x
Genel Bilgiler
Giriş
ÜROLOJIK ENFEKSIYONLAR
Böbrekten baþlayýp dýþ idrar deliðine kadar tüm idrar yollarýný döþeyen iç zarýn belli bir kesiminin bakteriler tarafýndan istilaya uðramasýdýr. Ýdrar yollarýnda bakterilerin varlýðý nedeniyle basit þikayetlere yol açmasýndan, bakterilerin kana karýþarak oluþturduðu sepsis denilen ölümle sonuçlanabilecek ciddi tablolara kadar deðiþen çeþitli klinik durumlarý kapsayan bir durumdur. Ýdrar yolu enfeksiyonlarý genelde yerleþim yerine göre adlandýrýlýr; böbrekte olursa pyelonefrit, idrar kanalýnda üreterit, idrar torbasýnda olursa sistit, prostatta olursa prostatit, idrar torbasýndan sonraki yollarda olursa üretrit gibi. Günümüzde en sýk karþýlaþýlan týbbi sorunlardan biridir. Gereksiz ve uzamýþ antibiyotik kullanýmýndan kaçýnmak için üroloðun her hasta için uygun teþhis ve tedaviyi yapmasý þarttýr.Ürogenital sistem enfeksiyonlarý sadece 1 yaþýna kadar erkek çocuklarda daha sýk olarak görülür. Kadýnlardaki enfeksiyon oranlarý, erkeklere göre; 1-15 yaþ arasýnda 8 kat, 16-35 yaþ arasýnda 30-40 kat, 36-65 yaþ arasýnda 2 kat, 65 yaþtan sonra da 1.5 kat daha fazladýr.
Üriner sistem enfeksiyonlarýnýn oluþmasýný kolaylaþtýrýcý faktörler; Diabetes Mellitus (Þeker Hastalýðý), Yaþlanma, Üriner sistem taþlarýnýn varlýðý, üriner sistemde týkanýklýða yol açabilecek yani idrarýn normal akýþýný zorlaþtýracak herhangi bir durum, vezikoüreteral reflü (iþerken idrarýn böbreklere geri kaçmasý durumu), ayrýca kadýnlarda üretra denen dýþ idrar yolunun kýsa olmasý, vajen ve makatla komþuluðu nedeniyle bakteriler komþuluk yolu ile mesaneye (idrar torbasý) ordan da böbreðe geçip enfeksiyona yol açabilmektedir. Bu nedenle kadýnlar erkeklere göre daha sýk idrar yollarý enfeksiyonu geçirmeye yatkýndýrlar.
Akut Pyelonefrit: Yüksek ateþ, titreme, þiddetli böðür hassasiyeti ile seyreden böbreðin akut enfeksiyonudur. Genellikle 18-40 yaþ arasý kadýnlarda görülür. Tedavi edilmediðinde sepsis ve böbrek yetmezliðine kadar gidebilen bir klinik seyir gösterir. Etken çoðunlukla Escherichia Coli (E. Coli: Koli basili)dir. Böbrek enfeksiyonlarý daha çok üretra denilen dýþ idrar yolu ve alt ürogeital sitemden asendan yani yukarý çýkma yolu ile geliþir. Taný; tam idrar tahlili, idrar kültürü ve görüntüleme yöntemleri kullanýlarak yapýlýr. Tedavi; Akut Pyelonefritli hastanýn tedavisi çok titiz ve sistematik olarak yapýlmalýdýr. Genellikle bu hastalýk hastanede yatýrýlarak tedavi edilmeyi gerektirir. Uygun antibiyotik ile tedaviye baþlanýr, aðrý, ateþ ve bulantý gibi semptomlar kontrol altýna alýnýr. Parenteral (damardan) antibiyotik tedavisinin 1 hafta, oral antibiyotik tedavisinin ise en az 2 hafta daha kullanýlmasýnda yarar vardýr. Hastanýn 6 ay kadar bir süre ile periyodik idrar kültürleri ile takip edilmesi uygundur.
Sistit
Akut Sistit: Sistit idrar kesesinin (mesane) enfeksiyonudur. Ýdrar yollarý ve üreme sisteminde en sýk görülen hastalýklardan biridir. Zamanýnda tedavi edilmezse hastalýk böbrekleri de etkileyecek biçimde yayýlabilir , mesane ve böbreklerde kalýcý hasarlar oluþturabilir.
Nedenleri
Cinsel iliþki, idrar yolundan girilerek yapýlan giriþimler, gebelik ve doðum, nörolojik hastalýklar, mesane taþý, prostat hastalýklarý, sývý tüketiminin az olmasý, mesanenin enfeksiyon etkenlerine karþý biyolojik savunma unsurlarýnýn yetersiz olmasý gibi durumlarda bakteriler mesane içerisine girerek akut sistite yol açabilir.Kadýnlarda üretra erkeklerdekinden çok daha kýsa ðiçin dýþ ortamdan bakterilerin mesaneye ulasmasý daha kolaydir. Bu nedenle kadýnlarda sistitlerin görülme orani çok daha fazladir. Kadýnlarýn en az % 20’si yaþamlarý boyunca en az bir kez sistite yakalanýrlar.
