Vücutta özellikle proteinlerin yýkým (metabolizma) ürünleri “ürik asit” denilen bir maddeye dönüþerek atýlýr. Bu maddenin atýlma kusuru veya çok fazla üretilmesi nedeniyle vücudun deðiþik yerlerinde özellikle de bazý eklemlerde birikmesi sonucu ortaya çýkan hastalýða Gut delinir. Hastalýk, Hipokrat zamanýndan beri bilinmektedir. Bununla birlikte ilk defa Sydenham denilen hekim tarafýndan 17. yüz yýlda tanýmlanmýþtýr. 19. yüzyýlda ise hastalýðýn ürik asit ile olan iliþkisi ortaya konulmuþtur. Hastalýk erkeklerde çok daha fazla görülür ve 40-65 yaþýndaki kiþilerde ortaya çýkar. Ürik asit az önce de belirtildiði gibi proteinlerin metabolizmasýna katýlan pürin denilen maddenin yýkým ürünüdür. Bazý sebeplerden dolayý ürik asitin kanda seviyesinin yükselmesi ve bu maddenin dokularda birikmesi ile ortaya çýkan baðýþýklýk sistemi yanýtý sonucu özellikle de eklemde iltihaplanmalar olabilir. 

Üretiminde artma önemli bir sebeptir. Örneðin; çocukluk çaðýnda Gut hastalýðý bulgularý veren Lesch Nyhan sendromu denilen bir durumda bir enzim anormalliði nedeniyle kanda ürik asit yüksektir ve dokularda birikir. Bu birikim böbreklerde de olur ve böbrek yetersizliði olabilir. Bunun dýþýnda bazý kan hastalýklarý (örneðin lösemiler) ve diðer bazý kanser vakalarýnda da ayrýca tedavi ile de oluþan protein yýkýmlarý olabilir. Bu durumlarda kanda protein yýkým ürünlerinden olan ürik asit artar. Bir de ürik asitin ana maddesi olan pürin, proteinle zengin gýdalardan beslenme ile kanda ürik asit artabilir. Bu gýdalarýn baþýnda hayvansal proteinler, yani etler gelir ki, bu hastalýða bu yüzden tarihsel olarak zenginlerin hastalýðý da denilmektedir.

Ürik asitin kanda yükselmesi ve dokulara bu nedenle birikebilmesine yol açan önemli nedenlerden biri de vücuttan atýlýmýnýn azalmasýdýr. Atýlýmýn en önemli organý böbreklerdir. Dolayýsýyla bazý böbrek problemleri ürik asitin kanda artmasýna neden olabilir. Ayrýca kanda asit ortam yaratan bazý ilaçlarda (örneðin aspirin) ürik asitin böbrekten atýlýmýný azaltabilir. 

Hastalýðýn oluþmasýndaki temel olay monosodyum ürat kristallerinin ekleme çökmesidir. Yani kanda tek baþýnda kanda ürik asitin yükselmesi tablonun oluþmasý için yeterli deðildir. Muhakkak bu asin kristalleþerek ekleme çökmesi gerekir. Dolayýsýyla herhangi bir hastanýn kan tahlilinde ürik asit yüksek saptanýnca “bu hasta gut hastalýðýdýr demek” son derece yanlýþtýr. 

1- Herhangi bir bulgu olmaksýzýn sadece kanda ürik asitin yüksek saptandýðý dönem. Bu dönem hayat boyu sürebilir ve hasta hiçbir zaman Gut hastalýðý bulgularý göstermeyebilir. Yahut, hastalarda yüksek ürik asit böbreklerden atýlýrken böbrek taþlarýna neden olabilir. Ya da bu durum “akut Gut artriti” dediðimiz eklem tutuluþu tablosu ile sonlanabilir. 

2- Akut Gut artriti dönemi: Orta yaþ veya üzeri genellikle de erkelerde görülen bir artritte (eklemde aðrýlý þiþlik, hareket kýsýtlýlýðý ve kýzarýklýk ile giden durum) akla gelmelidir. Çoðu olguda tek bir eklem tutuluþu görülür. Genellikle de ayak baþparmaðýnda ortaya çýkar. Eklemdeki aðrý genellikle gece veya sabaha karþý baþlar. Çok fazla aðrý vardýr. Eklemin üzerindeki deri kýrmýzý hatta bazen morumsu bile olabilir. Hasta ekleminin hareket ettirmez, aðrýdan dolayý çok ýzdýrap çeker.

3- Ara dönemler: Bu dönem akut Gut artriti aralarýnda görülen dönemdir. Hasta daha önceden Gut hastalýðý tanýsý almýþtýr ve þu anda herhangi bir bulgu göstermiyordur. Bu dönemde kanda ürik asit yüksek saptanabilir. Olgularýn yaklaþýk yarýsý ilk bir yýl içinde ikinci bir eklem tutuluþu ataðý geçirebilir. 

