logo

SaglikDanis.com

Ve
Veya
Aynen
 Doç.Dr. Murat DEMÝRBAÞ            

Güncelleme: 9.07.2012

x

Genel Bilgiler

Giriş

Testis Hastalýklarý

Testisler erkekte iki önemli görevi vardýr:

1-Testosteron denen erkeklik hormonunu salgýlamak
2-Üremeyi saðlayan tohum hücrelerini meydana getirmek.

Her iki torbada birer tane olmak üzere saðlý sollu 2 tanedir. 

Hidrosel:
Hidrosel terimi, Yunanca hydro; su ve cele; tümör kelimelerinden gelir.  Halk arasýnda su fýtýðý olarakta bilinen hidrosel, testisleri çevreleyen zarlar içinde normalden daha fazla sývý birikimi sonucu testis torbasýnýn (skrotum) þiþmesi durumudur. Normalde testis ile bu zarlar arasýnda, testisin kayganlýðýný saðlamak için  0.5 -1 ml.  sývý bulunurken hidroselde bu sývý miktarý 100-200 ml. hatta bazen çok daha fazla hacimlere ulaþabilir.

Testis Hastalýklarý

HÝDROSEL TÝPLERÝ;
Konjenital (Doðumsal) Hidrosel:
Anne  karnýnda testis, karýn içi yerleþimlidir ve gebeliðin 14. haftasýndan itibaren karnýn alt bölgelerine doðru ilerler ve sonrasýnda skrotum denen testis torbasýna iner. Bu iniþ sýrasýnda birlikte sürüklenen karýn zarý (periton) bir eldiven parmaðý tarzýnda skrotuma kadar testisle birlikte iner. Doðumdan bir süre sonra bu kesecik kapanarak ipliksi bir yapý halini alýr, bu kesecik kapanmaz ise karýn içi sývýsý bu açýklýktan geçerek testis etrafýnda skrotumda birikir ve þiþliðe neden olur bu oluþan durum hidrosel olarak adlandýrýlýr, eðer açýklýk büyükse karýn içi organlar burdan sarkarak fýtýk oluþturabilir. Hidrosel, testisi saran zarlarla sýnýrlý kalmýþsa buna testiküler hidrosel, testis kordu boyunca kistik bir yapý þeklinde sýnýrlý ise kord hidroseli veya kordon kisti olarak adlandýrýlýr. Konjenital hidrosel yenidoðan erkeklerin yaklaþýk %6’sýnda görülür. Yenidoðan  hidrosellerinin birçoðu doðumsaldýr ancak tümör, enfeksiyon veya dolaþým bozukluklarýnýn bu dönemde hidrosele neden olabileceði unutulmamalýdýr. Yenidoðan çaðýnda 2 çeþit hidrosel izlenir; 1.Komünikan hidrosel (iliþkili hidrosel); skrotuma inen karýn zarýnýn tamamen açýk olmasý anlamýndayken, 2. Komünikan olmayan tip hidrosellerde, bu zarýn karýn tarafýnda olan kýsmýnýn normal olmayan þekilde kapanmasý ve peritoneal sývýnýn skrotum içersinde hapsolmasý anlamýndadýr.
Eriþkin Hidrosel:
Eriþkin erkeklerde ve daha yaþlýlarda skrotumun maruz kaldýðý travma, testis ve eklerinin iltihabi hastalýklarý, testis tümörleri, varikosel ameliyatlarý ve radyoterapi sonrasý gibi nedenler ile hidrosel oluþabilir. Böbrek nakli olan hastalarýn %70’inde tek taraflý hidrosel oluþur. Periton dializi veya ventriküloperitoneal þant uygulanýmý gibi peritoneal sývýnýn tip ve hacminin deðiþtiði durumlarda da hidrosel görülebilir. Testis torsiyonu (testisin kendi etrafýnda aniden dönmesi), %20 hastada reaktif hidrosele neden olabilir ve acil müdahale gerektiren testis torsiyonunu maskeleyebilir.
Hidrosel, eriþkin erkeklerin yaklaþýk %1’inde ve genellikle 40 yaþýn üzerinde görülür.
TANI:
Hidrosel tanýsý hikaye ve fizik muayene ile kolayca konulabilir.
Birçok hidrosel hiçbir þikayete neden olmaz, hastalarýn hekime baþvuruþu  genellikle skrotumda aðrýsýz þiþlik nedeni ile olmaktadýr. Hasta skrotumda aðýrlýk, dolgunluk hissedebilir. Nadiren kasýk bölgesinde hafif rahatsýzlýk hissi ve bel bölgesine vuran aðrýdan rahatsýzlýk duyabilirler. Aðrý genellikle olmaz eðer varsa beraberindeki akut epididim enfeksiyonu nedeni ile olabilir. Konjenital hidroselde,skrotumdaki þiþliðin sabahlarý kaybolup, günün ilerleyen saatlerinde belirginleþmesi tipiktir. Ateþ, titreme, bulantý, kusma basit hidrosellerde genellikle görülmez.