Sistitin en sýk rastlanýlan sebebi Escherichia coli ( E.coli: koli basili) adlý mikroorganizmadýr.
Belirtileri
» Ýdrar yaparken yanma ve sýzý
» Sýk idrara çýkma
» Kasýklarda ve makatta aðrý
» Ateþ
» Terleme
» Yorgunluk
» Kusma ve bulantý
» Bulanýk ve kötü kokulu idrar
» Cinsel iliþki sýrasýnda aðrý
» Kanlý idrar yapma
Risk Faktörleri
» Çok eþlilik
» Tümör nedeni ile aþaðý idrar yolunda daralma veya týkanma
» Ýdrar sondasý kullanýmý» Hamilelik
» Þeker hastalýðý» Genital temizliðe dikkat edilmemesi
» Geçirilmis felç gibi mesane boþalmasýný engelleyebilecek durumlar
» Yaþlýlýk
Taný
Ýdrar analizi ve idrar kültürü yapýlmalýdýr. Ayrýca mesanenin ultrasonografi ile incelenmesi, sistite yol açan bir nedeni ortaya koymak için yararlý olabilir.
Tedavi
Tedavi 3 günlük kýsa süreli antibiyotik tedavisi verilmelidir. En etkin korunma yöntemi ise kiþisel hijyen ve cinsel iliþki sonrasý idrar yaparak idrar kesesinin boþaltýlmasýdýr. Bu koruyucu yönteme raðmen sýk sistit olan kadýnlara cinsel iliþkiden hemen sonra tek doz antibiyotik verilir. Çok nadiren buna raðmen sýk sistit olan kadýnlarda ise düþük dozda ve uzun süreli antibiyotik tedavisi uygulanýr. Ayrýca sýk sistit olan kadýnlar altta yatan taþ, idrar kesesi sarkmasý, idrar fistülleri gibi hastalýklarýn araþtýrýlmasý açýsýndan radyolojik tetkikler ve sistoskopi ile deðerlendirilmelidir.
Kronik Bakteriyel Sistit
1 yýl içinde 3 veya daha fazla sayýda tekrarlayan, arada asemptomatik bakteriüri devreleri gösteren mesane enfeksiyonudur.Ayýrýcý tanýsýnda; tüberküloz sistiti, radyasyon sistiti ve erkeklerde kronik prostatitler önemlidir. Tedavisinde uzun dönem baskýlayýcý antibiyotik verilmesi ve idrarýn asitleþtirilmesi (asidifikasyonu) etkilidir.
Non Bakteriyel Sistit
Klinik olarak sistit tablosu gösteren ancak kültürde bakteri üretilemeyen durumlardýr. Ýki Gruba ayrýlýr:
a. Allerjik sistitler
b. Radyasyon sistiti veya kimyasal sistitler (siklofosfamid kullanýmýna baðlý)
Prostatit: Sebebi hala tam olarak bulunamamýþbir çok nedene baðlý olarak ortaya çýkan karmaþýk bir inflamatuvar durumu ifade eder. %2-10 arasý görülür.
Akut Bakteriyel Prostatit: Ani baþlayan orta ve yüksek derecede ateþ, halsizlik titreme, alt üriner sistem semptomlarý ve en önemlisi makat çevresinde prostat bölgesinde olan aðrý görülür. Eklem ve kas aðrýlarý eþlik edebilir. Genel olarak mikroorganizmalarýn asendan yolla prostat ulaþmasý nedeni ile olur. Taný idrar tahlili, idrar kültürü ve tam kan sayýmý ile konulur. Tedavi gerektiði durumlarda hastaneye yatýrýlarak uygun antibiyotik ve destek tedavisidir.
Kronik Prostatit: Prostatik aðrý ve buna eþlik eden alt üriner sistem semptomlarý ( idrar yaparken yanma, sýk idrara çýkma, idrarý tam boþaltamama, ani sýkýþma hissi, ýkýnýnca meni gelmesi v.b.) ile karakterize olan ve herhangi bir bakteriyel etkenin gösterilemediði bir sendromdur. Kronik prostatit, ani ve þiddetli bir baþlangýç yerine sinsi bir seyir izleyip uzun süreli rahatsýzlýklara da yol açabilir. Araþtýrmalarýn halen devam ettiði bu hastalýkta þu an için kabul edilebilir tedavi yaklaþýmý olarak uzun süreli antibiyotikler, prostatik kaslarý gevþeten alfa blokör ajanlar ve hastalarý yaþam biçimleri açýsýndan bilgilendirmek sayýlabilir.
