Genel Bilgiler
ENDOSKOPÝ
Endoskopi vücut içerisindeki boþluklarýn deðiþik cihazlarla gözlenmesi iþlemine denir. Halk arasýnda endoskopi denildiðinde sadece mideye bakýlmasý anlaþýlýrsa da Aslýnda endoskopi dediðimiz gibi Genel manada vücut içerisindeki boþluklu organlarýn gözle görülecek þekilde videoendoskopik cihazlarla incelenmesi iþlemine verilen genel addýr.
Örnek vermek gerekirse mide içerisine yapýlan Endoskopi iþlemine gastroskopi denilirken, kalýn baðýrsak içerisinde bakýlmasýna ise kolonoskopi denir.
Akciðer grafisinde veya tomografide görülen nodüller lezyonlarýn, lekelerin tanýlarýn konulmasý amacýyla bronþlarýn endoskopi ile incelenmesi iþlemine bronkoskopi denilmektedir.
Örneðin Laparoskopi (Karýn içi boþluðu) , artroskopi (eklem içi boþluðu) , mediastinoskopi (göðüs kafesi boþluðu), histeroskopi (bayanlarda kýsýrlýðý nedeni incelenirken Rahim içi) nin endoskopik cihazlar ile incelenmesi iþlemleridir.
Endoskopik cihazlar rijid, sert yapýda olabildiði gibi amaca yönelik olarak esnek kývrýlabilen tarzda da üretilebilmektedirler. Gastroenteroloji dalýnda kullanýlan endoskopik cihazlar günümüzde kývrýlabilen esnek video endoskoplardýr.
Video endoskoplar genel olarak esnek hortumun uç kýsmýnda video kamera, ýþýk kaynaðý, hava kanalý, su kanalý, biyopsi alma gibi giriþimsel iþlemlerin yapýlacaðý tünel þeklinde bir boþluk içerirler. Bu boþluktan ayný zamanda iþlem sýrasýnda görüntüyü bozan, mide ve baðýrsaklardaki sývýlar aspire edilerek uzaklaþtýrýlabilirler.
GASTROSKOPÝ
Gastroskopi, videoendoskopik cihaz ile önce aðýz içini sonra yemek borusunu (Özofagus), daha sonra mide içerisini ve en sonunda 12. Parmak baðýrsaðý da denilen duodenumun birinci ve ikinci kýsmýna gözle görerek incelenmesine denir.
Ýþleme baþlamadan önce aðýz ve boðazýn arka kýsýmlarý xylocain spray denilen lokal anestetik ajan ile uyuþturulur. Bu ajan bu bölgeye püskürtülerek uygulanýr. Daha sonra hasta sol yan tarafýna yatýrýlýr. Damardan verilen sedoanaljezi ilaçlarý ile hasta yakýn takip altýnda uyutulur. Sedoanaljezi ile uyutulan hasta parmaktan pulse oksimetre cihazý ile parsiyel oksijen basýncý takip altýna alýnýr. Ayný zamanda monitörde hastanýn kalp ritmi de bu esnada izlenmektedir. tanýsal bir gastroskopi iþlemi 2 ila 4 dakika arasýnda sürer.
Sedoanaljezi için verilen ilaçlara göre hastanýn derlenme suresi deðiþebilmektedir. Midazolam grubu ilaçlar da derlenme süresi 30 ila 60 dakikayý bulabilir. Propofol kullanýldýðýnda ise derlenme çok daha çabuk olacaktýr. Ancak her halükarda bu hastalara o gün içerisinde araç kullanmamalarý, imzalý iþler yapmamalarý veya sorumluluk gerektiren iþler düzenlemeleri kuvvetle tavsiye edilmektedir.
Gastroskopi iþlemleri esnasýnda genel olarak korpus dediðimiz gövde bölümünden ve midenin çýkýþýna yakýn Antrum denilen bölgelerden endoskopi kanalýnýn içerisinden geçirilen biyopsi forsepsi denilen küçük cihaz ile patolojik inceleme için biyopsi parçalarý alýnýr. Alýnan parçalarýn incelenmesi ile mide yüzeyinde helikobakter pilori bakterisinin varlýðý, gastritin þiddeti, intestinal metaplazi var olup olmadýðý genel olarak deðerlendirilir.
Onikiparmak baðýrsaðýnýn yani duodenum denilen bölgenin birinci kýsmýna bulbus denir. Bulbus üst gastrointestinal sistem kanamalarýnýn en sýk olduðu bölgedir. Aktif kanamasý olan hastalarda gastroskopi sýrasýnda skleroterapi denilen metot ile kanamalarý durdurulabilir. Skleroterapi iþlemi cihazýnýn kanal boþluðundan geçirilen skleroterapi iðnesi aracýlýðý ile kanayan bölge etrafýna ve ortasýna yapýlan yakýcý sklerozan solüsyon enjeksiyonu ile yapýlýr.
Gastroskopi iþlemi esnasýnda daha birçok tedavi edici iþlemler kolayca yapýlabilmektedir. Midedeki poliplerin alýnmasý, mide içerisinde zaman içinde oluþan bezoar denilen taþlaþmýþ gýdalarýn parçalanýp çýkartýlmasý, yanlýþlýkla yutulan yabancý maddelerin (toplu iðne, pil gibi) çýkartýlmasý bunlara örnektir.
Aþaðýda bir hastamda mide endoskopi iþlemini görüyorsunuz. Burada olduðu gibi iþlem 3 dakikak civarýnda sürmektedir.