Skrotum muayenesinde, hidrosel testisin üst ön kýsmýnda yerleþimli olarak izlenir. %7-10 iki taraflýdýr. Özellikle sað taraftaki hidroseller genellikle kasýk fýtýðý ile birliktedir. Eðer enfeksiyon yoksa skrotumda kýzarýklýk veya renk deðiþikliði yoktur. Skrotuma karanlýk bir odada ýþýk tutulduðu zaman þiþkinlik sebebi hidrosel ise ýþýðý geçirir buna transülliminasyon denir. Konjenital hidroselde ise þiþlik, çocuk ayaða kalktýðýnda veya aðladýðýnda belirginleþirken, muayene sýrasýnda veya yattýðýnda kaybolur.
Ýngüinal-skrotal ultrasonografi, teþhisi doðrulamak için yapýlabilir, testis ve eklerindeki anormallikler (özellikle testis tümörleri), kompleks kistik kitleler, spermatosel, veya birlikte fýtýk olup olmadýðýný göstermede etkindir. Testis renkli Doppler ultrasonografisi, testisteki kan akýmýný göstermede kullanýlýr ve özellikle testis torsiyonundan þüpheleniliyorsa mutlak yapýlmalýdýr.
TEDAVÝ:
Konjenital Hidrosel; Konjenital komünike olmayan hidrosel genellikle ilk 1 yýl içinde kendiliðinden düzelmektedir. Komünike hidroselde de 12- 18 aya kadar düzelme beklenebilir. Bu nedenle yenidoðanda hidrosel komünikan olsun veya olmasýn 1 yýl süre ile takip edilmeli ve bu süre sonunda hidrosel halen devam ediyorsa cerrahi olarak tedavi edilmelidir. Çocuklardaki hidrosel ameliyatý kasýktan yapýlan kesi ile uygulanmalýdýr.
 Eriþkin Hidrosel ; Eðer hidrosel bir rahatsýzlýða neden olmuyorsa herhangi bir tedaviye gerek yoktur. Hidrosel kesesi testisin kan akýmýný bozacak kadar büyükse, kozmetik açýdan kötü bir görüntüye yol açýyorsa, gerginlik ve aðýrlýk hissi ile hastada rahatsýzlýk uyandýrýyorsa, cinsel ilþkiyi zorlaþtýrýyorsa ve beraberinde fýtýk varsa tedavi edilmesi gereklidir. Eriþkin hidroseli skrotumdan yapýlan kesi ile uygulanýr.
Cerrahi tedavi basit ve etkin olmasýna raðmen, özellikle anestezi açýsýndan yüksek riskli hastalarda, iðne ile hidrosel sývýsý boþaltýlabilir ancak bu önerilen bir yöntem deðildir çünkü hem kýsa sürede yeniden oluþur hemde enfeksiyon riski oluþturur.
Ayrýca iðne ile hidrosel sývýsý boþaltýldýktan sonra tekrar oluþmayý önlemek amacý ile içeri % 5’lik tetrasiklin, %5 lik etholamin gibi sklerozan maddeler verilmesi esasýna dayanan tedavilerde mevcuttur ancak bu yöntemde de hidroselin tekrarlamasý, aðrýlý olmasý ve meni yollarýnda hasara yol açabilmesi nedeniyle, sadece kýsýrlýðýn önemli olmadýðý yaþlý erkeklerde uygulanmasý önerilmektedir.  
Spermatosel:
Testisten sonra meni yollarýnda oluþan sperm içeren aðrýsýz kistik lezyondur. Boyutlarý genelde 1 cm.den küçük iken bazen çok daha büyük boyutlara ulaþabilir. Büyük boyutlara ulaþýp baský nedeni ile sperm taþýnmasýna engel olyor veya hastaya rahatsýzlýk hissi veriyorsa cerrahi olarak eksize edilir.
Varikosel:
Saðlýklý erkeklerin % 15 kadarýnda ve kýsýrlýk sorunu ile baþvuranlarýn % 20-40’ýnda saptanan varikosel,testis toplar damarlarýnda geniþleme, varisleþme olarak tanýmlanabilen ve en sýk rastlanan erkek kýsýrlýk sebebidir. Sol tarafta görülme oraný %90 iken sað tarafta %2 oranýnda görülür. Ýki taraflý görülme oraný saðlýklý genç erkeklerde %1 oranýndayken kýsýr erkeklerde bu oran %20’yi geçmektedir.Varikosel testislerde sýcaklýk artýþý ve toplardamardaki kanýn testise geri akýmý sonrasý mikro dolaþýmý etkileyerek sperm üretimini bozar; sayý, hareketlilik, yapý ve kromozomal yapýya etki sonucu dölleme kapasitesini olumsuz etkiler. 