Cinsel Yolla Bulaþan Hastalýklar
Gonokokal Üretrit (Bel Soðukluðu)
Gonore, gram-negatif bir diplokok olan Neisseria gonorrhoeae’nin neden olduðu cinsel yolla bulaþan bir enfeksiyon hastalýðýdýr. Erkeklerde, belirtiler görüldüðü anda tedavisi yapýldýðýnda sonrasýnda oluþacak ciddi komplikasyonlar engellenmekte ve diðer kiþilere yayýlýmý engellenmektedir. Kadýnlarda erken dönemlerde enfeksiyon sýklýkla belirti vermediði için riskli gruplarýn takibi önem taþýmaktadýr. Inkübasyon (kuluçka süresi) genellikle 3-10 gün arasýnda deðiþmesine karþýn, semptomlarýn (belirtilerin) geliþmesi için gereken süre 12 saat gibi kýsa veya 3 ay gibi uzun olabilir. Gonokokal üretritlerin en sýk görülme nedeni cinsel iliþkidir. Bir erkek için, enfekte partner ile tek bir iliþki sonucu bulaþma riski yaklaþýk %20, buna karþýn enfekte erkekten kadýna bulaþma olasýlýðý %50-70’dir. Taþýyýcý veya hasta partner ile cinsel iliþki sayýsý arttýkça risk de artar.
Semptom ve Bulgular:
» Ýdrar yaparken yanma
» Üretral akýntý (Akýntý genelde iltihaplý, sarý-kahverengi görünümde ve çok boldur)
Tedavi ve Korunma:
Gonoreden korunma, düzenli olarak kondom (prezervatif) kullanýmý ve kontrollü cinsel yaþam ile mümkün olabilmektedir. Uygun antibiyotik ile tedavi edilebilir. Tedavi baþladýktan 12 saat sonra akýntý kaybolur. Ancak bu tedavinin etkin olduðunun kesin kanýtý deðildir. Tedavi bitinceye kadar cinsel temas yasaklanmalý ve eðer partner biliniyorsa mutlak tedavi edilmelidir. Tedavinin 3.-7. gününde hala akýntý sürüyorsa direnç geliþimi, diðer mikroplara baðlý üretrit veya yeniden enfeksiyon düþünülmelidir.
Nongonokokal Üretrit
Cinsel yolla bulaþan ve N. Gonorrhoea haricindeki birçok mikroorganizmanýn neden olduðu üretral enflamasyonlar topluca nongonokoksisk üretrit olarak adlandýrýlýr. En önemli ve tehlikeli ajan Chlamydia trachomatis’tir. NGU li erkeklerin %25-60 ýnda ve gonoreli erkeklerin %4-35 inde üretrada gösterilebilir. Klamidyal enfeksiyonlarýn %50 sinde herhangi bir bulgu yoktur ancak taþýyýcýdýrlar. Hastalarýn %20-50 sinde Ureaplasma urealyticum NGU etkenidir. En sýk, 20-24 yaþlarýnda görülür. Akut üretritlerin %50-75 i nongonokokaldýr.Kuluçka dönemi 7-35 gündür.
Belirtiler:
» Üretral akýntý, (akýntý genellikle az miktarda, ince ve þeffaf özelliktedir)
» Dizüri (idrar yaparken yanma ) ve üretral (idrar yolunda) kaþýntý ve batma hissi’dir.
Tedavi ve Korunma:Uygun antibiyotikler ile tedavi edilir. NGUten korunma, gonoredeki gibi prezervatif kullanýmý ile sýnýrlýdýr. Hastanýn seksüel partnerlerinin birlikte tedavisi çok önemlidir.
Sifiliz (Frengi)
Sifiliz (frengi), Treponema pallidum adlý spiroket tarafýndan oluþturulur. T. pallidum cilt ve mukoza yoluyla vücuda girer ve cinsel iliþkiden 2-4 hafta sonra peniste aðrýsýz þankr (zýmbayla delinmiþ görünümlü bir yara) geliþir. Bastýrmakla aðrý saptanmaz. Tedavi verilmezse lezyon kendiliðinden yavaþça iyileþir. Hastalýk 2 nci safhaya geçer. Ýnguinal bölgede tek ya da iki taraflý, birbirinden ayrý, aðrýsýz lenfadenopatiler (lenf bezi þiþmesi) bulunabilir.
Laboratuar Bulgularý:
Þankrýn tabaný kazýnarak alýnan materyale karanlýk alan incelemesi yapýlarak spiroketlerin görülmesiyle veya fluoresan antikor teknikleri ile taný konur. Karanlýk alan incelemesi yapýlamýyorsa serolojik test kullanýlmalýdýr. Serolojik testler, þankrýn ortaya çýkýþýndan 1-3 hafta sonra bile negatif olabilir.
Komplikasyonlar:
Ürolojik komplikasyonlar nadirdir ve hastalýðýn 3 üncü safhasýnda görülür. Bunlar arasýnda testis gomlarý ve nörosifilizde görülen nörojenik mesane sayýlabilir.
