Aft; aðýz içerisinde sýklýkla yanak, dudak, dil üzerinde, yumuþak damakta, yemek borusu giriþinde, diþ eti üzerinde görülen solgun sarý-kýrmýzý hale ile çevrili oldukça aðrýlý yaralardýr. Toplumun %18-20’si az ya da çok aft sorunu ile karþý karþýyadýr. Bayanlarda daha sýklýkla rastlanýr. Aft genellikle tek olarak seyretse de ayný anda birkaç bölgede birden görülebilmektedir. Aftýn oluþumunu hýzlandýrýcý ve seyrini kötüleþtirici birçok faktör saptanmasýna karþýn oluþ nedeni tam olarak belirlenememiþtir. Bu nedenle aft oluþumunu hýzlandýran ve iyileþmesini geciktiren faktörlerden bahsetmek mümkündür. Stres aft oluþmasýnýn en önemli nedenlerinden birisidir. Hanýmlarda, adet öncesi dönem gerginlik de aft oluþumunu hýzlandýran faktörlerdendir. Turunçgiller, sirke, turþu, patates cipsi, tuzlu ve baharatlý çerezler gibi aðýz içini tahriþ edebilen yiyecekler aft oluþumunu hýzlandýran önemli faktörler arasýnda sayýlmaktadýr. Yanak, dil, dudak ýsýrma, sert yiyeceklerin tahriþi ve yumuþak olmayan diþ fýrçalama iþlemleri ve iyi adapte olmayan protezlerin neden olduðu vuruklar aft için uygun zeminin oluþmasýna yardýmcý olurlar. Diþ macunlarýnýn temizleme özelliðini artýrmak için köpük yapýcý olarak yapýlarýna katýlan "sodyum lauryl sulhate" ( SLS ) tahriþ edici bir kimyasaldýr. SLS bu özelliði ile aft oluþumu üzerine direkt etkili olan bir maddedir. Behçet Hastalýðý yaný sýra habis tümörler ve otoümmin hastalýklarla birlikte de tekrarlayýcý aftlar görülebilmektedir. Ayrýca B12 vitamini ve demir noksanlýðý,sigara içme, tütün çiðneme gibi alýþkanlýklarýn da aft oluþumuna katkýda bulunan önemli faktörler olduðu bilinmektedir. 

Aftlar herhangi bir tedavi uygulanmasa da genellikle 7-10 gün sonra kendiliðinden iyileþmektedir. Aft sorunu ile karþý karþýya kalýnýnca sýcak, asidik ve tahriþ edici gýdalardan kaçýnýlýnmalý, oksijenli suya batýrýlan pamuk yada gazlý bez ile aft bölgesi temizlenebilir, Su ile karbonat karýþýmýndan hazýrlanan ince yapýlý bir krem aft üzerine sürülebilir, yarým bardak suya yarým kaþýk tuz ilavesi ile elde edilen solusyonla günde üç kez gargara yapýlabilir, yemeklerden önce aft bölgesine "xylocaine" solusyonu ya da aðýz için hazýrlanmýþ anestezik kremler uygulanabilir, aft üzerine uygulanacak "orabase", "Gly-oxide", "Cankaid","Ambesol" gibi aðýz içi kremler uygulanabilir, "sucralfate" tableti ýlýk suda eritip gargara yapýlabilir, özellikle aftýn baþlangýç aþamasýnda "tetrasiklin" tableti suda eriterek elde edilen solusyon ile gargara yapmak aftýn fazla büyümesini engeller ve aðrýyý azaltýr, gene aftýn baþlangýç safhasýnda bölgeye bir topikal steroid "%0.1 lik triamcinalone" uygulanmasý ya da steroidli bir gargara "betamethasone þurup" ile gargara yapmak aftýn fazla büyümesini engeller ve aðrýyý azaltýr, "Chlorhexadine" gargaralar iyileþme periyodunu kýsaltýr, "Tetrasiklin" þurupla hazýrlanan 12,500 unite "nystatin", 1.25 mg "diphenhydramine", ve 0.25 mg/ml "hydrocortisone" karýþýmý ’shotgun’ solusyonu olarak kullanýlabilir. 

