Yumurtalýklar ve tüpler bir arada adneks olarak adlandýrýlýrlar. Tüplerden kaynaklanan kitle ve tümörden son derece nadir görüldüðü için adneksiyel kitle denildiðinde genelde yumurtalýk kökenli kitleler anlaþýlýr. Bu kitleler yumurtalýk kistleri olabileceði gibi, deðiþik tümörler ya da iltihabi büyümeler olabilir. Muayenede ele gelen adneskiyel bir kitlenin yumurtalýktan köken aldýðýný söylemek her zaman çok kolay olmaz. Bu kitleler yumurtalýk dýþýnda rahim, tüpler hatta barsak veya mesane kökenli de olabilir. Adneksiyel kitle varlýðýnda bu kitlenin kökeni ve yapýsýný anlayabilmek için muayenenin yanýnda dikkatli bir öykü ve yardýmcý taný yöntemlerinin doðru ve yerinde kullanýlmasý özellikle tedavi yaklaþýmý açýsýndan önemlidir.

Týbbýn bütün branþlarýnda ve tüm hastalýklarýn tanýsýnda olduðu gibi adneksiyel kitlelerin deðerlendirilmesinde de iyi bir öykü alýnmasý son derece önemlidir. Öyküde en önemli noktalardan birisi hastanýn yaþýdýr. Örneðin menopoz sonrasý bir kadýnda ele gelen kitlenin kötü huylu olma olasýlýðý son derece yüksekken, 20 yaþýndan küçük kiþilerde bu kitle büyük olasýlýkla iyi huylu kisttir. Üreme çaðýndaki kadýnlarda ise en sýk fonksiyonel kistler görülür. Menopoz sonrasý yumurtalýklarýn muayenede elle hissedilebilmesi patolojik bir durumken genç ve zayýf hastalarda yumurtalýklar normalde ele gelebilir.

Hastanýn yaþýndan sonra , hikayede doðal olarak en çok üstünde durulan konu belirtiler yani hastanýn þikayetleridir. Yumurtalýk kökenli kitleler genelde pek bulgu vermediðinden belirgin bir yakýnmanýn varlýðý tanýya oldukça yardýmcý olabilir. Örneðin yumurtalýk kistlerinde aðrý pek sýk karþýlaþýlan bir yakýnma deðildir. Aðrý varlýðý kist ya da tümörden ziyade iltihabi olaylarý ya da endometriozisi akla getir. Benzer þekilde adet düzensizliði yaratan tümörlerde de ilk önce fonksiyonel kistler düþünülür.

Jinekolojik muayene kitlenin ayrýcý tanýsý açýsýndan önemlidir. Kitlenin büyüklüðü, lokalizasyonu, kistik ya da solid yapýda oluþu, hareketli ya da fikse olup olmadýðý önemlidir. Orta hatta bulunan lezyonlar genelde rahim kökenli olurken, tek taraflý lezyonlarýn yumurtalýk kökenli olma olasýlýðý son derece yüksektir. Kistik ve tek taraflý kitlelerin çoðu iyi huylu olurken, solid ve çift taraflý olanlarýn kötü huylu olma olasýlýklarý fazladýr. Eðer karýn boþluðunda sývý toplanmasý mevcutsa büyük olasýlýkla bir kötü huyluluk söz konusudur.

Adneksiyel kitlelerin deðerlendirilmesinde kullanýlan taný yöntemleri arasýnda ilk ve en önemli yeri ultrasonografi alýr. Ultrasonografi ile kitlenin þekli, boyutlarý, lokalizasyonu, solid ya da kistik oluþu, bölme içerip içermediði saptanabilir. Bölme görülmesi kötü huyluluk olasýlýðýný arttýrýr. Doppler ultrasonografide kitlenin damarlanma durumu ve bu damarlardaki kan akýmýna karþý olan direncin hesaplanmasý kitlenin kötü olup olmadýðý konusunda deðerli fikirler verir.