Varikosel ergenlik yaþlarýnda ortaya çýkmaya baþlayan ve zaman ile ilerleyen bir toplardamar hastalýðýdýr. Genetik yapýsý uygun olan ve ayakta fazlaca duranlarda bazen aðrý ve görüntü bozukluðu ile ortaya çýkarsa da kýsýrlýk ve diðer nedenler ile yapýlan el muayenesinde saptanýr. Toplardamarlarýn içinde bulunan ve ters akýmý engelleyen valf sistemini oluþturan kapakçýklarýn damar çapý geniþlemesi sonucunda yetersiz kalmasý ile testislerin toplardamar çýkýþýnda basýnç artýþý gerçekleþir. Artan basýnç sonucu testis dokusu içindeki kan dolaþýmý (mikrosirkülasyon) bozularak sperm üretimi etkilenir.

varikosel


Belirtiler:
Varikosel genellikle bir belirti vermez. Genellikle kýsýrlýk nedeni ile tetkik edilen hastalarda rutin muayene sýrasýnda tespit edilir. Bazý hastalarda, testisten bacaða yayýlan aðrý ve sýcak ortamda torbada belirginleþen kývrýmlý damar yapýsý ile fark edilebilebilir.
Taný:
Farklý derecelerde görülebilen varikoselin tanýsý bu konuda tecrübeli bir Ürolog tarafýndan doðru þartlarda yapýlacak detaylý bir muayene ile konulur. Gerektiði durumlarda renki doppler ultrasonografi testi yapýlabilir. Varikosel fizik muayene bulgularýna göre þu þekilde sýnýflandýrýlýr;
Subklinik: Fizik muayene ile saptanamayan varikosel
Grade 1: Elle muayene sýrasýnda hasta ayakta ve ýkýnýrken tespit edilir.
Grade 2: Hasta ýkýnmadan elle muayene sýrasýnda tespit edilebilir.
Grade 3: Geniþlemiþ damarlar gözle görülebilir.
Tedavi:
Varikosel tek baþýna bir saðlýk sorunu oluþturmaz. Sperm hücrelerini etkileyerek kýsýrlýk sebebi olmasý ve bazen de aðrýya neden olmasý nedeni ile tedavisi gerekir. Aðrý sorunu olmayan ve kýsýrlýðýn sorun oluþturmadýðý kiþilerde herhangi bir tedavi yapýlmasýna gerek yoktur.
Cerrahi Tedavi: 
Varikoselin tedavisi cerrahidir ve öncelikle mikrocerrahi varikosel ameliyatý önerilmelidir. Kýsýrlýk nedeni ile varikosel saptanan hastalarda ilk tercih olarak ilaç tedavisi veya tüp bebek yöntemleri uygulanmasý doðru deðildir. Doðru taný konulmasý ve mikrocerrahi yönteminin baþarýyla uygulanmasý ile tedavisi gerçekleþtirilen varikosel hastalarýnda spermogram parametrelerinde % 80’in üzerinde istatistiki anlamlýlýk gösteren düzelme saðlanýr ve bunlarýn çoðu baþka bir tedavi gerektirmeden çocuk sahibi olabilirler.
Varikoselektomi ameliyatlarýnda sonra hidrosel, testis arter yaralanmasý, varikosel tekrarlamasý gibi komplikasyonlar olabilir. Ancak mikrocerrahi ile bu komplikasyonlar hemen hemen hiç görülmemektedir.
Testis Torsiyonu (Dönmesi):
Testislerin her biri skrotum denen torba içersinde birer meni kanalý üzerinde asýlý olarak bulunurlar. Bu kanallar da testisleri besleyen kan damarlarý vardýr. Testis torsiyonunda, testis sperm kanalý etrafýnda döner ve bu durumda testise kan gitmez. Bu sorun bazen hiçbir nedene baðlý olmaksýzýn, hatta bazen uykuda ortaya çýkar. Bunun dýþýnda aðýr fiziksel hareketle de meydana gelebilir.  

