Koma, içsel ve dýþsal uyaranlara tam yanýtsýzlýk olarak tanýmlanmasýna karþýn bu taným konusunda bazý itirazlar vardýr. Bazen, hastanýn yanýtsýz olarak gözler kapalý olarak yattýðý, uyandýrýlmadý, kendisinin ve çevresinin farkýnda olamadýðý durum olarak da ifade edilir. Komanýn senkop, konfüzyon ve diðer geçici bilinç bozukluklarýndan ayrýlmasý için en az 1 saat sürmesi gerekir. Genellikle komanýn tanýmýna, bilincin tanýmý yapýlarak ulaþýlmaya çalýþýlýr. Klasik bir sinir sistemi kitabýnda bilinç, kiþinin kendinin ve çevresinin farkýnda olmasý olarak tanýmlanýr. Bu durum iki ayrý iþlevle sürdürülür: 1.Farkýndalýk (bilincin içeriði) ve 2.Uyanýklýk (bilincin seviyesi). Bunlarýn her ikisi çok farklý fizyolojik ve anatomik sistemle ilgilidir. Koma, bilincin içeriðinin bozulmasýndan ziyade bozulmuþ uyanýklýkla iliþkilidir. Biliþsel ve afektif zihinsel iþlevlerin bir toplamýdýr ve saðlam beyin kabuðu varlýðýna baðýmlýdýr. Bilincin içeriðinin tüm yokluðu vejetatif (bitkisel) durum ile ayný anlamdadýr.

Uyanýklýk, saðlam bir beyin sapý aðsý aktive edici sistemine (çýkýcý retiküler aktive edici sistem, ARAS) ve diensefalik yapýlarla olan baðlantýlarýna baðlýdýr. Farkýndalýk gibi, uyanýklýk da “hep ya da hiç” prensibiyle tanýmlanamaz ve derecelendirmesi yapýlýr.

• Ýntrakranyal:

• 1-Travmatik

• 2-Ýnfeksiyon

• 3-Neoplastik

• 4-Vasküler

• Metabolik:

• 1-Elektrolit ve asit baz boz.

• 2-Endokrin bozukluklar

• 3-Hepatik koma

• 4-Üremik koma

• 5-Anoksik ansefalopati

• 6-Vitamin eksikliði

• 7-Zehirlenme ve ilaçlar

• A-M.Ý.B. Olan lateralize olmayan komalar:

• 1-Subaraknoid kanama

• 2-Menenjit

• 3-Menengo-ansefalit

• B-M.Ý.B. Olmayan, lateralizasyonu olan:

• 1-Beyin tümörü

• 2-Beyin kanamasý

• 3-Beyin damar týkanmasý

• 4-Beyin apsesi

• A-Glasgow koma deðerlendirmesi

• B-5 temel deðerlendirme:

• 1-Vital bulgular(Kan basýncý, nabýz, solunum)

• 2-Þuur seviyesi

• 3-Pupil cevabý

• 4-Ekstraokuler göz hareketleri

• 5-Motor cevap

• Somnolans(Letarji,hipersomni):Uzun süren patolojik bir uyku durumudur. Sözlü uyarý ile uyanýr, bilinci normal izlenimi verir, býrakýlýnca uyur.

• Stupor(Torpör, semikoma):Þiddetli uyaranla kýsa süre uyandýrýlabilir. Reaksiyon ve cevap yetersiz ve yavaþtýr.Etrafýnda olup bitenin farkýnda deðildir.

• Koma:Ýnternal ve eksternal uyarýya istemli veya istemsiz hiçbir cevabýn olmayýþýdýr

• Konfüzyon:Hasta uyumadýðý halde ve çaba göstermesine raðmen çevresinde olanlarý tam farkedemez. Bellek, algýlama özellikle dikkat bozulmuþtur.

• Delirium:Konfüzyon durumuna heyacanda artma, ajitasyon, motor ve duygusal irritabilite eklenmiþtir. Ýllüzyon ve hallüsinasyonlar eþlik edebilir. Reversibl psikotik bir atak olarak tanýmlayabiliriz. Aðýr ateþli hastalýk, ilaç toksikasyonlarý (barbitürat,cimetidin, methyldopa,phenytoin, trisiklik antidepressanlar, propanolol) yol açabilir.

• Vejetatif durum-Apallik sendrom-Total demans: Beyin sapýnýn saðlam kaldýðý diffüz, bilateral serebral hemisfer lezyonlarýnda görülür.Uyanýklýk belli derecede düzelmiþtir. Uyku uyanýklýk ritmi oluþmuþtur.Tanýma yeteneði yitmiþtir. Ýstemli motor hareket, emirlere yanýt ve konuþma yoktur. Çiðneyemez, yutabilir. Ýnkontinans vardýr.

• Akinetik mutizm(koma vijil):Ýlave olarak hareketin olmamasýdýr. Baziler arter trombozu,üst beyin sapý lezyonu, bil.frontal lob lezyonunda görülür.

