Yutma güçlüðüne (Disfaji) özellikle yaþlýlarda olmak üzere tüm yaþ gruplarýnda yaygýn olarak rastlanýr. Disfaji terimi yemeklerin ve sývýlarýn aðýzdan mideye geçmesi sýrasýnda zorluk hissetmeyi ifade eder. Bu duruma çoðu tehlikeli olmayan ve geçici olan birçok faktör neden olabilir. Yutma güçlüðü nadiren tümör veya ilerleyici nörolojik hastalýk gibi daha önemli patolojiye iþaret eder. Kýsa bir süre içerisinde yutma güçlüðü kendiliðinden iyileþmez ise kulak burun boðaz uzmaný tarafýndan deðerlendirilmelidir.

Ýnsanlar katý yiyecekleri yemek sývýlarý içmek ve vücudun ürettiði tükürük ve mukusu yutmak için günde yüzlerce kez yutma iþlevini gerçekleþtirirler. Yutma iþlevinin dört fazý vardýr:

1) Birinci faz yiyecek ve içeceklerin çiðnenerek yutmaya hazýr hale getirildiði dönem.

2) Aðýz fazý boyunca, dil yiyecek ve içecekleri aðýzýn arka bölümüne iterek yutma yanýtýný baþlatýr.

3) Yutak fazýnda yiyecek ve içecekler hýzlýca yutaktan yemek borusuna geçer.

4) Son faz olan yemek borusu fazýnda yiyecek ve içecekler yemek borusundan mideye geçer.

Birinci ve ikinci fazlar istemli kontrol altýnda oluþurken,üçüncü ve dördüncü fazlar kendiliðinden oluþur.

Yutma iþlevi sýrasýndaki herhangi bir kesinti yutma güçlüðüne neden olabilir. Yutma güçlüðü saðlýksýz diþler, uygun olmayan takma diþler veya soðuk algýnlýðý gibi basit nedenlere baðlý olabilir. Yutma güçlüðünün en yaygýn nedenlerinden biri mideden yemek borusuna geri kaçýþtýr. Bu durum mide asitinin yemek borusundan yutaða doðru yukarý hareketinin sonucu oluþur. Diðer nedenler arasýnda felç, ilerleyici nörolojik hastalýk, trakeostomi tüpü varlýðý, hareketsiz ses teli, aðýz, gýrtlak veya yemek borusu tümörü ile baþ boyun bölgesine uygulanan cerrahi operasyonlar sayýlabilir.

Yutma güçlüðü inatçý ise ve nedeni bilinmiyor ise bir kulak burun boðaz uzmaný, söz konusu hastanýn hikayesini ele alarak muayenesini yapacaktýr.

Bu muayene, aynalar veya özel optik sistemle görüntüleme saðlayan endoskoplar kullanarak dilin arka bölümünün, boðaz ve larenksin incelenmesi yoluyla yapýlýr. Eðer gerekli ise yemek borusu, mide ve oniki parmak baðýrsaðý incelemesi, kulak burun boðaz uzmaný veya mide ve barsak hastalýklarý uzmaný tarafýndan yapýlýr.

Bunun sonucuna göre baryumlu yemek borusu geçiþ filmi ile yutma mekanizmasý fonksiyonlarýnýn deðerlendirilmesi gerekebilir.

Eðer özel patolojiler söz konusu ise,üst mide- barsak sistem filmi veya videofloroskopi ile beraber radyologla temasa geçilebilir. Böylece yutmanýn her dört fazýnýnda deðerlendirmesi yapýlýr. Deðiþik kývamda yiyecek ve içecekler kullanarak ve hastaya deðiþik pozisyonlar verdirerek, yutma yeteneðini deðerlendirilebilir. Eðer yutma güçlüðü felç veya ilerleyici nörolojik hastalýklara baðlý ise nörolog tarafýndan deðerlendirilmelidir.

Yiyecek ve içeceklerin boðaza takýlmasý hissi

Boðaz ve göðüste rahatsýzlýk hissi( Mideden yemek borusuna kaçýþ var ise - Reflu)

Boðazda yabancý cisim veya parça hissi

Uzamýþ veya belirgin yutma güçlüðüne baðlý yetersiz beslenme ve kilo kaybý

Yutma sýrasýnda kolayca geçmeyen yiyecek parçalarý sývý ve tükürüðe ve bunlarýn akciðerlere aspire edilmesine baðlý olarak geliþen öksürük ve boðulma hissi

Mümkün Olan Tedaviler:

Neden belirlenebilmiþse, yutma güçlüðü týbbi tedavi, yutma tedavisi veya cerrahi yöntemlerle tedavi edilebilir.