Tedavi:
Erken sifilizli hastalara penisilin G verilir. Penisilin allerjisi olanlara doxycycline veya tetracyclin verilebilir.
Trikomonas
Hastalýða Trichomonas vaginalis neden olur Görülme sýklýðý %2 dir. Kadýn ve erkeklerde en sýk 15-40 yaþlarýnda görülür. Cinsel iliþkiyle bulaþýr ve enfekte kadýnlarýn erkek partnerlerinde %14-60 oranýnda, enfekte erkeklerin kadýn partnerlerinde ise % 67-100 oranýnda bulunmuþtur. Erkeklerde çoðu zaman bulgusuz seyreder.
Tedavi ve Korunma:
Tedavi baþarýyla sonuçlanana kadar prezervatif kullanýlmasý gerekir. Hastaya ve partnerine uygun antibiyotik verilir. Tedaviye hemen yanýt alýnýr. Partnerlerin ciddiyetle tedavisi çok önemlidir.
Þankroid (Ulcus Molle)
Haemophilus ducreyi tarafýndan oluþturulur. Cinsel iliþkiden birkaç gün sonra görülen papül, þankroidin ilk belirtisidir. Sonra, tek veya birden fazla, kirli görünüþlü, aðrýlý þankroid ülserler ortaya çýkar. Genellikle iltihaplý akýntý yaparlar. Hastalarda ateþ, baþ aðrýsý ve halsizlik vardýr. Tedavi edilmeyen ülserler yavaþça büyür, patlar ve diðerleriyle birleþirler. Aðrýlý kasýk enflamasyonu, lenfatik obstrüksiyona neden olur ve genital lenfödem, ileri evrede ise elefantiyazis geliþir. Hastalarýn %50 ‘sinde, ülserden alýnan örneðin gram boyama ile incelenmesinde gram-negatif kokobasiller görülür. Biyopsi her zaman taný koydurucudur.
Tedavi:
Uygun antibiyotik ile tedavi edilir. Taný sýrasýnda ve 3 ay sonra HIV testi yapýlmasý uygun olur. Uygun tedavi ile prognoz çok iyidir.
Lenfogranuloma Venereum
Chlamidya Trachomatis etkendir. Genital lezyon, lenfadenit ve rektal darlýklar görülebilir. Cinsel temastan 5-21 gün sonra bir papül veya püstül belirir. Genital lezyon küçüktür ve genellikle gözden kaçar. Kültürde C. trachomatis üremesi taný koydurur.
Komplikasyonlar:
Ýnguinal (kasýk) lenf nodlarýnýn rüptürü ile akýntýlý sinüsler oluþur. Kronik inguinal enflamasyon lenfatik obstrüksiyon ve elefantiyazise neden olabilir. Rektal darlýk, geç bir komplikasyondur.
Tedavi:
Uygun antibiyotik kullanýlýr.
Granuloma Inguýnale
Etkeni Calymmatobacterium granulomatis (Donovan basili) ve kuluçka süresi 2-3 aydýr.
Klinik Bulgular:
Papül ilk belirtidir. Bundan, çevre ciltten kabarýk, tabaný eritemli ve hemorajik sekresyon içiren, sert, endüre, aðrýsýz bir ülser oluþur. Boyanmýþ smirde Donovan cisimlerinin görülmesi taný koydurucudur.
Tedavi:
Uygun antibiyotikler lezyonlar iyileþene kadar uygulanýr.
Condyloma Accuminata (Genital Kondilom-Siðil)
HPV (insan papiloma virüsü) tarafýndan oluþur. Kuluçka süresi 1-2 ayý bulabilir.Taný çok kolay olup lezyonun görülmesiyle konur. Birkaç tipi kadýnlarda rahim aðzý kanserine yol açabilir.Tedavide lezyonun yerleþimi, büyüklüðü, sayýsý gibi etmenler önemlidir.
Tedavi:
Topikal kremler, Elektrokoter, Kriyoterapi ile aðrýsýz bir þekilde birkaç seansta lezyonlar tahrip edilebilir.Cerrahi yolla lezyonlarýn tek tek komple çýkartýlmasý ve dibinin yakýlmasý en etkin tedavidir. Lokal anesteziyle ofis þartlarýnda yapýlabilir. Gereken durumlarda HPV’nin DNA analizi yapýlýr.• Üretral (idrar yolu içerisi) siðilleri ise endoskopik olarak yakmak mümkündür.
x
x
x
x
x
Ýlgili Kelimeler Listesi: ürolojik enfeksiyonlar,böbrekten baþlar,idrar yollarýný,idrar yolu enfeksiyonlarý,pyelonefrit,idrar kanallarý,üreterit,idrar torbasý,sistit prostatta,ürogenital,üriner sistem,þeker hastalýðý,akut pyelonefrit,böbrek enfeksiyonlarý,üretra nedir,sistit nedir
Not: Aþaðýdaki mavi linklerden ilgili kelimeler için tek týkla site içi arama yapabilirsiniz..
