Testis kanseri teþhisi konulduktan sonra, “Kanser dokusu testisin içinde mi sýnýrlý? Testis etraf dokularýna sirayet var mý? Vücudun baþka bölgelerine yayýlým var mý?” araþtýrýlmalýdýr.

Bu nedenle yapýlacak tüm iþlemlere hastalýðýn evrelemesi denilmektedir. Evreleme sonrasýnda elde edilecek hastalýðýn klinik evresi bu aþamadan sonra ne tür bir tedavinin önerilmesi gerektiðini saðlayacaktýr. Aþaðýdaki testler evrelemede kullanýlabilen testlerdir.

• Akciðer grafisi: X-ýþýnlarýyla çekilen bu filimde göðüs kafesi içinde yer alan akciðerde hastalýk yayýlýmý var mý, yok mu konusunda yardýmcý olacaktýr

Bilgisayarlý Tomografi (BT): Ýnsan vücudunda istenilen bölgede belirli aralýklarla görünütü kesitleri alarak organlarýn durumunu deðerlendirir. Özellikle bu yöntem akciðer grafisinde þüpheli bir yayýlým düþünülüyorsa akciðer BT ve “karýn içindeki lenf bezlerinde yayýlým var mý?” bunu araþtýrmak için tüm batýn BT olarak deðerlendirilir.

Lenfanjiografi: Testis kanserleri en sýk lenf bezlerine yayýlým gösterebildiðinden, lenf bezlerinin görüntülenmesi hastalýk varlýðý açýsýndan deðerlendirilmesi önemlidir. Lenfanjiografi, bacaktaki lenf damarýndan iðne ile boyalý madde verildikten sonra, bu boyalý maddenin gittiði lenf damarlarý ve lenf bezlerinin X-ýþýnlarý ile bu boyalý maddenin akýmýndaki blokajlarýn görüntülenmesi temeline dayanýr. Ancak zamanýmýzda, BT ile elde edilen veriler yeterlidir, lenfanjiografi çok nadiren uygulanýr.

Abdominal lenf nodüllerinin çýkartýlmasý: Testislerin lenf akýmýnýn aktýðý lenf bezleri batýnda ana toplar (Vena cava inferior) ve atar (Aorta) damarlarýnýn etrafýnda yer almaktadýr. Bu nedenle testis kanserinde ilk yayýlým bu ana atar ve ya toplar damar etrafýndaki lenf bezlerine olmaktadýr. Yukarýda belirtildiði gibi buraya yayýlým konusunda BT yapýlmakla beraber, bu lenf nodüllerinin çýkartýlarak, patolojik olarak hastalýk (kanser) var olup olmadýðýný anlamak da, ayrý bir yöntemdir. Özellikle laparoskopik cerrahi yöntem ile bu lenf bezleri rahatlýkla alýnabilir ve en doðru sonuç olarak patolojik deðerlendirme ile hastaya burada kanser yayýlýmý olup olmadýðý söylenebilir. Ayrýca, seminom dýþý tümörlerde, bu lenf bezlerinin çýkartýlmasý, hastalýðýn yayýlmasýna da engel olabilir. Seminoma tipi testis kanserlerinde ise lenf bezlerindeki kanser hücrelerinin tedavisinde radyoterapi ile tedavi edilmektedir.

Radikal inguinal orþiektomi ve biopsi: Bu, kanser düþünülen testisin tümüyle uzaklaþtýrýldýðý cerrahi iþlemde kasýktan cerrahi kesi yapýlarak testis dokusundan alýnan örneklerin, dondurma kesit yöntemiyle, ameliyathanede patoloji tarafýndan anýnda incelenmesidir. Kanser hücresi varsa testis tamamen uzaklaþtýrýlýr. Bu iþleme radikal inguinal orþiektomi denir. Testise, kanser þüphesiyle, yapýlacak cerrahi iþlemin kesinlikle testis torbasýna yapýlan bir cerrahi kesi ile uygulanmamasý gerekir. Zira, eðer testiste kanser varsa bu kesi kanserin evre atlamasýna neden olabilir.