Belirtiler

Tek testiste ani ve genellikle þiddetli sancý;
Skrotum içinde testislerden birinin yukarý çýkmasý;
Bulantý ve kusma;
Baygýnlýk hissi;
Þiþme;
Ateþ.
Testiste aniden veya agýr fiziksel hareketten sonra ortaya çýkan, ani þiddetli sancý (acil).
Testisin torsiyonu sýk rastlanan bir olay deðildir. Daha çok küçük çocuklarda, bazen de ergenlik çaðý civarýnda görülür. Ancak her yaþta olabilir.

donmuþ spermatik kord

Taný:
Ayný yerde daðýlmayan þiddetli sancý ile birlikte bulantý, kusma, baygýnlýk hissi, ortada belirgin bir neden yoksa (travma gibi) akla testis torsiyonunu getirir. Öte yandan, ayný semptomlara skrotum içinde bir iltihaplanma veya bir tümör de neden olabilir. Diðer durumlardan ayrýmý renkli dopler ultrasonografi ile mümkündür.



Tedavi :
Acil taný konularak testisin olayýn baþlangýcýndan itibaren 4-6 saat içersinde cerrahi olarak eski haline döndürülüp torba içine tespit edilmesi gerekir, ayrýca ileride ortaya çýkabilecek bir torsiyon olasýlýðýný önlemek için, genellikle diðer testis de yerine tespit edilir. Ýlk 4-6 saatte müdahale edilemeyen durumlarda testisin cerrahi olarak çýkarýlmasý gerekebilir. 
Ýnmemiþ Testis:
Yumurtalardan biri veya her ikisinin, doðumdan sonra torbada bulunmama halidir. Testisler geliþim süreci içinde karýn boþluðunda oluþur ancak vücut ýsýsýndan daha düþük sýcaklýktaki, nispeten vücut dýþýnda sayýlabilecek bir yer olan torbalara göç ederler. Burasý, testislerin en iyi çalýþmasýný saðlayabilecek vücuda göre daha soðuk bir bölgedir. Yine ortam ýsýsý düþtüðünde testislerin yukarýya doðru yer deðiþtirmesi de ayný fonksiyonu sürdürmek içindir. Tüm bunlar karýþýk bir çok hormonal ve mekanik etkileþimle saðlanýr.

Ýnmemiþ testis, zamanýndan önce doðanlarda %26-30, zamanýnda doðan bebeklerde ise %2.7-3.2 sýklýkla görülür. Testislerin torbalara iniþi, anne karnýndaki son 3 ayda olur, bu bazen doðum sonrasý da sürer ve birinci yaþ gününde inmemiþ testis sýklýðý zamanýndan erken doðan bebeklerde % 5.4 e, zamanýnda doðanlarda % 1 e kadar düþer. Eðer bu sürede yerine inmezse mutlaka ve gecikmeden tedavi edilmelidir.

Tedavi, genellikle, ameliyatla yumurtayý torbaya indirip, orada tesbit etmektir. Gerçek inmemiþ testisin , 1 yaþýndan sonra torbalara inmesi beklenmez. Ýnmemiþ testisli çocuklarýn % 14 ünde ailevi inmemiþ testis hikayesi de vardýr. Daha çok sað taraftadýr (%60) ve %20 iki taraflý olabilir.

x

x

x

x

x


Giriþ

Testis Hastalýklarý

Testisler erkekte iki önemli görevi vardýr:

1-Testosteron denen erkeklik hormonunu salgýlamak
2-Üremeyi saðlayan tohum hücrelerini meydana getirmek.

Her iki torbada birer tane olmak üzere saðlý sollu 2 tanedir. 