Kilitlenme sendromu (locked-in sendromu. deefferentasyon durumu, ventral pontin sendrom)

Pons tabanýnda lezyona baðlýdýr. Kortikospinal ve kortikobulber yollarýn bilateral tutulmasý sonucu oluþur. RF ve duyu yollarý saðlam kalmýþtýr. Hasta tümüyle çevresinin farkýndadýr. Göz açýp kapama, vertikal göz hareketi dýþýnda hareket yoktur.

• Ýlaç aþýrý yüklenimi hariç prognoz kötüdür.

• Koma 48 saati geçerse mortalite %77dir.

• SVH ve komada ölüm oraný %65 dir.(hemorajide %84, iskemide %60)

• Ýlaç entoksikasyonunda mortalite %1 dir.

• Kardiyopulmoner resüsitasyon yapýlan ve sonucu geliþen komada 72 saatte acýlmazsa muhtemelen vejetatif durum geliþir. 

• 30 dk.yý geçen resusitasyonda kurtulma þansý yoktur.

• Travmada 24 saatte gözlerini açarsa aðrýya cevap verirse %63 tam düzelme beklenir.

• Geriye dönüþü olanaksýz olan koma durumuna koma depase (komanýn ötesindeki durum) veya beyin ölümü denilmektedir.

• 1-Yeterli gözlem süresi

• 2-S.S.S: depresan intoksikasyonu olmamalý

• 3-Hipotermi olmamalýdýr.

• Etyolojisi bilinen durumlarda 12 saat, çocuklarda en az 24 saate çýkýlmalýdýr. Doðrulayýcý testler uygulanmalýdýr. 

• 1-Ýrreversibl, yanýtsýz koma olmalý,

• 2-Spontan solunum durmalý,

• 3-Beyin sapý refleksleri kaybolmalý,

• 4-Deserebrasyon ve dekortikasyon postürleri olmamalý.

• 5-Þu belirtiler olabilir:

• a)Tendon refleksleri alýnabilir,

• b)Nabýz ve kan basýncý alýnabilir,

• c)Ekstremite hareketleri olabilir,

• d)Terleme olabilir.

• Ýrreversibl komada aðrýlý uyarana cevap yoktur.

• Apne testi:10dk saf O2 solutulur. Ventilatör durdurulur, kataterle O2 verilir, 10dk süren apne 60mmHg aþan hiperkapni oluþturur. 30 sn de solunumu stimüle etmesi gerekir.

• Beyin sapý refleksler kaybolmalýdýr. Pupil fix dilate, ýþýk ve kornea refleksleri yoktur. Kalorik teste cevap yoktur. Taþ bebek göz hareketleri yoktur. Palatal ve trakeal refleksler alýnmaz.

Koma, içsel ve dýþsal uyaranlara tam yanýtsýzlýk olarak tanýmlanmasýna karþýn bu taným konusunda bazý itirazlar vardýr. Bazen, hastanýn yanýtsýz olarak gözler kapalý olarak yattýðý, uyandýrýlmadý, kendisinin ve çevresinin farkýnda olamadýðý durum olarak da ifade edilir. Komanýn senkop, konfüzyon ve diðer geçici bilinç bozukluklarýndan ayrýlmasý için en az 1 saat sürmesi gerekir. Genellikle komanýn tanýmýna, bilincin tanýmý yapýlarak ulaþýlmaya çalýþýlýr. Klasik bir sinir sistemi kitabýnda bilinç, kiþinin kendinin ve çevresinin farkýnda olmasý olarak tanýmlanýr. Bu durum iki ayrý iþlevle sürdürülür: 1.Farkýndalýk (bilincin içeriði) ve 2.Uyanýklýk (bilincin seviyesi). Bunlarýn her ikisi çok farklý fizyolojik ve anatomik sistemle ilgilidir. Koma, bilincin içeriðinin bozulmasýndan ziyade bozulmuþ uyanýklýkla iliþkilidir. Biliþsel ve afektif zihinsel iþlevlerin bir toplamýdýr ve saðlam beyin kabuðu varlýðýna baðýmlýdýr. Bilincin içeriðinin tüm yokluðu vejetatif (bitkisel) durum ile ayný anlamdadýr.

Uyanýklýk, saðlam bir beyin sapý aðsý aktive edici sistemine (çýkýcý retiküler aktive edici sistem, ARAS) ve diensefalik yapýlarla olan baðlantýlarýna baðlýdýr. Farkýndalýk gibi, uyanýklýk da “hep ya da hiç” prensibiyle tanýmlanamaz ve derecelendirmesi yapýlýr.

• Ýntrakranyal:

• 1-Travmatik

• 2-Ýnfeksiyon

• 3-Neoplastik

• 4-Vasküler

• Metabolik:

• 1-Elektrolit ve asit baz boz.