Giriþ
ÜROLOJIK ENFEKSIYONLAR
Böbrekten baþlayýp dýþ idrar deliðine kadar tüm idrar yollarýný döþeyen iç zarýn belli bir kesiminin bakteriler tarafýndan istilaya uðramasýdýr. Ýdrar yollarýnda bakterilerin varlýðý nedeniyle basit þikayetlere yol açmasýndan, bakterilerin kana karýþarak oluþturduðu sepsis denilen ölümle sonuçlanabilecek ciddi tablolara kadar deðiþen çeþitli klinik durumlarý kapsayan bir durumdur. Ýdrar yolu enfeksiyonlarý genelde yerleþim yerine göre adlandýrýlýr; böbrekte olursa pyelonefrit, idrar kanalýnda üreterit, idrar torbasýnda olursa sistit, prostatta olursa prostatit, idrar torbasýndan sonraki yollarda olursa üretrit gibi. Günümüzde en sýk karþýlaþýlan týbbi sorunlardan biridir. Gereksiz ve uzamýþ antibiyotik kullanýmýndan kaçýnmak için üroloðun her hasta için uygun teþhis ve tedaviyi yapmasý þarttýr.Ürogenital sistem enfeksiyonlarý sadece 1 yaþýna kadar erkek çocuklarda daha sýk olarak görülür. Kadýnlardaki enfeksiyon oranlarý, erkeklere göre; 1-15 yaþ arasýnda 8 kat, 16-35 yaþ arasýnda 30-40 kat, 36-65 yaþ arasýnda 2 kat, 65 yaþtan sonra da 1.5 kat daha fazladýr.
Üriner sistem enfeksiyonlarýnýn oluþmasýný kolaylaþtýrýcý faktörler; Diabetes Mellitus (Þeker Hastalýðý), Yaþlanma, Üriner sistem taþlarýnýn varlýðý, üriner sistemde týkanýklýða yol açabilecek yani idrarýn normal akýþýný zorlaþtýracak herhangi bir durum, vezikoüreteral reflü (iþerken idrarýn böbreklere geri kaçmasý durumu), ayrýca kadýnlarda üretra denen dýþ idrar yolunun kýsa olmasý, vajen ve makatla komþuluðu nedeniyle bakteriler komþuluk yolu ile mesaneye (idrar torbasý) ordan da böbreðe geçip enfeksiyona yol açabilmektedir. Bu nedenle kadýnlar erkeklere göre daha sýk idrar yollarý enfeksiyonu geçirmeye yatkýndýrlar.
Akut Pyelonefrit: Yüksek ateþ, titreme, þiddetli böðür hassasiyeti ile seyreden böbreðin akut enfeksiyonudur. Genellikle 18-40 yaþ arasý kadýnlarda görülür. Tedavi edilmediðinde sepsis ve böbrek yetmezliðine kadar gidebilen bir klinik seyir gösterir. Etken çoðunlukla Escherichia Coli (E. Coli: Koli basili)dir. Böbrek enfeksiyonlarý daha çok üretra denilen dýþ idrar yolu ve alt ürogeital sitemden asendan yani yukarý çýkma yolu ile geliþir. Taný; tam idrar tahlili, idrar kültürü ve görüntüleme yöntemleri kullanýlarak yapýlýr. Tedavi; Akut Pyelonefritli hastanýn tedavisi çok titiz ve sistematik olarak yapýlmalýdýr. Genellikle bu hastalýk hastanede yatýrýlarak tedavi edilmeyi gerektirir. Uygun antibiyotik ile tedaviye baþlanýr, aðrý, ateþ ve bulantý gibi semptomlar kontrol altýna alýnýr. Parenteral (damardan) antibiyotik tedavisinin 1 hafta, oral antibiyotik tedavisinin ise en az 2 hafta daha kullanýlmasýnda yarar vardýr. Hastanýn 6 ay kadar bir süre ile periyodik idrar kültürleri ile takip edilmesi uygundur.
Sistit
Akut Sistit: Sistit idrar kesesinin (mesane) enfeksiyonudur. Ýdrar yollarý ve üreme sisteminde en sýk görülen hastalýklardan biridir. Zamanýnda tedavi edilmezse hastalýk böbrekleri de etkileyecek biçimde yayýlabilir , mesane ve böbreklerde kalýcý hasarlar oluþturabilir.
Nedenleri
Cinsel iliþki, idrar yolundan girilerek yapýlan giriþimler, gebelik ve doðum, nörolojik hastalýklar, mesane taþý, prostat hastalýklarý, sývý tüketiminin az olmasý, mesanenin enfeksiyon etkenlerine karþý biyolojik savunma unsurlarýnýn yetersiz olmasý gibi durumlarda bakteriler mesane içerisine girerek akut sistite yol açabilir.Kadýnlarda üretra erkeklerdekinden çok daha kýsa ðiçin dýþ ortamdan bakterilerin mesaneye ulasmasý daha kolaydir. Bu nedenle kadýnlarda sistitlerin görülme orani çok daha fazladir. Kadýnlarýn en az % 20’si yaþamlarý boyunca en az bir kez sistite yakalanýrlar.