Serum tümör marker deðerleri: Tümör ya da tümörün olduðu doku tarafýndan kana karýþan bu maddelerin kandaki düzeyine bakýlýr. Bu markerler (kanser spesifik maddeler) tümörün tipi konusunda bize bilgi vereceði gibi, markerlerin yüksekliðinin derecesi de, tümörün evrelemesinde ve risk faktörleri arasýnda deðerlendirilecektir.

Ameliyat (radikal inguinal orþiektomi) öncesinde olduðu gibi, ameliyat sonrasýnda da sözü edilen tümör markerlerinin kandaki seviyeleri deðerlendirilmelidir. Bu markerlerin normal sýnýrlara düþmemesi vücutta baþka odaklarda kanser olma olasýlýðý anlamýný taþýr. Ayrýca uygulanan tedavilerin takibinde, nüskün deðerlendirilmesinde hep bu markerlerin seviyesi kontrol edilecektir.

Evre 0’da, kanserli anormal hücreler sadece sperm hücrelerinin geliþtiði ve bulunduðu ince kanalcýklarýn içinde yer alýr. Bu hücreler normal dokulara sirayet etmemiþtir. Bazen bu duruma “prekanseröz durum” da denilebilmektedir. Ayrýca Evre 0 testis tümörü “Karsinoma Ýn Situ” olarak da tanýmlanmaktadýr. Tüm tümör markerleri normaldir.

Evre I, Evre IA, Evre IB ve Evre IS olmak üzere 3 alt grupta sýnýflanýr. Bu sýnýflama, yukarýda sözü edildiði gibi radikal inguinal orþiektomi ameliyatýyla kanserli testis tamamen uzaklaþtýrýldýktan sonra yapýlýr.

Evre IA, kanser testis ya da testisle beraber epididim içindedir. Bir ihtimal testisi saran içteki membrana sirayet etmiþ olabilir. Serumdaki tümör markerleri normaldir.

Evre IB, kanser testis ve epididim içinde sýnýrlýdýr. 

Ancak testis içinde kan ve kenf damarlarýna sirayet etmiþtir (vasküler ve/veya lenfatik invazyon pozitif).ya da

Testisi saran dýþ zara (tunika albuginea, Þekil-2) sirayet etmiþtir.

iiSpermatik kordon denilen testisin baðlý olduðu kordonda tümör yayýlýmý vardýr

Serum tümör markerleri normaldir.

Evre IS, Kanser testisin herhangi bir yerinde olabilir (sadece testis içinde, spermatik kordonda, trstis torbasýnýn duvarýnda). 

Tüm tümör markerleri hafif yüksektir

iBir ya da daha fazla tümör markeri orta derecede ya da oldukça yüksek miktarda yüksek kalmaktadýr.

Evre II, kendi içinde Evre IIA, Evre IIB ve Evre IIC olarak üç alt gruba ayrýlýr. Bu sýnýflama, yukarýda sözü edildiði gibi radikal inguinal orþiektomi ameliyatýyla kanserli testis tamamen uzaklaþtýrýldýktan sonra yapýlýr.

Testisin içindeki seviyesi farklý olabilir (içinde sýnýrlý olabilir, epididime, spermatik kordona, testis torbasýna sirayet etmiþ durumda olabilir). 

iKarýn içndeki lenf nodlarýna yayýlým vardýr. Burada 2 cm. boyutunu aþmayan 5 ya da daha az lenf adenopati (patolojik boyuttan lenf nodülü) vardýr. Tüm tümör markerleri normal ya da hafif yüksek seviyededir.