• 2-Endokrin bozukluklar

• 3-Hepatik koma

• 4-Üremik koma

• 5-Anoksik ansefalopati

• 6-Vitamin eksikliði

• 7-Zehirlenme ve ilaçlar

• A-M.Ý.B. Olan lateralize olmayan komalar:

• 1-Subaraknoid kanama

• 2-Menenjit

• 3-Menengo-ansefalit

• B-M.Ý.B. Olmayan, lateralizasyonu olan:

• 1-Beyin tümörü

• 2-Beyin kanamasý

• 3-Beyin damar týkanmasý

• 4-Beyin apsesi

• A-Glasgow koma deðerlendirmesi

• B-5 temel deðerlendirme:

• 1-Vital bulgular(Kan basýncý, nabýz, solunum)

• 2-Þuur seviyesi

• 3-Pupil cevabý

• 4-Ekstraokuler göz hareketleri

• 5-Motor cevap

• Somnolans(Letarji,hipersomni):Uzun süren patolojik bir uyku durumudur. Sözlü uyarý ile uyanýr, bilinci normal izlenimi verir, býrakýlýnca uyur.

• Stupor(Torpör, semikoma):Þiddetli uyaranla kýsa süre uyandýrýlabilir. Reaksiyon ve cevap yetersiz ve yavaþtýr.Etrafýnda olup bitenin farkýnda deðildir.

• Koma:Ýnternal ve eksternal uyarýya istemli veya istemsiz hiçbir cevabýn olmayýþýdýr

• Konfüzyon:Hasta uyumadýðý halde ve çaba göstermesine raðmen çevresinde olanlarý tam farkedemez. Bellek, algýlama özellikle dikkat bozulmuþtur.

• Delirium:Konfüzyon durumuna heyacanda artma, ajitasyon, motor ve duygusal irritabilite eklenmiþtir. Ýllüzyon ve hallüsinasyonlar eþlik edebilir. Reversibl psikotik bir atak olarak tanýmlayabiliriz. Aðýr ateþli hastalýk, ilaç toksikasyonlarý (barbitürat,cimetidin, methyldopa,phenytoin, trisiklik antidepressanlar, propanolol) yol açabilir.

• Vejetatif durum-Apallik sendrom-Total demans: Beyin sapýnýn saðlam kaldýðý diffüz, bilateral serebral hemisfer lezyonlarýnda görülür.Uyanýklýk belli derecede düzelmiþtir. Uyku uyanýklýk ritmi oluþmuþtur.Tanýma yeteneði yitmiþtir. Ýstemli motor hareket, emirlere yanýt ve konuþma yoktur. Çiðneyemez, yutabilir. Ýnkontinans vardýr.

• Akinetik mutizm(koma vijil):Ýlave olarak hareketin olmamasýdýr. Baziler arter trombozu,üst beyin sapý lezyonu, bil.frontal lob lezyonunda görülür.

Kilitlenme sendromu (locked-in sendromu. deefferentasyon durumu, ventral pontin sendrom)

Pons tabanýnda lezyona baðlýdýr. Kortikospinal ve kortikobulber yollarýn bilateral tutulmasý sonucu oluþur. RF ve duyu yollarý saðlam kalmýþtýr. Hasta tümüyle çevresinin farkýndadýr. Göz açýp kapama, vertikal göz hareketi dýþýnda hareket yoktur.

• Ýlaç aþýrý yüklenimi hariç prognoz kötüdür.

• Koma 48 saati geçerse mortalite %77dir.

• SVH ve komada ölüm oraný %65 dir.(hemorajide %84, iskemide %60)

• Ýlaç entoksikasyonunda mortalite %1 dir.

• Kardiyopulmoner resüsitasyon yapýlan ve sonucu geliþen komada 72 saatte acýlmazsa muhtemelen vejetatif durum geliþir. 

• 30 dk.yý geçen resusitasyonda kurtulma þansý yoktur.

• Travmada 24 saatte gözlerini açarsa aðrýya cevap verirse %63 tam düzelme beklenir.

• Geriye dönüþü olanaksýz olan koma durumuna koma depase (komanýn ötesindeki durum) veya beyin ölümü denilmektedir.

• 1-Yeterli gözlem süresi

• 2-S.S.S: depresan intoksikasyonu olmamalý

• 3-Hipotermi olmamalýdýr.

• Etyolojisi bilinen durumlarda 12 saat, çocuklarda en az 24 saate çýkýlmalýdýr. Doðrulayýcý testler uygulanmalýdýr. 

• 1-Ýrreversibl, yanýtsýz koma olmalý,

• 2-Spontan solunum durmalý,

• 3-Beyin sapý refleksleri kaybolmalý,

• 4-Deserebrasyon ve dekortikasyon postürleri olmamalý.

• 5-Þu belirtiler olabilir:

• a)Tendon refleksleri alýnabilir,

• b)Nabýz ve kan basýncý alýnabilir,

• c)Ekstremite hareketleri olabilir,

• d)Terleme olabilir.

• Ýrreversibl komada aðrýlý uyarana cevap yoktur.

• Apne testi:10dk saf O2 solutulur. Ventilatör durdurulur, kataterle O2 verilir, 10dk süren apne 60mmHg aþan hiperkapni oluþturur. 30 sn de solunumu stimüle etmesi gerekir.

• Beyin sapý refleksler kaybolmalýdýr. Pupil fix dilate, ýþýk ve kornea refleksleri yoktur. Kalorik teste cevap yoktur. Taþ bebek göz hareketleri yoktur. Palatal ve trakeal refleksler alýnmaz.