4- Tofüs denilen deri altýnda nodüllerin oluþtuðu dönem. Aþaðý yukarý Gut hastalýðý tanýsý aldýktan yaklaþýk 10 yýl sonra geliþir. On yýllýk olgularýn neredeyse yarýsýnda tofüs saptanýr. Kanda ürik asitin devamlý yüksek olduðu Gut hastalarýnda daha sýklýkla tofüs geliþtiði görülmüþtür. Tofüsler ençok yine ayak baþparmaðý, dirsek ve kulak sayvanýnda görülür. 

Gutlu hastalarda tüm bunlar dýþýnda böbrek taþlarýndan böbrek yetersizliðine kadar giden bir yelpazede böbrek hastalýklarý geliþebilir. 

Gut hastalýðýna özgül aman aman bir laboratuar testi yoktur. Akut eklem tutuþu esnasýnda kanda sedimentasyon ve lökosit yüksekliði olabilir. Ürik asit tabii ki yüksek olabilir. Ancak daha önce de belirtildiði gibi sadece ürik asitin yüksek olmasý Gut hastalýðý tanýsý koydurmaz (!!!). Yani akut Gut artriti hastalarýnda kanda ürik asit düzeyi normal olabilir. 

Gut hastalýðý tanýsýný kesinleþtiren araþtýrma; eklem sývýsýndan alýnan örneklerde monosodyum ürat kristallerinin görülmesidir. 

Çekilen filmlerde de Gut hastalýðýna çok özgül olan bir bulgu yoktur. En iyi olarak artýk tofüs geliþmi Gut’ lu hastalarda tofüse ait film bulgularý yansýr. 

Hastalýðýn evrelerine göre tedavi yapýlmasý gerekmektedir. En önemli þeylerden biri hastanýn hayvansal proteinden kýsýtlý bir diyet yapmasýdýr. Bunun dýþýnda akut Gut artriti dönemlerinde anti romatizmal (özellikle endometazin) çok yararlý olur. Ayrýca kolþisin de bu dönemde çok yararlý olur. Pratikte kortizon kullanýlmasýna pek gerek kalmaz. Ara dönemlerde hasta mutlaka diyetine dikkat etmeli ve uzun süreli kolþisin kullanmalýdýr. Yaðlý yemeklerden ve alkolden de uzak durmalýdýr. Çünkü, bunlarýn ürik asitin vücuttan atýlýmýný bozduðunu biliyoruz. Ayrýca ataksýz dönemlerde “allopürinol” denilen bir ilaç kullanýlýr. Bu da ürik asit yapýmýn azaltýr. Tüm bunlara ek olarak hastalarýn bol su içmeleri ve dolayýsýyla fazlaca idrar çýkarmalarý istenir ki, bu da ürik asitin böbrek taþý oluþturmasýna engel olabilir. 

Unutulmamalýdýr ki, hastalar hastalýðýn tedavisi üstlenen hekimin kontrolünden hiç çýkmamalý, onun belirttiði tedavi ve takip rejimlerini çok sýký bir þekilde uygulamalý, herhangi bir beklenmeyen durum görüldüðünde hýzla hekimine baþvurmalýdýrlar. 

Vücutta özellikle proteinlerin yýkým (metabolizma) ürünleri “ürik asit” denilen bir maddeye dönüþerek atýlýr. Bu maddenin atýlma kusuru veya çok fazla üretilmesi nedeniyle vücudun deðiþik yerlerinde özellikle de bazý eklemlerde birikmesi sonucu ortaya çýkan hastalýða Gut delinir. Hastalýk, Hipokrat zamanýndan beri bilinmektedir. Bununla birlikte ilk defa Sydenham denilen hekim tarafýndan 17. yüz yýlda tanýmlanmýþtýr. 19. yüzyýlda ise hastalýðýn ürik asit ile olan iliþkisi ortaya konulmuþtur. Hastalýk erkeklerde çok daha fazla görülür ve 40-65 yaþýndaki kiþilerde ortaya çýkar. Ürik asit az önce de belirtildiði gibi proteinlerin metabolizmasýna katýlan pürin denilen maddenin yýkým ürünüdür. Bazý sebeplerden dolayý ürik asitin kanda seviyesinin yükselmesi ve bu maddenin dokularda birikmesi ile ortaya çýkan baðýþýklýk sistemi yanýtý sonucu özellikle de eklemde iltihaplanmalar olabilir. 

Üretiminde artma önemli bir sebeptir. Örneðin; çocukluk çaðýnda Gut hastalýðý bulgularý veren Lesch Nyhan sendromu denilen bir durumda bir enzim anormalliði nedeniyle kanda ürik asit yüksektir ve dokularda birikir. Bu birikim böbreklerde de olur ve böbrek yetersizliði olabilir. Bunun dýþýnda bazý kan hastalýklarý (örneðin lösemiler) ve diðer bazý kanser vakalarýnda da ayrýca tedavi ile de oluþan protein yýkýmlarý olabilir. Bu durumlarda kanda protein yýkým ürünlerinden olan ürik asit artar. Bir de ürik asitin ana maddesi olan pürin, proteinle zengin gýdalardan beslenme ile kanda ürik asit artabilir. Bu gýdalarýn baþýnda hayvansal proteinler, yani etler gelir ki, bu hastalýða bu yüzden tarihsel olarak zenginlerin hastalýðý da denilmektedir.