Testisin içindeki seviyesi farklý olabilir (içinde sýnýrlý olabilir, epididime, spermatik kordona, testis torbasýna sirayet etmiþ durumda olabilir).

iKarýn içndeki lenf nodlarýna yayýlým vardýr. Burada 2 cm boyutunu aþmýþ ancak 5 cm. boyutunu aþmayan 5 ya da daha az lenf adenopati (patolojik boyuttan lenf nodülü) vardýr. Tüm tümör markerleri normal ya da hafif yüksek seviyededir.

Testisin içindeki seviyesi farklý olabilir (içinde sýnýrlý olabilir, epididime, spermatik kordona, testis torbasýna sirayet etmiþ durumda olabilir).

iKarýn içndeki lenf nodlarýna yayýlým vardýr. Burada 5 cm boyutunu aþmýþtýr. Tüm tümör markerleri normal ya da hafif yüksek seviyededir.

Evre III’de kendi içinde Evre IIIA, Evre IIIB ve Evre IIIC olarak üç alt grupta evrelenir.

Testisin içindeki seviyesi farklý olabilir (içinde sýnýrlý olabilir, epididime, spermatik kordona, testis torbasýna sirayet etmiþ durumda olabilir).

iKanser, karýn içinde bir yada daha fazla lenf nodülüne sirayet etmiþ olabilir

iiLenf bezlerinin ötesine ya da akciðere kanser yayýlýmý vardýr. Tüm tümör markerleri normal ya da hafif yüksek seviyededir.

Testisin içindeki seviyesi farklý olabilir (içinde sýnýrlý olabilir, epididime, spermatik kordona, testis torbasýna sirayet etmiþ durumda olabilir).

iLenf bezlerinde ya da bezlerinin ötesine ya da akciðere kanser yayýlýmý vardýr. Tüm tümör markerleri normal ya da yüksek seviyededir.

Testisin içindeki seviyesi farklý olabilir (içinde sýnýrlý olabilir, epididime, spermatik kordona, testis torbasýna sirayet etmiþ durumda olabilir).

Lenf bezlerinde ya da bezlerinin ötesine ya da akciðere kanser yayýlýmý vardýr. Tüm tümör markerleri genelde çok yüksek seviyededir.

Testis kanseri teþhisi konulduktan sonra, “Kanser dokusu testisin içinde mi sýnýrlý? Testis etraf dokularýna sirayet var mý? Vücudun baþka bölgelerine yayýlým var mý?” araþtýrýlmalýdýr.

Bu nedenle yapýlacak tüm iþlemlere hastalýðýn evrelemesi denilmektedir. Evreleme sonrasýnda elde edilecek hastalýðýn klinik evresi bu aþamadan sonra ne tür bir tedavinin önerilmesi gerektiðini saðlayacaktýr. Aþaðýdaki testler evrelemede kullanýlabilen testlerdir.

• Akciðer grafisi: X-ýþýnlarýyla çekilen bu filimde göðüs kafesi içinde yer alan akciðerde hastalýk yayýlýmý var mý, yok mu konusunda yardýmcý olacaktýr

Bilgisayarlý Tomografi (BT): Ýnsan vücudunda istenilen bölgede belirli aralýklarla görünütü kesitleri alarak organlarýn durumunu deðerlendirir. Özellikle bu yöntem akciðer grafisinde þüpheli bir yayýlým düþünülüyorsa akciðer BT ve “karýn içindeki lenf bezlerinde yayýlým var mý?” bunu araþtýrmak için tüm batýn BT olarak deðerlendirilir.

Lenfanjiografi: Testis kanserleri en sýk lenf bezlerine yayýlým gösterebildiðinden, lenf bezlerinin görüntülenmesi hastalýk varlýðý açýsýndan deðerlendirilmesi önemlidir. Lenfanjiografi, bacaktaki lenf damarýndan iðne ile boyalý madde verildikten sonra, bu boyalý maddenin gittiði lenf damarlarý ve lenf bezlerinin X-ýþýnlarý ile bu boyalý maddenin akýmýndaki blokajlarýn görüntülenmesi temeline dayanýr. Ancak zamanýmýzda, BT ile elde edilen veriler yeterlidir, lenfanjiografi çok nadiren uygulanýr.