Uçuk; çýkmadan önce kendini belli eder (0-24 saat önceden); karýncalanma, kaþýnma, yanma, sýzlama hissedilir. Bunu o bölgenin kýzarmasý, þiþmesi ve daha sonra da içi sývý dolu kabarcýklarýn ortaya çýkýþý izler. Bu kabarcýklar konuþurken, gülerken, yiyip içerken acý ve ýzdýrap verir. Zamanla kuruyup çatlar, sýzýntý yapar ve açýlarak görüntüyü bozan çirkin bir yara haline gelir. Uçuk, ön belirtileri ile açýk yaranýn kapanmasý arasýndaki süre boyunca bulaþýcýdýr. Uçuðu olan bir kiþinin kullandýðý, havlu, bardak, çatal, kaþýk vb. eþyalardan ve uçuklu kiþinin öpmesi sonucu bulaþýr. Uçuk virüsü (Herpes simpleks) ile insan genellikle ilk defa küçükken (0-5 yaþ) tanýþýr. Uçuðu olan aile bireylerinden birinin “Sevgi dolu” öpücüðü sonucunda uçuk virüsü vücuda girer. Çoðunlukla fark edilmeyen küçük kýzarýklýklar þeklinde ortaya çýkar; aðýz içi, diþ etleri ve dudaklarda görülebilir ancak direnci düþük kiþilerde tüm vücuda yayýlabilir. 

Uçuk virüsü (Herpes simpleks) vücuda girip ilk enfeksiyonu yaptýktan sonra o bölgedeki sinir düðümüne girip yerleþir ve istenmeyen bu misafir, vücudun zayýf düþtüðü durumlarda çoðalýr ve uçuk çýkar. Bu haller stres, aþýrý yorgunluk, uykusuzluk, aþýrý güneþ ýþýðý ve UV ýþýnlarý, diðer enfeksiyonlar, adet dönemi, hamilelik gibi durumlarda virüs aktif hale geçebilir.

Tedavisinde alkol ve antiseptik ilaçlar uçuðun üzerindeki bakteri enfeksiyonunun geliþmesini engeller, aðrý kesici ilaçlar uçuðun sebep olduðu aðrýyý azaltýr. Buz uygulamak aðrýyý azaltabilir, oysa günümüzde etkili tedavide kullanýlan antiviral uçuk kremleri, deriden geçerek uçuk virüsüne (Herpes simpleks) etki eder ve deriye zarar vermelerini engeller.

Tüm bu anlatýlanlar haricinde aðýz içinde oluþan yaralarýn basit bir vitamin eksikliðinden kaynaklanabileceði gibi kanser, behçet ve frengi gibi ciddi hastalýklarýn da baþlangýcý olabileceði ayrýca aðýz içerisindeki derin yaralarýn özellikle aðýz içi kanserlerini düþündürmesi gerektiði unutulmamalýdýr.

Aft; aðýz içerisinde sýklýkla yanak, dudak, dil üzerinde, yumuþak damakta, yemek borusu giriþinde, diþ eti üzerinde görülen solgun sarý-kýrmýzý hale ile çevrili oldukça aðrýlý yaralardýr. Toplumun %18-20’si az ya da çok aft sorunu ile karþý karþýyadýr. Bayanlarda daha sýklýkla rastlanýr. Aft genellikle tek olarak seyretse de ayný anda birkaç bölgede birden görülebilmektedir. Aftýn oluþumunu hýzlandýrýcý ve seyrini kötüleþtirici birçok faktör saptanmasýna karþýn oluþ nedeni tam olarak belirlenememiþtir. Bu nedenle aft oluþumunu hýzlandýran ve iyileþmesini geciktiren faktörlerden bahsetmek mümkündür. Stres aft oluþmasýnýn en önemli nedenlerinden birisidir. Hanýmlarda, adet öncesi dönem gerginlik de aft oluþumunu hýzlandýran faktörlerdendir. Turunçgiller, sirke, turþu, patates cipsi, tuzlu ve baharatlý çerezler gibi aðýz içini tahriþ edebilen yiyecekler aft oluþumunu hýzlandýran önemli faktörler arasýnda sayýlmaktadýr. Yanak, dil, dudak ýsýrma, sert yiyeceklerin tahriþi ve yumuþak olmayan diþ fýrçalama iþlemleri ve iyi adapte olmayan protezlerin neden olduðu vuruklar aft için uygun zeminin oluþmasýna yardýmcý olurlar. Diþ macunlarýnýn temizleme özelliðini artýrmak için köpük yapýcý olarak yapýlarýna katýlan "sodyum lauryl sulhate" ( SLS ) tahriþ edici bir kimyasaldýr. SLS bu özelliði ile aft oluþumu üzerine direkt etkili olan bir maddedir. Behçet Hastalýðý yaný sýra habis tümörler ve otoümmin hastalýklarla birlikte de tekrarlayýcý aftlar görülebilmektedir. Ayrýca B12 vitamini ve demir noksanlýðý,sigara içme, tütün çiðneme gibi alýþkanlýklarýn da aft oluþumuna katkýda bulunan önemli faktörler olduðu bilinmektedir. 