Hidrosel:
Hidrosel terimi, Yunanca hydro; su ve cele; tümör kelimelerinden gelir.  Halk arasýnda su fýtýðý olarakta bilinen hidrosel, testisleri çevreleyen zarlar içinde normalden daha fazla sývý birikimi sonucu testis torbasýnýn (skrotum) þiþmesi durumudur. Normalde testis ile bu zarlar arasýnda, testisin kayganlýðýný saðlamak için  0.5 -1 ml.  sývý bulunurken hidroselde bu sývý miktarý 100-200 ml. hatta bazen çok daha fazla hacimlere ulaþabilir.

Testis Hastalýklarý

HÝDROSEL TÝPLERÝ;
Konjenital (Doðumsal) Hidrosel:
Anne  karnýnda testis, karýn içi yerleþimlidir ve gebeliðin 14. haftasýndan itibaren karnýn alt bölgelerine doðru ilerler ve sonrasýnda skrotum denen testis torbasýna iner. Bu iniþ sýrasýnda birlikte sürüklenen karýn zarý (periton) bir eldiven parmaðý tarzýnda skrotuma kadar testisle birlikte iner. Doðumdan bir süre sonra bu kesecik kapanarak ipliksi bir yapý halini alýr, bu kesecik kapanmaz ise karýn içi sývýsý bu açýklýktan geçerek testis etrafýnda skrotumda birikir ve þiþliðe neden olur bu oluþan durum hidrosel olarak adlandýrýlýr, eðer açýklýk büyükse karýn içi organlar burdan sarkarak fýtýk oluþturabilir. Hidrosel, testisi saran zarlarla sýnýrlý kalmýþsa buna testiküler hidrosel, testis kordu boyunca kistik bir yapý þeklinde sýnýrlý ise kord hidroseli veya kordon kisti olarak adlandýrýlýr. Konjenital hidrosel yenidoðan erkeklerin yaklaþýk %6’sýnda görülür. Yenidoðan  hidrosellerinin birçoðu doðumsaldýr ancak tümör, enfeksiyon veya dolaþým bozukluklarýnýn bu dönemde hidrosele neden olabileceði unutulmamalýdýr. Yenidoðan çaðýnda 2 çeþit hidrosel izlenir; 1.Komünikan hidrosel (iliþkili hidrosel); skrotuma inen karýn zarýnýn tamamen açýk olmasý anlamýndayken, 2. Komünikan olmayan tip hidrosellerde, bu zarýn karýn tarafýnda olan kýsmýnýn normal olmayan þekilde kapanmasý ve peritoneal sývýnýn skrotum içersinde hapsolmasý anlamýndadýr.
Eriþkin Hidrosel:
Eriþkin erkeklerde ve daha yaþlýlarda skrotumun maruz kaldýðý travma, testis ve eklerinin iltihabi hastalýklarý, testis tümörleri, varikosel ameliyatlarý ve radyoterapi sonrasý gibi nedenler ile hidrosel oluþabilir. Böbrek nakli olan hastalarýn %70’inde tek taraflý hidrosel oluþur. Periton dializi veya ventriküloperitoneal þant uygulanýmý gibi peritoneal sývýnýn tip ve hacminin deðiþtiði durumlarda da hidrosel görülebilir. Testis torsiyonu (testisin kendi etrafýnda aniden dönmesi), %20 hastada reaktif hidrosele neden olabilir ve acil müdahale gerektiren testis torsiyonunu maskeleyebilir.
Hidrosel, eriþkin erkeklerin yaklaþýk %1’inde ve genellikle 40 yaþýn üzerinde görülür.
TANI:
Hidrosel tanýsý hikaye ve fizik muayene ile kolayca konulabilir.
Birçok hidrosel hiçbir þikayete neden olmaz, hastalarýn hekime baþvuruþu  genellikle skrotumda aðrýsýz þiþlik nedeni ile olmaktadýr. Hasta skrotumda aðýrlýk, dolgunluk hissedebilir. Nadiren kasýk bölgesinde hafif rahatsýzlýk hissi ve bel bölgesine vuran aðrýdan rahatsýzlýk duyabilirler. Aðrý genellikle olmaz eðer varsa beraberindeki akut epididim enfeksiyonu nedeni ile olabilir. Konjenital hidroselde,skrotumdaki þiþliðin sabahlarý kaybolup, günün ilerleyen saatlerinde belirginleþmesi tipiktir. Ateþ, titreme, bulantý, kusma basit hidrosellerde genellikle görülmez.