Tomografi (BT) ve Manyetik Rezonans (MR) gibi yöntemler özellikle çok büyük kitlelerde ya da kötü olduðu düþünülen vakalarda ultrasonografiden daha detaylý bilgi verebilirler. Özellikle kanser düþünülüyor ise lenf nodu büyümeleri ya da hastalýðýn yayýlým derecesi ve evrelendirilmesinde yardýmcý olurlar. Yumurtalýk kistlerinin tanýsýnda rutin uygulamalarý yoktur.

Bazý yumurtalýk tümörleri salgýladýklarý hormonlar ya da bazý benzer maddeler ile kendilerin belli edebilirler. Bunlardan en sýk kullanýlan tümör belirteci Ca-125 adý verilendir. Bu madde özellikle seröz kistadenokarsinom türü kanserde artýþ gösterir. Kanda Ca-125 artýþý kötü huyluluk lehine olmakla birlikte endometriozis, enfeksiyon hatta sigara içimi gibi durumlarda da görülebilir.Ca-125 daha çok tedavi edilen yumurtalýk kanserinin takibinde nüks olup olmadýðýný kontrol etmek için kullanýlýr.Ayrýca kan düzeylerinin miktarý da bize ilk tanýda bir fikir verir.Kullanýlan diðer tümör belirteçleri ise Ca-19-9, bhCG, a-fetoprotein ve CEA olarak sayýlabilir.

Kitle6 santimetreden büyükse

Kitle 6 santimden küçük ancak solid yapýda ise

1-2 adet dönemi geçtikten sonra hala küçülmemiþ ise

Takiplerde büyüyor ise

Menopoz sonrasý bir kadýnda ise

Karýn boþluðunda sývý toplanmasý varsa

Kist içerisinde bölmeler varsa

genelde operasyon gerekli olmaktadýr. Bu kriterlerin olmadýðý durumlarda ise hasta belirli bir süre takip edilir. Bu süre zarfýnda doðum kontrol hapý verilmesi kistin küçülmesine yardýmcý olabilir.

Yumurtalýklar ve tüpler bir arada adneks olarak adlandýrýlýrlar. Tüplerden kaynaklanan kitle ve tümörden son derece nadir görüldüðü için adneksiyel kitle denildiðinde genelde yumurtalýk kökenli kitleler anlaþýlýr. Bu kitleler yumurtalýk kistleri olabileceði gibi, deðiþik tümörler ya da iltihabi büyümeler olabilir. Muayenede ele gelen adneskiyel bir kitlenin yumurtalýktan köken aldýðýný söylemek her zaman çok kolay olmaz. Bu kitleler yumurtalýk dýþýnda rahim, tüpler hatta barsak veya mesane kökenli de olabilir. Adneksiyel kitle varlýðýnda bu kitlenin kökeni ve yapýsýný anlayabilmek için muayenenin yanýnda dikkatli bir öykü ve yardýmcý taný yöntemlerinin doðru ve yerinde kullanýlmasý özellikle tedavi yaklaþýmý açýsýndan önemlidir.

Týbbýn bütün branþlarýnda ve tüm hastalýklarýn tanýsýnda olduðu gibi adneksiyel kitlelerin deðerlendirilmesinde de iyi bir öykü alýnmasý son derece önemlidir. Öyküde en önemli noktalardan birisi hastanýn yaþýdýr. Örneðin menopoz sonrasý bir kadýnda ele gelen kitlenin kötü huylu olma olasýlýðý son derece yüksekken, 20 yaþýndan küçük kiþilerde bu kitle büyük olasýlýkla iyi huylu kisttir. Üreme çaðýndaki kadýnlarda ise en sýk fonksiyonel kistler görülür. Menopoz sonrasý yumurtalýklarýn muayenede elle hissedilebilmesi patolojik bir durumken genç ve zayýf hastalarda yumurtalýklar normalde ele gelebilir.