Abdominal lenf nodüllerinin çýkartýlmasý: Testislerin lenf akýmýnýn aktýðý lenf bezleri batýnda ana toplar (Vena cava inferior) ve atar (Aorta) damarlarýnýn etrafýnda yer almaktadýr. Bu nedenle testis kanserinde ilk yayýlým bu ana atar ve ya toplar damar etrafýndaki lenf bezlerine olmaktadýr. Yukarýda belirtildiði gibi buraya yayýlým konusunda BT yapýlmakla beraber, bu lenf nodüllerinin çýkartýlarak, patolojik olarak hastalýk (kanser) var olup olmadýðýný anlamak da, ayrý bir yöntemdir. Özellikle laparoskopik cerrahi yöntem ile bu lenf bezleri rahatlýkla alýnabilir ve en doðru sonuç olarak patolojik deðerlendirme ile hastaya burada kanser yayýlýmý olup olmadýðý söylenebilir. Ayrýca, seminom dýþý tümörlerde, bu lenf bezlerinin çýkartýlmasý, hastalýðýn yayýlmasýna da engel olabilir. Seminoma tipi testis kanserlerinde ise lenf bezlerindeki kanser hücrelerinin tedavisinde radyoterapi ile tedavi edilmektedir.

Radikal inguinal orþiektomi ve biopsi: Bu, kanser düþünülen testisin tümüyle uzaklaþtýrýldýðý cerrahi iþlemde kasýktan cerrahi kesi yapýlarak testis dokusundan alýnan örneklerin, dondurma kesit yöntemiyle, ameliyathanede patoloji tarafýndan anýnda incelenmesidir. Kanser hücresi varsa testis tamamen uzaklaþtýrýlýr. Bu iþleme radikal inguinal orþiektomi denir. Testise, kanser þüphesiyle, yapýlacak cerrahi iþlemin kesinlikle testis torbasýna yapýlan bir cerrahi kesi ile uygulanmamasý gerekir. Zira, eðer testiste kanser varsa bu kesi kanserin evre atlamasýna neden olabilir.

Serum tümör marker deðerleri: Tümör ya da tümörün olduðu doku tarafýndan kana karýþan bu maddelerin kandaki düzeyine bakýlýr. Bu markerler (kanser spesifik maddeler) tümörün tipi konusunda bize bilgi vereceði gibi, markerlerin yüksekliðinin derecesi de, tümörün evrelemesinde ve risk faktörleri arasýnda deðerlendirilecektir.

Ameliyat (radikal inguinal orþiektomi) öncesinde olduðu gibi, ameliyat sonrasýnda da sözü edilen tümör markerlerinin kandaki seviyeleri deðerlendirilmelidir. Bu markerlerin normal sýnýrlara düþmemesi vücutta baþka odaklarda kanser olma olasýlýðý anlamýný taþýr. Ayrýca uygulanan tedavilerin takibinde, nüskün deðerlendirilmesinde hep bu markerlerin seviyesi kontrol edilecektir.

Evre 0’da, kanserli anormal hücreler sadece sperm hücrelerinin geliþtiði ve bulunduðu ince kanalcýklarýn içinde yer alýr. Bu hücreler normal dokulara sirayet etmemiþtir. Bazen bu duruma “prekanseröz durum” da denilebilmektedir. Ayrýca Evre 0 testis tümörü “Karsinoma Ýn Situ” olarak da tanýmlanmaktadýr. Tüm tümör markerleri normaldir.

Evre I, Evre IA, Evre IB ve Evre IS olmak üzere 3 alt grupta sýnýflanýr. Bu sýnýflama, yukarýda sözü edildiði gibi radikal inguinal orþiektomi ameliyatýyla kanserli testis tamamen uzaklaþtýrýldýktan sonra yapýlýr.

Evre IA, kanser testis ya da testisle beraber epididim içindedir. Bir ihtimal testisi saran içteki membrana sirayet etmiþ olabilir. Serumdaki tümör markerleri normaldir.