Skrotum muayenesinde, hidrosel testisin üst ön kýsmýnda yerleþimli olarak izlenir. %7-10 iki taraflýdýr. Özellikle sað taraftaki hidroseller genellikle kasýk fýtýðý ile birliktedir. Eðer enfeksiyon yoksa skrotumda kýzarýklýk veya renk deðiþikliði yoktur. Skrotuma karanlýk bir odada ýþýk tutulduðu zaman þiþkinlik sebebi hidrosel ise ýþýðý geçirir buna transülliminasyon denir. Konjenital hidroselde ise þiþlik, çocuk ayaða kalktýðýnda veya aðladýðýnda belirginleþirken, muayene sýrasýnda veya yattýðýnda kaybolur.
Ýngüinal-skrotal ultrasonografi, teþhisi doðrulamak için yapýlabilir, testis ve eklerindeki anormallikler (özellikle testis tümörleri), kompleks kistik kitleler, spermatosel, veya birlikte fýtýk olup olmadýðýný göstermede etkindir. Testis renkli Doppler ultrasonografisi, testisteki kan akýmýný göstermede kullanýlýr ve özellikle testis torsiyonundan þüpheleniliyorsa mutlak yapýlmalýdýr.
TEDAVÝ:
Konjenital Hidrosel; Konjenital komünike olmayan hidrosel genellikle ilk 1 yýl içinde kendiliðinden düzelmektedir. Komünike hidroselde de 12- 18 aya kadar düzelme beklenebilir. Bu nedenle yenidoðanda hidrosel komünikan olsun veya olmasýn 1 yýl süre ile takip edilmeli ve bu süre sonunda hidrosel halen devam ediyorsa cerrahi olarak tedavi edilmelidir. Çocuklardaki hidrosel ameliyatý kasýktan yapýlan kesi ile uygulanmalýdýr.
 Eriþkin Hidrosel ; Eðer hidrosel bir rahatsýzlýða neden olmuyorsa herhangi bir tedaviye gerek yoktur. Hidrosel kesesi testisin kan akýmýný bozacak kadar büyükse, kozmetik açýdan kötü bir görüntüye yol açýyorsa, gerginlik ve aðýrlýk hissi ile hastada rahatsýzlýk uyandýrýyorsa, cinsel ilþkiyi zorlaþtýrýyorsa ve beraberinde fýtýk varsa tedavi edilmesi gereklidir. Eriþkin hidroseli skrotumdan yapýlan kesi ile uygulanýr.
Cerrahi tedavi basit ve etkin olmasýna raðmen, özellikle anestezi açýsýndan yüksek riskli hastalarda, iðne ile hidrosel sývýsý boþaltýlabilir ancak bu önerilen bir yöntem deðildir çünkü hem kýsa sürede yeniden oluþur hemde enfeksiyon riski oluþturur.
Ayrýca iðne ile hidrosel sývýsý boþaltýldýktan sonra tekrar oluþmayý önlemek amacý ile içeri % 5’lik tetrasiklin, %5 lik etholamin gibi sklerozan maddeler verilmesi esasýna dayanan tedavilerde mevcuttur ancak bu yöntemde de hidroselin tekrarlamasý, aðrýlý olmasý ve meni yollarýnda hasara yol açabilmesi nedeniyle, sadece kýsýrlýðýn önemli olmadýðý yaþlý erkeklerde uygulanmasý önerilmektedir.  
Spermatosel:
Testisten sonra meni yollarýnda oluþan sperm içeren aðrýsýz kistik lezyondur. Boyutlarý genelde 1 cm.den küçük iken bazen çok daha büyük boyutlara ulaþabilir. Büyük boyutlara ulaþýp baský nedeni ile sperm taþýnmasýna engel olyor veya hastaya rahatsýzlýk hissi veriyorsa cerrahi olarak eksize edilir.
Varikosel:
Saðlýklý erkeklerin % 15 kadarýnda ve kýsýrlýk sorunu ile baþvuranlarýn % 20-40’ýnda saptanan varikosel,testis toplar damarlarýnda geniþleme, varisleþme olarak tanýmlanabilen ve en sýk rastlanan erkek kýsýrlýk sebebidir. Sol tarafta görülme oraný %90 iken sað tarafta %2 oranýnda görülür. Ýki taraflý görülme oraný saðlýklý genç erkeklerde %1 oranýndayken kýsýr erkeklerde bu oran %20’yi geçmektedir.Varikosel testislerde sýcaklýk artýþý ve toplardamardaki kanýn testise geri akýmý sonrasý mikro dolaþýmý etkileyerek sperm üretimini bozar; sayý, hareketlilik, yapý ve kromozomal yapýya etki sonucu dölleme kapasitesini olumsuz etkiler. 