Hastanýn yaþýndan sonra , hikayede doðal olarak en çok üstünde durulan konu belirtiler yani hastanýn þikayetleridir. Yumurtalýk kökenli kitleler genelde pek bulgu vermediðinden belirgin bir yakýnmanýn varlýðý tanýya oldukça yardýmcý olabilir. Örneðin yumurtalýk kistlerinde aðrý pek sýk karþýlaþýlan bir yakýnma deðildir. Aðrý varlýðý kist ya da tümörden ziyade iltihabi olaylarý ya da endometriozisi akla getir. Benzer þekilde adet düzensizliði yaratan tümörlerde de ilk önce fonksiyonel kistler düþünülür.

Jinekolojik muayene kitlenin ayrýcý tanýsý açýsýndan önemlidir. Kitlenin büyüklüðü, lokalizasyonu, kistik ya da solid yapýda oluþu, hareketli ya da fikse olup olmadýðý önemlidir. Orta hatta bulunan lezyonlar genelde rahim kökenli olurken, tek taraflý lezyonlarýn yumurtalýk kökenli olma olasýlýðý son derece yüksektir. Kistik ve tek taraflý kitlelerin çoðu iyi huylu olurken, solid ve çift taraflý olanlarýn kötü huylu olma olasýlýklarý fazladýr. Eðer karýn boþluðunda sývý toplanmasý mevcutsa büyük olasýlýkla bir kötü huyluluk söz konusudur.

Adneksiyel kitlelerin deðerlendirilmesinde kullanýlan taný yöntemleri arasýnda ilk ve en önemli yeri ultrasonografi alýr. Ultrasonografi ile kitlenin þekli, boyutlarý, lokalizasyonu, solid ya da kistik oluþu, bölme içerip içermediði saptanabilir. Bölme görülmesi kötü huyluluk olasýlýðýný arttýrýr. Doppler ultrasonografide kitlenin damarlanma durumu ve bu damarlardaki kan akýmýna karþý olan direncin hesaplanmasý kitlenin kötü olup olmadýðý konusunda deðerli fikirler verir.

Tomografi (BT) ve Manyetik Rezonans (MR) gibi yöntemler özellikle çok büyük kitlelerde ya da kötü olduðu düþünülen vakalarda ultrasonografiden daha detaylý bilgi verebilirler. Özellikle kanser düþünülüyor ise lenf nodu büyümeleri ya da hastalýðýn yayýlým derecesi ve evrelendirilmesinde yardýmcý olurlar. Yumurtalýk kistlerinin tanýsýnda rutin uygulamalarý yoktur.

Bazý yumurtalýk tümörleri salgýladýklarý hormonlar ya da bazý benzer maddeler ile kendilerin belli edebilirler. Bunlardan en sýk kullanýlan tümör belirteci Ca-125 adý verilendir. Bu madde özellikle seröz kistadenokarsinom türü kanserde artýþ gösterir. Kanda Ca-125 artýþý kötü huyluluk lehine olmakla birlikte endometriozis, enfeksiyon hatta sigara içimi gibi durumlarda da görülebilir.Ca-125 daha çok tedavi edilen yumurtalýk kanserinin takibinde nüks olup olmadýðýný kontrol etmek için kullanýlýr.Ayrýca kan düzeylerinin miktarý da bize ilk tanýda bir fikir verir.Kullanýlan diðer tümör belirteçleri ise Ca-19-9, bhCG, a-fetoprotein ve CEA olarak sayýlabilir.

Kitle6 santimetreden büyükse

Kitle 6 santimden küçük ancak solid yapýda ise

1-2 adet dönemi geçtikten sonra hala küçülmemiþ ise

Takiplerde büyüyor ise

Menopoz sonrasý bir kadýnda ise

Karýn boþluðunda sývý toplanmasý varsa

Kist içerisinde bölmeler varsa

genelde operasyon gerekli olmaktadýr. Bu kriterlerin olmadýðý durumlarda ise hasta belirli bir süre takip edilir. Bu süre zarfýnda doðum kontrol hapý verilmesi kistin küçülmesine yardýmcý olabilir.