Aftlar herhangi bir tedavi uygulanmasa da genellikle 7-10 gün sonra kendiliðinden iyileþmektedir. Aft sorunu ile karþý karþýya kalýnýnca sýcak, asidik ve tahriþ edici gýdalardan kaçýnýlýnmalý, oksijenli suya batýrýlan pamuk yada gazlý bez ile aft bölgesi temizlenebilir, Su ile karbonat karýþýmýndan hazýrlanan ince yapýlý bir krem aft üzerine sürülebilir, yarým bardak suya yarým kaþýk tuz ilavesi ile elde edilen solusyonla günde üç kez gargara yapýlabilir, yemeklerden önce aft bölgesine "xylocaine" solusyonu ya da aðýz için hazýrlanmýþ anestezik kremler uygulanabilir, aft üzerine uygulanacak "orabase", "Gly-oxide", "Cankaid","Ambesol" gibi aðýz içi kremler uygulanabilir, "sucralfate" tableti ýlýk suda eritip gargara yapýlabilir, özellikle aftýn baþlangýç aþamasýnda "tetrasiklin" tableti suda eriterek elde edilen solusyon ile gargara yapmak aftýn fazla büyümesini engeller ve aðrýyý azaltýr, gene aftýn baþlangýç safhasýnda bölgeye bir topikal steroid "%0.1 lik triamcinalone" uygulanmasý ya da steroidli bir gargara "betamethasone þurup" ile gargara yapmak aftýn fazla büyümesini engeller ve aðrýyý azaltýr, "Chlorhexadine" gargaralar iyileþme periyodunu kýsaltýr, "Tetrasiklin" þurupla hazýrlanan 12,500 unite "nystatin", 1.25 mg "diphenhydramine", ve 0.25 mg/ml "hydrocortisone" karýþýmý ’shotgun’ solusyonu olarak kullanýlabilir. 

Uçuk; çýkmadan önce kendini belli eder (0-24 saat önceden); karýncalanma, kaþýnma, yanma, sýzlama hissedilir. Bunu o bölgenin kýzarmasý, þiþmesi ve daha sonra da içi sývý dolu kabarcýklarýn ortaya çýkýþý izler. Bu kabarcýklar konuþurken, gülerken, yiyip içerken acý ve ýzdýrap verir. Zamanla kuruyup çatlar, sýzýntý yapar ve açýlarak görüntüyü bozan çirkin bir yara haline gelir. Uçuk, ön belirtileri ile açýk yaranýn kapanmasý arasýndaki süre boyunca bulaþýcýdýr. Uçuðu olan bir kiþinin kullandýðý, havlu, bardak, çatal, kaþýk vb. eþyalardan ve uçuklu kiþinin öpmesi sonucu bulaþýr. Uçuk virüsü (Herpes simpleks) ile insan genellikle ilk defa küçükken (0-5 yaþ) tanýþýr. Uçuðu olan aile bireylerinden birinin “Sevgi dolu” öpücüðü sonucunda uçuk virüsü vücuda girer. Çoðunlukla fark edilmeyen küçük kýzarýklýklar þeklinde ortaya çýkar; aðýz içi, diþ etleri ve dudaklarda görülebilir ancak direnci düþük kiþilerde tüm vücuda yayýlabilir. 

Uçuk virüsü (Herpes simpleks) vücuda girip ilk enfeksiyonu yaptýktan sonra o bölgedeki sinir düðümüne girip yerleþir ve istenmeyen bu misafir, vücudun zayýf düþtüðü durumlarda çoðalýr ve uçuk çýkar. Bu haller stres, aþýrý yorgunluk, uykusuzluk, aþýrý güneþ ýþýðý ve UV ýþýnlarý, diðer enfeksiyonlar, adet dönemi, hamilelik gibi durumlarda virüs aktif hale geçebilir.

Tedavisinde alkol ve antiseptik ilaçlar uçuðun üzerindeki bakteri enfeksiyonunun geliþmesini engeller, aðrý kesici ilaçlar uçuðun sebep olduðu aðrýyý azaltýr. Buz uygulamak aðrýyý azaltabilir, oysa günümüzde etkili tedavide kullanýlan antiviral uçuk kremleri, deriden geçerek uçuk virüsüne (Herpes simpleks) etki eder ve deriye zarar vermelerini engeller.

Tüm bu anlatýlanlar haricinde aðýz içinde oluþan yaralarýn basit bir vitamin eksikliðinden kaynaklanabileceði gibi kanser, behçet ve frengi gibi ciddi hastalýklarýn da baþlangýcý olabileceði ayrýca aðýz içerisindeki derin yaralarýn özellikle aðýz içi kanserlerini düþündürmesi gerektiði unutulmamalýdýr.