Bu hastalýklarýn birçoðu týbbi tedavi ile tedavi edilebilir. Mide asit salgýsýný engelleyen ilaçlar kas gevþeticiler ve asit gidericiler var olan ilaçlardan birkaçýdýr. Tedavi yutma hastalýðýnýn nedenine göre düzenlenir. Mideden yemek borusuna kaçýþ sýklýkla beslenme ve yaþama alýþkanlýklarýný deðiþtirerek tedavi edilebilir. Örneðin :

Hazmý kolay yiyeceklerden oluþan bir diyet ile sýk aralýklarla ve az miktarlarda beslenmek

Alkol ve kafeinden uzak durmak

Kilo ve stresi azaltmak

Uyku vaktinden önceki üç saat boyunca yemek yemekten sakýnmak

Geceleri yataðýn baþýný yükseltmek.

Eðer bunlar yardýmcý olmazsa yemekler arasýnda ve uyku vaktinden önce asit giderici kullanmak rahatlama saðlayabilir.

Birçok yutma hastalýðý yutma tedavisinden yarar görebilir. Yutma kaslarýnýn beraber çalýþmasýný saðlayan ve yutma refleksinin oluþmasýný saðlayan sinirleri uyaran özel egzersizler yaptýrýlabilir.

Hastalara ayrýca yutma iþleminin baþarýlý þekilde yapýlmasýna yardýmcý olacak vücut ve baþ pozisyonlarýný öðretebilir.

Yutma güçlüðü olan hastalardan bazýlarý yetersiz beslenme problemi ile karþýlaþýrlar. Mesleki terapist beslenme teknikleri hakkýnda hasta ve ailesine yardýmcý olabilir. Bu teknikler hastayý olabildiðince baðýmsýz kýlar. Diyetisyen veya beslenme uzmaný hasta için gerekli olan yiyecek ve içecek miktarýný ve ek besinlerin gerekli olup olmadýðýný belirler.

Cerrahi tedavi belirli bazý problemlerin tedavisinde kullanýlýr. Darlýk veya yapýþýklýk varlýðýnda söz konusu alanýn geniþletilmesi gerekli olabilir. Kaslarýn ileri derecede kasýlmasý varlýðýnda ilgili kaslarýn geniþletilmesi ve hatta serbestleþtirilmesi gerekli olabilir. Bu yöntem kas kesilmesi olarak adlandýrýlýr ve kulak burun boðaz uzmaný tarafýndan gerçekleþtirilir.

Yutma güçlüðünün birçok sebebi vardýr. Eðer inatçý bir yutma güçlüðünüz varsa bir Kulak Burun Boðaz uzmanýna gitmeniz gerekmektedir.

Yutma güçlüðüne (Disfaji) özellikle yaþlýlarda olmak üzere tüm yaþ gruplarýnda yaygýn olarak rastlanýr. Disfaji terimi yemeklerin ve sývýlarýn aðýzdan mideye geçmesi sýrasýnda zorluk hissetmeyi ifade eder. Bu duruma çoðu tehlikeli olmayan ve geçici olan birçok faktör neden olabilir. Yutma güçlüðü nadiren tümör veya ilerleyici nörolojik hastalýk gibi daha önemli patolojiye iþaret eder. Kýsa bir süre içerisinde yutma güçlüðü kendiliðinden iyileþmez ise kulak burun boðaz uzmaný tarafýndan deðerlendirilmelidir.

Ýnsanlar katý yiyecekleri yemek sývýlarý içmek ve vücudun ürettiði tükürük ve mukusu yutmak için günde yüzlerce kez yutma iþlevini gerçekleþtirirler. Yutma iþlevinin dört fazý vardýr:

1) Birinci faz yiyecek ve içeceklerin çiðnenerek yutmaya hazýr hale getirildiði dönem.

2) Aðýz fazý boyunca, dil yiyecek ve içecekleri aðýzýn arka bölümüne iterek yutma yanýtýný baþlatýr.

3) Yutak fazýnda yiyecek ve içecekler hýzlýca yutaktan yemek borusuna geçer.

4) Son faz olan yemek borusu fazýnda yiyecek ve içecekler yemek borusundan mideye geçer.

Birinci ve ikinci fazlar istemli kontrol altýnda oluþurken,üçüncü ve dördüncü fazlar kendiliðinden oluþur.

Yutma iþlevi sýrasýndaki herhangi bir kesinti yutma güçlüðüne neden olabilir. Yutma güçlüðü saðlýksýz diþler, uygun olmayan takma diþler veya soðuk algýnlýðý gibi basit nedenlere baðlý olabilir. Yutma güçlüðünün en yaygýn nedenlerinden biri mideden yemek borusuna geri kaçýþtýr. Bu durum mide asitinin yemek borusundan yutaða doðru yukarý hareketinin sonucu oluþur. Diðer nedenler arasýnda felç, ilerleyici nörolojik hastalýk, trakeostomi tüpü varlýðý, hareketsiz ses teli, aðýz, gýrtlak veya yemek borusu tümörü ile baþ boyun bölgesine uygulanan cerrahi operasyonlar sayýlabilir.