Sistitin en sýk rastlanýlan sebebi Escherichia coli ( E.coli: koli basili) adlý mikroorganizmadýr.
Belirtileri
» Ýdrar yaparken yanma ve sýzý
» Sýk idrara çýkma
» Kasýklarda ve makatta aðrý
» Ateþ
» Terleme
» Yorgunluk
» Kusma ve bulantý
» Bulanýk ve kötü kokulu idrar
» Cinsel iliþki sýrasýnda aðrý
» Kanlý idrar yapma
Risk Faktörleri
» Çok eþlilik
» Tümör nedeni ile aþaðý idrar yolunda daralma veya týkanma
» Ýdrar sondasý kullanýmý» Hamilelik
» Þeker hastalýðý» Genital temizliðe dikkat edilmemesi
» Geçirilmis felç gibi mesane boþalmasýný engelleyebilecek durumlar
» Yaþlýlýk
Taný
Ýdrar analizi ve idrar kültürü yapýlmalýdýr. Ayrýca mesanenin ultrasonografi ile incelenmesi, sistite yol açan bir nedeni ortaya koymak için yararlý olabilir.
Tedavi
Tedavi 3 günlük kýsa süreli antibiyotik tedavisi verilmelidir. En etkin korunma yöntemi ise kiþisel hijyen ve cinsel iliþki sonrasý idrar yaparak idrar kesesinin boþaltýlmasýdýr. Bu koruyucu yönteme raðmen sýk sistit olan kadýnlara cinsel iliþkiden hemen sonra tek doz antibiyotik verilir. Çok nadiren buna raðmen sýk sistit olan kadýnlarda ise düþük dozda ve uzun süreli antibiyotik tedavisi uygulanýr. Ayrýca sýk sistit olan kadýnlar altta yatan taþ, idrar kesesi sarkmasý, idrar fistülleri gibi hastalýklarýn araþtýrýlmasý açýsýndan radyolojik tetkikler ve sistoskopi ile deðerlendirilmelidir.
Kronik Bakteriyel Sistit
1 yýl içinde 3 veya daha fazla sayýda tekrarlayan, arada asemptomatik bakteriüri devreleri gösteren mesane enfeksiyonudur.Ayýrýcý tanýsýnda; tüberküloz sistiti, radyasyon sistiti ve erkeklerde kronik prostatitler önemlidir. Tedavisinde uzun dönem baskýlayýcý antibiyotik verilmesi ve idrarýn asitleþtirilmesi (asidifikasyonu) etkilidir.
Non Bakteriyel Sistit
Klinik olarak sistit tablosu gösteren ancak kültürde bakteri üretilemeyen durumlardýr. Ýki Gruba ayrýlýr:
a. Allerjik sistitler
b. Radyasyon sistiti veya kimyasal sistitler (siklofosfamid kullanýmýna baðlý)
Prostatit: Sebebi hala tam olarak bulunamamýþbir çok nedene baðlý olarak ortaya çýkan karmaþýk bir inflamatuvar durumu ifade eder. %2-10 arasý görülür.
Akut Bakteriyel Prostatit: Ani baþlayan orta ve yüksek derecede ateþ, halsizlik titreme, alt üriner sistem semptomlarý ve en önemlisi makat çevresinde prostat bölgesinde olan aðrý görülür. Eklem ve kas aðrýlarý eþlik edebilir. Genel olarak mikroorganizmalarýn asendan yolla prostat ulaþmasý nedeni ile olur. Taný idrar tahlili, idrar kültürü ve tam kan sayýmý ile konulur. Tedavi gerektiði durumlarda hastaneye yatýrýlarak uygun antibiyotik ve destek tedavisidir.
Kronik Prostatit: Prostatik aðrý ve buna eþlik eden alt üriner sistem semptomlarý ( idrar yaparken yanma, sýk idrara çýkma, idrarý tam boþaltamama, ani sýkýþma hissi, ýkýnýnca meni gelmesi v.b.) ile karakterize olan ve herhangi bir bakteriyel etkenin gösterilemediði bir sendromdur. Kronik prostatit, ani ve þiddetli bir baþlangýç yerine sinsi bir seyir izleyip uzun süreli rahatsýzlýklara da yol açabilir. Araþtýrmalarýn halen devam ettiði bu hastalýkta þu an için kabul edilebilir tedavi yaklaþýmý olarak uzun süreli antibiyotikler, prostatik kaslarý gevþeten alfa blokör ajanlar ve hastalarý yaþam biçimleri açýsýndan bilgilendirmek sayýlabilir.
