik çalýþmalar

Nörofibromlarda oluþan ani büyümeler veya aðrý geliþmesi malign dönüþüm uyarýcýsýdýr. Bu durumlarda kitleler alýnmalý veya biyopsi yapýlmalýdýr.

Çýnlama yapan akustik nöromlar ve vertigo yapan kranial kitlerler dikkatli bir þekilde  çýkarýlmalýdýr.

Epilepsi geliþen vakalarda sebep olan menegiomlarda çýkarýlmalýdýr. Kifoskolyoz ve kemik deformiteleri için ortopedik konsultasyon gerekebilir.

Plastik cerrahlar yüzde deformiteler için devereye girebilir.

Psikologlar ve psikiyatristler hasta ve yakýnlarýna destek saðlayabilir. Öðrenme kapasitesini deðerlendirip yönlendirmelerde bulunabilirler.

Hasta çocuklarda yýllýk fizik muayene, nörolojik muayene ve optalmolojik muayene yapýlmasý ve okul çaðýna gelmeden önce odyolojik muayenenin tamamlanmasý  önerilmektedir. Kifoskolyoz varlýðý, yýllýk hipertansiyon varlýðý, okul öncesi öðrenme kapasitesi ve dil öðrenme kabiliyetlerinin ölçülmesi önerilmektedir. Asemptomatik hastalarda rutin nörooptalmolojik MR takipleri gerekliliði tartýþmalýdýr.