Varikosel ergenlik yaþlarýnda ortaya çýkmaya baþlayan ve zaman ile ilerleyen bir toplardamar hastalýðýdýr. Genetik yapýsý uygun olan ve ayakta fazlaca duranlarda bazen aðrý ve görüntü bozukluðu ile ortaya çýkarsa da kýsýrlýk ve diðer nedenler ile yapýlan el muayenesinde saptanýr. Toplardamarlarýn içinde bulunan ve ters akýmý engelleyen valf sistemini oluþturan kapakçýklarýn damar çapý geniþlemesi sonucunda yetersiz kalmasý ile testislerin toplardamar çýkýþýnda basýnç artýþý gerçekleþir. Artan basýnç sonucu testis dokusu içindeki kan dolaþýmý (mikrosirkülasyon) bozularak sperm üretimi etkilenir.

varikosel


Belirtiler:
Varikosel genellikle bir belirti vermez. Genellikle kýsýrlýk nedeni ile tetkik edilen hastalarda rutin muayene sýrasýnda tespit edilir. Bazý hastalarda, testisten bacaða yayýlan aðrý ve sýcak ortamda torbada belirginleþen kývrýmlý damar yapýsý ile fark edilebilebilir.
Taný:
Farklý derecelerde görülebilen varikoselin tanýsý bu konuda tecrübeli bir Ürolog tarafýndan doðru þartlarda yapýlacak detaylý bir muayene ile konulur. Gerektiði durumlarda renki doppler ultrasonografi testi yapýlabilir. Varikosel fizik muayene bulgularýna göre þu þekilde sýnýflandýrýlýr;
Subklinik: Fizik muayene ile saptanamayan varikosel
Grade 1: Elle muayene sýrasýnda hasta ayakta ve ýkýnýrken tespit edilir.
Grade 2: Hasta ýkýnmadan elle muayene sýrasýnda tespit edilebilir.
Grade 3: Geniþlemiþ damarlar gözle görülebilir.
Tedavi:
Varikosel tek baþýna bir saðlýk sorunu oluþturmaz. Sperm hücrelerini etkileyerek kýsýrlýk sebebi olmasý ve bazen de aðrýya neden olmasý nedeni ile tedavisi gerekir. Aðrý sorunu olmayan ve kýsýrlýðýn sorun oluþturmadýðý kiþilerde herhangi bir tedavi yapýlmasýna gerek yoktur.
Cerrahi Tedavi: 
Varikoselin tedavisi cerrahidir ve öncelikle mikrocerrahi varikosel ameliyatý önerilmelidir. Kýsýrlýk nedeni ile varikosel saptanan hastalarda ilk tercih olarak ilaç tedavisi veya tüp bebek yöntemleri uygulanmasý doðru deðildir. Doðru taný konulmasý ve mikrocerrahi yönteminin baþarýyla uygulanmasý ile tedavisi gerçekleþtirilen varikosel hastalarýnda spermogram parametrelerinde % 80’in üzerinde istatistiki anlamlýlýk gösteren düzelme saðlanýr ve bunlarýn çoðu baþka bir tedavi gerektirmeden çocuk sahibi olabilirler.
Varikoselektomi ameliyatlarýnda sonra hidrosel, testis arter yaralanmasý, varikosel tekrarlamasý gibi komplikasyonlar olabilir. Ancak mikrocerrahi ile bu komplikasyonlar hemen hemen hiç görülmemektedir.
Testis Torsiyonu (Dönmesi):
Testislerin her biri skrotum denen torba içersinde birer meni kanalý üzerinde asýlý olarak bulunurlar. Bu kanallar da testisleri besleyen kan damarlarý vardýr. Testis torsiyonunda, testis sperm kanalý etrafýnda döner ve bu durumda testise kan gitmez. Bu sorun bazen hiçbir nedene baðlý olmaksýzýn, hatta bazen uykuda ortaya çýkar. Bunun dýþýnda aðýr fiziksel hareketle de meydana gelebilir.  