Evre IB, kanser testis ve epididim içinde sýnýrlýdýr. 

Ancak testis içinde kan ve kenf damarlarýna sirayet etmiþtir (vasküler ve/veya lenfatik invazyon pozitif).ya da

Testisi saran dýþ zara (tunika albuginea, Þekil-2) sirayet etmiþtir.

iiSpermatik kordon denilen testisin baðlý olduðu kordonda tümör yayýlýmý vardýr

Serum tümör markerleri normaldir.

Evre IS, Kanser testisin herhangi bir yerinde olabilir (sadece testis içinde, spermatik kordonda, trstis torbasýnýn duvarýnda). 

Tüm tümör markerleri hafif yüksektir

iBir ya da daha fazla tümör markeri orta derecede ya da oldukça yüksek miktarda yüksek kalmaktadýr.

Evre II, kendi içinde Evre IIA, Evre IIB ve Evre IIC olarak üç alt gruba ayrýlýr. Bu sýnýflama, yukarýda sözü edildiði gibi radikal inguinal orþiektomi ameliyatýyla kanserli testis tamamen uzaklaþtýrýldýktan sonra yapýlýr.

Testisin içindeki seviyesi farklý olabilir (içinde sýnýrlý olabilir, epididime, spermatik kordona, testis torbasýna sirayet etmiþ durumda olabilir). 

iKarýn içndeki lenf nodlarýna yayýlým vardýr. Burada 2 cm. boyutunu aþmayan 5 ya da daha az lenf adenopati (patolojik boyuttan lenf nodülü) vardýr. Tüm tümör markerleri normal ya da hafif yüksek seviyededir.

Testisin içindeki seviyesi farklý olabilir (içinde sýnýrlý olabilir, epididime, spermatik kordona, testis torbasýna sirayet etmiþ durumda olabilir).

iKarýn içndeki lenf nodlarýna yayýlým vardýr. Burada 2 cm boyutunu aþmýþ ancak 5 cm. boyutunu aþmayan 5 ya da daha az lenf adenopati (patolojik boyuttan lenf nodülü) vardýr. Tüm tümör markerleri normal ya da hafif yüksek seviyededir.

Testisin içindeki seviyesi farklý olabilir (içinde sýnýrlý olabilir, epididime, spermatik kordona, testis torbasýna sirayet etmiþ durumda olabilir).

iKarýn içndeki lenf nodlarýna yayýlým vardýr. Burada 5 cm boyutunu aþmýþtýr. Tüm tümör markerleri normal ya da hafif yüksek seviyededir.

Evre III’de kendi içinde Evre IIIA, Evre IIIB ve Evre IIIC olarak üç alt grupta evrelenir.

Testisin içindeki seviyesi farklý olabilir (içinde sýnýrlý olabilir, epididime, spermatik kordona, testis torbasýna sirayet etmiþ durumda olabilir).

iKanser, karýn içinde bir yada daha fazla lenf nodülüne sirayet etmiþ olabilir

iiLenf bezlerinin ötesine ya da akciðere kanser yayýlýmý vardýr. Tüm tümör markerleri normal ya da hafif yüksek seviyededir.

Testisin içindeki seviyesi farklý olabilir (içinde sýnýrlý olabilir, epididime, spermatik kordona, testis torbasýna sirayet etmiþ durumda olabilir).

iLenf bezlerinde ya da bezlerinin ötesine ya da akciðere kanser yayýlýmý vardýr. Tüm tümör markerleri normal ya da yüksek seviyededir.

Testisin içindeki seviyesi farklý olabilir (içinde sýnýrlý olabilir, epididime, spermatik kordona, testis torbasýna sirayet etmiþ durumda olabilir).

Lenf bezlerinde ya da bezlerinin ötesine ya da akciðere kanser yayýlýmý vardýr. Tüm tümör markerleri genelde çok yüksek seviyededir.