Cinsel Yolla Bulaþan Hastalýklar
Gonokokal Üretrit (Bel Soðukluðu)
Gonore, gram-negatif bir diplokok olan Neisseria gonorrhoeae’nin neden olduðu cinsel yolla bulaþan bir enfeksiyon hastalýðýdýr. Erkeklerde, belirtiler görüldüðü anda tedavisi yapýldýðýnda sonrasýnda oluþacak ciddi komplikasyonlar engellenmekte ve diðer kiþilere yayýlýmý engellenmektedir. Kadýnlarda erken dönemlerde enfeksiyon sýklýkla belirti vermediði için riskli gruplarýn takibi önem taþýmaktadýr. Inkübasyon (kuluçka süresi) genellikle 3-10 gün arasýnda deðiþmesine karþýn, semptomlarýn (belirtilerin) geliþmesi için gereken süre 12 saat gibi kýsa veya 3 ay gibi uzun olabilir. Gonokokal üretritlerin en sýk görülme nedeni cinsel iliþkidir. Bir erkek için, enfekte partner ile tek bir iliþki sonucu bulaþma riski yaklaþýk %20, buna karþýn enfekte erkekten kadýna bulaþma olasýlýðý %50-70’dir. Taþýyýcý veya hasta partner ile cinsel iliþki sayýsý arttýkça risk de artar.
Semptom ve Bulgular:
» Ýdrar yaparken yanma
» Üretral akýntý (Akýntý genelde iltihaplý, sarý-kahverengi görünümde ve çok boldur)
Tedavi ve Korunma:
Gonoreden korunma, düzenli olarak kondom (prezervatif) kullanýmý ve kontrollü cinsel yaþam ile mümkün olabilmektedir. Uygun antibiyotik ile tedavi edilebilir. Tedavi baþladýktan 12 saat sonra akýntý kaybolur. Ancak bu tedavinin etkin olduðunun kesin kanýtý deðildir. Tedavi bitinceye kadar cinsel temas yasaklanmalý ve eðer partner biliniyorsa mutlak tedavi edilmelidir. Tedavinin 3.-7. gününde hala akýntý sürüyorsa direnç geliþimi, diðer mikroplara baðlý üretrit veya yeniden enfeksiyon düþünülmelidir.
Nongonokokal Üretrit
Cinsel yolla bulaþan ve N. Gonorrhoea haricindeki birçok mikroorganizmanýn neden olduðu üretral enflamasyonlar topluca nongonokoksisk üretrit olarak adlandýrýlýr. En önemli ve tehlikeli ajan Chlamydia trachomatis’tir. NGU li erkeklerin %25-60 ýnda ve gonoreli erkeklerin %4-35 inde üretrada gösterilebilir. Klamidyal enfeksiyonlarýn %50 sinde herhangi bir bulgu yoktur ancak taþýyýcýdýrlar. Hastalarýn %20-50 sinde Ureaplasma urealyticum NGU etkenidir. En sýk, 20-24 yaþlarýnda görülür. Akut üretritlerin %50-75 i nongonokokaldýr.Kuluçka dönemi 7-35 gündür.
Belirtiler:
» Üretral akýntý, (akýntý genellikle az miktarda, ince ve þeffaf özelliktedir)
» Dizüri (idrar yaparken yanma ) ve üretral (idrar yolunda) kaþýntý ve batma hissi’dir.
Tedavi ve Korunma:Uygun antibiyotikler ile tedavi edilir. NGUten korunma, gonoredeki gibi prezervatif kullanýmý ile sýnýrlýdýr. Hastanýn seksüel partnerlerinin birlikte tedavisi çok önemlidir.
Sifiliz (Frengi)
Sifiliz (frengi), Treponema pallidum adlý spiroket tarafýndan oluþturulur. T. pallidum cilt ve mukoza yoluyla vücuda girer ve cinsel iliþkiden 2-4 hafta sonra peniste aðrýsýz þankr (zýmbayla delinmiþ görünümlü bir yara) geliþir. Bastýrmakla aðrý saptanmaz. Tedavi verilmezse lezyon kendiliðinden yavaþça iyileþir. Hastalýk 2 nci safhaya geçer. Ýnguinal bölgede tek ya da iki taraflý, birbirinden ayrý, aðrýsýz lenfadenopatiler (lenf bezi þiþmesi) bulunabilir.
Laboratuar Bulgularý:
Þankrýn tabaný kazýnarak alýnan materyale karanlýk alan incelemesi yapýlarak spiroketlerin görülmesiyle veya fluoresan antikor teknikleri ile taný konur. Karanlýk alan incelemesi yapýlamýyorsa serolojik test kullanýlmalýdýr. Serolojik testler, þankrýn ortaya çýkýþýndan 1-3 hafta sonra bile negatif olabilir.
Komplikasyonlar:
Ürolojik komplikasyonlar nadirdir ve hastalýðýn 3 üncü safhasýnda görülür. Bunlar arasýnda testis gomlarý ve nörosifilizde görülen nörojenik mesane sayýlabilir.