Belirtiler

Tek testiste ani ve genellikle þiddetli sancý;
Skrotum içinde testislerden birinin yukarý çýkmasý;
Bulantý ve kusma;
Baygýnlýk hissi;
Þiþme;
Ateþ.
Testiste aniden veya agýr fiziksel hareketten sonra ortaya çýkan, ani þiddetli sancý (acil).
Testisin torsiyonu sýk rastlanan bir olay deðildir. Daha çok küçük çocuklarda, bazen de ergenlik çaðý civarýnda görülür. Ancak her yaþta olabilir.

donmuþ spermatik kord

Taný:
Ayný yerde daðýlmayan þiddetli sancý ile birlikte bulantý, kusma, baygýnlýk hissi, ortada belirgin bir neden yoksa (travma gibi) akla testis torsiyonunu getirir. Öte yandan, ayný semptomlara skrotum içinde bir iltihaplanma veya bir tümör de neden olabilir. Diðer durumlardan ayrýmý renkli dopler ultrasonografi ile mümkündür.



Tedavi :
Acil taný konularak testisin olayýn baþlangýcýndan itibaren 4-6 saat içersinde cerrahi olarak eski haline döndürülüp torba içine tespit edilmesi gerekir, ayrýca ileride ortaya çýkabilecek bir torsiyon olasýlýðýný önlemek için, genellikle diðer testis de yerine tespit edilir. Ýlk 4-6 saatte müdahale edilemeyen durumlarda testisin cerrahi olarak çýkarýlmasý gerekebilir. 
Ýnmemiþ Testis:
Yumurtalardan biri veya her ikisinin, doðumdan sonra torbada bulunmama halidir. Testisler geliþim süreci içinde karýn boþluðunda oluþur ancak vücut ýsýsýndan daha düþük sýcaklýktaki, nispeten vücut dýþýnda sayýlabilecek bir yer olan torbalara göç ederler. Burasý, testislerin en iyi çalýþmasýný saðlayabilecek vücuda göre daha soðuk bir bölgedir. Yine ortam ýsýsý düþtüðünde testislerin yukarýya doðru yer deðiþtirmesi de ayný fonksiyonu sürdürmek içindir. Tüm bunlar karýþýk bir çok hormonal ve mekanik etkileþimle saðlanýr.

Ýnmemiþ testis, zamanýndan önce doðanlarda %26-30, zamanýnda doðan bebeklerde ise %2.7-3.2 sýklýkla görülür. Testislerin torbalara iniþi, anne karnýndaki son 3 ayda olur, bu bazen doðum sonrasý da sürer ve birinci yaþ gününde inmemiþ testis sýklýðý zamanýndan erken doðan bebeklerde % 5.4 e, zamanýnda doðanlarda % 1 e kadar düþer. Eðer bu sürede yerine inmezse mutlaka ve gecikmeden tedavi edilmelidir.

Tedavi, genellikle, ameliyatla yumurtayý torbaya indirip, orada tesbit etmektir. Gerçek inmemiþ testisin , 1 yaþýndan sonra torbalara inmesi beklenmez. Ýnmemiþ testisli çocuklarýn % 14 ünde ailevi inmemiþ testis hikayesi de vardýr. Daha çok sað taraftadýr (%60) ve %20 iki taraflý olabilir.


Ýlgili Kelimeler Listesi: Testis Hastalýklarý, testis aðrýsý, testis büyüklüðü, testis þiþmesi, testis kanseri belirtileri, testis iltihabý, testis sarkmasý, varikosel

Not:  Aþaðýdaki mavi linklerden ilgili kelimeler için tek týkla site içi arama yapabilirsiniz..


Bu Soru 18603 kere okunmuştur.


x

Bu sayfanın linki başarıyla arkadaşınıza gönderilmiştir.

x

Yorum Katkı ve Ek sorular Editör onayladıktan sonra yayınlanır.

x

Editor onayı gerektirir..

SİTE İÇİ ARAMA YAP

BU KONUDA ANA MAKALELER

Testis Hastalýklarý    Doç.Dr. Murat DEMÝRBAÞ
VARÝKOSEL    Op.Dr. Süleyman ESERDAÐ
VARÝKOSEL   Uzm.Dr. Mehmet KALKAN
Varikosel ve kýsýrlýk   Dr. Editor Saglikdanis