Yutma güçlüðü inatçý ise ve nedeni bilinmiyor ise bir kulak burun boðaz uzmaný, söz konusu hastanýn hikayesini ele alarak muayenesini yapacaktýr.

Bu muayene, aynalar veya özel optik sistemle görüntüleme saðlayan endoskoplar kullanarak dilin arka bölümünün, boðaz ve larenksin incelenmesi yoluyla yapýlýr. Eðer gerekli ise yemek borusu, mide ve oniki parmak baðýrsaðý incelemesi, kulak burun boðaz uzmaný veya mide ve barsak hastalýklarý uzmaný tarafýndan yapýlýr.

Bunun sonucuna göre baryumlu yemek borusu geçiþ filmi ile yutma mekanizmasý fonksiyonlarýnýn deðerlendirilmesi gerekebilir.

Eðer özel patolojiler söz konusu ise,üst mide- barsak sistem filmi veya videofloroskopi ile beraber radyologla temasa geçilebilir. Böylece yutmanýn her dört fazýnýnda deðerlendirmesi yapýlýr. Deðiþik kývamda yiyecek ve içecekler kullanarak ve hastaya deðiþik pozisyonlar verdirerek, yutma yeteneðini deðerlendirilebilir. Eðer yutma güçlüðü felç veya ilerleyici nörolojik hastalýklara baðlý ise nörolog tarafýndan deðerlendirilmelidir.

Yiyecek ve içeceklerin boðaza takýlmasý hissi

Boðaz ve göðüste rahatsýzlýk hissi( Mideden yemek borusuna kaçýþ var ise - Reflu)

Boðazda yabancý cisim veya parça hissi

Uzamýþ veya belirgin yutma güçlüðüne baðlý yetersiz beslenme ve kilo kaybý

Yutma sýrasýnda kolayca geçmeyen yiyecek parçalarý sývý ve tükürüðe ve bunlarýn akciðerlere aspire edilmesine baðlý olarak geliþen öksürük ve boðulma hissi

Mümkün Olan Tedaviler:

Neden belirlenebilmiþse, yutma güçlüðü týbbi tedavi, yutma tedavisi veya cerrahi yöntemlerle tedavi edilebilir.

Bu hastalýklarýn birçoðu týbbi tedavi ile tedavi edilebilir. Mide asit salgýsýný engelleyen ilaçlar kas gevþeticiler ve asit gidericiler var olan ilaçlardan birkaçýdýr. Tedavi yutma hastalýðýnýn nedenine göre düzenlenir. Mideden yemek borusuna kaçýþ sýklýkla beslenme ve yaþama alýþkanlýklarýný deðiþtirerek tedavi edilebilir. Örneðin :

Hazmý kolay yiyeceklerden oluþan bir diyet ile sýk aralýklarla ve az miktarlarda beslenmek

Alkol ve kafeinden uzak durmak

Kilo ve stresi azaltmak

Uyku vaktinden önceki üç saat boyunca yemek yemekten sakýnmak

Geceleri yataðýn baþýný yükseltmek.

Eðer bunlar yardýmcý olmazsa yemekler arasýnda ve uyku vaktinden önce asit giderici kullanmak rahatlama saðlayabilir.

Birçok yutma hastalýðý yutma tedavisinden yarar görebilir. Yutma kaslarýnýn beraber çalýþmasýný saðlayan ve yutma refleksinin oluþmasýný saðlayan sinirleri uyaran özel egzersizler yaptýrýlabilir.

Hastalara ayrýca yutma iþleminin baþarýlý þekilde yapýlmasýna yardýmcý olacak vücut ve baþ pozisyonlarýný öðretebilir.

Yutma güçlüðü olan hastalardan bazýlarý yetersiz beslenme problemi ile karþýlaþýrlar. Mesleki terapist beslenme teknikleri hakkýnda hasta ve ailesine yardýmcý olabilir. Bu teknikler hastayý olabildiðince baðýmsýz kýlar. Diyetisyen veya beslenme uzmaný hasta için gerekli olan yiyecek ve içecek miktarýný ve ek besinlerin gerekli olup olmadýðýný belirler.

Cerrahi tedavi belirli bazý problemlerin tedavisinde kullanýlýr. Darlýk veya yapýþýklýk varlýðýnda söz konusu alanýn geniþletilmesi gerekli olabilir. Kaslarýn ileri derecede kasýlmasý varlýðýnda ilgili kaslarýn geniþletilmesi ve hatta serbestleþtirilmesi gerekli olabilir. Bu yöntem kas kesilmesi olarak adlandýrýlýr ve kulak burun boðaz uzmaný tarafýndan gerçekleþtirilir.

Yutma güçlüðünün birçok sebebi vardýr. Eðer inatçý bir yutma güçlüðünüz varsa bir Kulak Burun Boðaz uzmanýna gitmeniz gerekmektedir.