Tedavi:
Erken sifilizli hastalara penisilin G verilir. Penisilin allerjisi olanlara doxycycline veya tetracyclin verilebilir.
Trikomonas
Hastalýða Trichomonas vaginalis neden olur Görülme sýklýðý %2 dir. Kadýn ve erkeklerde en sýk 15-40 yaþlarýnda görülür. Cinsel iliþkiyle bulaþýr ve enfekte kadýnlarýn erkek partnerlerinde %14-60 oranýnda, enfekte erkeklerin kadýn partnerlerinde ise % 67-100 oranýnda bulunmuþtur. Erkeklerde çoðu zaman bulgusuz seyreder.
Tedavi ve Korunma:
Tedavi baþarýyla sonuçlanana kadar prezervatif kullanýlmasý gerekir. Hastaya ve partnerine uygun antibiyotik verilir. Tedaviye hemen yanýt alýnýr. Partnerlerin ciddiyetle tedavisi çok önemlidir.
Þankroid (Ulcus Molle)
Haemophilus ducreyi tarafýndan oluþturulur. Cinsel iliþkiden birkaç gün sonra görülen papül, þankroidin ilk belirtisidir. Sonra, tek veya birden fazla, kirli görünüþlü, aðrýlý þankroid ülserler ortaya çýkar. Genellikle iltihaplý akýntý yaparlar. Hastalarda ateþ, baþ aðrýsý ve halsizlik vardýr. Tedavi edilmeyen ülserler yavaþça büyür, patlar ve diðerleriyle birleþirler. Aðrýlý kasýk enflamasyonu, lenfatik obstrüksiyona neden olur ve genital lenfödem, ileri evrede ise elefantiyazis geliþir. Hastalarýn %50 ‘sinde, ülserden alýnan örneðin gram boyama ile incelenmesinde gram-negatif kokobasiller görülür. Biyopsi her zaman taný koydurucudur.
Tedavi:
Uygun antibiyotik ile tedavi edilir. Taný sýrasýnda ve 3 ay sonra HIV testi yapýlmasý uygun olur. Uygun tedavi ile prognoz çok iyidir.
Lenfogranuloma Venereum
Chlamidya Trachomatis etkendir. Genital lezyon, lenfadenit ve rektal darlýklar görülebilir. Cinsel temastan 5-21 gün sonra bir papül veya püstül belirir. Genital lezyon küçüktür ve genellikle gözden kaçar. Kültürde C. trachomatis üremesi taný koydurur.
Komplikasyonlar:
Ýnguinal (kasýk) lenf nodlarýnýn rüptürü ile akýntýlý sinüsler oluþur. Kronik inguinal enflamasyon lenfatik obstrüksiyon ve elefantiyazise neden olabilir. Rektal darlýk, geç bir komplikasyondur.
Tedavi:
Uygun antibiyotik kullanýlýr.
Granuloma Inguýnale
Etkeni Calymmatobacterium granulomatis (Donovan basili) ve kuluçka süresi 2-3 aydýr.
Klinik Bulgular:
Papül ilk belirtidir. Bundan, çevre ciltten kabarýk, tabaný eritemli ve hemorajik sekresyon içiren, sert, endüre, aðrýsýz bir ülser oluþur. Boyanmýþ smirde Donovan cisimlerinin görülmesi taný koydurucudur.
Tedavi:
Uygun antibiyotikler lezyonlar iyileþene kadar uygulanýr.
Condyloma Accuminata (Genital Kondilom-Siðil)
HPV (insan papiloma virüsü) tarafýndan oluþur. Kuluçka süresi 1-2 ayý bulabilir.Taný çok kolay olup lezyonun görülmesiyle konur. Birkaç tipi kadýnlarda rahim aðzý kanserine yol açabilir.Tedavide lezyonun yerleþimi, büyüklüðü, sayýsý gibi etmenler önemlidir.
Tedavi:
Topikal kremler, Elektrokoter, Kriyoterapi ile aðrýsýz bir þekilde birkaç seansta lezyonlar tahrip edilebilir.Cerrahi yolla lezyonlarýn tek tek komple çýkartýlmasý ve dibinin yakýlmasý en etkin tedavidir. Lokal anesteziyle ofis þartlarýnda yapýlabilir. Gereken durumlarda HPV’nin DNA analizi yapýlýr.• Üretral (idrar yolu içerisi) siðilleri ise endoskopik olarak yakmak mümkündür.
Ýlgili Kelimeler Listesi: ürolojik enfeksiyonlar,böbrekten baþlar,idrar yollarýný,idrar yolu enfeksiyonlarý,pyelonefrit,idrar kanallarý,üreterit,idrar torbasý,sistit prostatta,ürogenital,üriner sistem,þeker hastalýðý,akut pyelonefrit,böbrek enfeksiyonlarý,üretra nedir,sistit nedir
Not: Aþaðýdaki mavi linklerden ilgili kelimeler için tek týkla site içi arama yapabilirsiniz..