Ürik asitin kanda yükselmesi ve dokulara bu nedenle birikebilmesine yol açan önemli nedenlerden biri de vücuttan atýlýmýnýn azalmasýdýr. Atýlýmýn en önemli organý böbreklerdir. Dolayýsýyla bazý böbrek problemleri ürik asitin kanda artmasýna neden olabilir. Ayrýca kanda asit ortam yaratan bazý ilaçlarda (örneðin aspirin) ürik asitin böbrekten atýlýmýný azaltabilir. 

Hastalýðýn oluþmasýndaki temel olay monosodyum ürat kristallerinin ekleme çökmesidir. Yani kanda tek baþýnda kanda ürik asitin yükselmesi tablonun oluþmasý için yeterli deðildir. Muhakkak bu asin kristalleþerek ekleme çökmesi gerekir. Dolayýsýyla herhangi bir hastanýn kan tahlilinde ürik asit yüksek saptanýnca “bu hasta gut hastalýðýdýr demek” son derece yanlýþtýr. 

1- Herhangi bir bulgu olmaksýzýn sadece kanda ürik asitin yüksek saptandýðý dönem. Bu dönem hayat boyu sürebilir ve hasta hiçbir zaman Gut hastalýðý bulgularý göstermeyebilir. Yahut, hastalarda yüksek ürik asit böbreklerden atýlýrken böbrek taþlarýna neden olabilir. Ya da bu durum “akut Gut artriti” dediðimiz eklem tutuluþu tablosu ile sonlanabilir. 

2- Akut Gut artriti dönemi: Orta yaþ veya üzeri genellikle de erkelerde görülen bir artritte (eklemde aðrýlý þiþlik, hareket kýsýtlýlýðý ve kýzarýklýk ile giden durum) akla gelmelidir. Çoðu olguda tek bir eklem tutuluþu görülür. Genellikle de ayak baþparmaðýnda ortaya çýkar. Eklemdeki aðrý genellikle gece veya sabaha karþý baþlar. Çok fazla aðrý vardýr. Eklemin üzerindeki deri kýrmýzý hatta bazen morumsu bile olabilir. Hasta ekleminin hareket ettirmez, aðrýdan dolayý çok ýzdýrap çeker.

3- Ara dönemler: Bu dönem akut Gut artriti aralarýnda görülen dönemdir. Hasta daha önceden Gut hastalýðý tanýsý almýþtýr ve þu anda herhangi bir bulgu göstermiyordur. Bu dönemde kanda ürik asit yüksek saptanabilir. Olgularýn yaklaþýk yarýsý ilk bir yýl içinde ikinci bir eklem tutuluþu ataðý geçirebilir. 

4- Tofüs denilen deri altýnda nodüllerin oluþtuðu dönem. Aþaðý yukarý Gut hastalýðý tanýsý aldýktan yaklaþýk 10 yýl sonra geliþir. On yýllýk olgularýn neredeyse yarýsýnda tofüs saptanýr. Kanda ürik asitin devamlý yüksek olduðu Gut hastalarýnda daha sýklýkla tofüs geliþtiði görülmüþtür. Tofüsler ençok yine ayak baþparmaðý, dirsek ve kulak sayvanýnda görülür. 

Gutlu hastalarda tüm bunlar dýþýnda böbrek taþlarýndan böbrek yetersizliðine kadar giden bir yelpazede böbrek hastalýklarý geliþebilir. 

Gut hastalýðýna özgül aman aman bir laboratuar testi yoktur. Akut eklem tutuþu esnasýnda kanda sedimentasyon ve lökosit yüksekliði olabilir. Ürik asit tabii ki yüksek olabilir. Ancak daha önce de belirtildiði gibi sadece ürik asitin yüksek olmasý Gut hastalýðý tanýsý koydurmaz (!!!). Yani akut Gut artriti hastalarýnda kanda ürik asit düzeyi normal olabilir. 

Gut hastalýðý tanýsýný kesinleþtiren araþtýrma; eklem sývýsýndan alýnan örneklerde monosodyum ürat kristallerinin görülmesidir. 

Çekilen filmlerde de Gut hastalýðýna çok özgül olan bir bulgu yoktur. En iyi olarak artýk tofüs geliþmi Gut’ lu hastalarda tofüse ait film bulgularý yansýr. 

Hastalýðýn evrelerine göre tedavi yapýlmasý gerekmektedir. En önemli þeylerden biri hastanýn hayvansal proteinden kýsýtlý bir diyet yapmasýdýr. Bunun dýþýnda akut Gut artriti dönemlerinde anti romatizmal (özellikle endometazin) çok yararlý olur. Ayrýca kolþisin de bu dönemde çok yararlý olur. Pratikte kortizon kullanýlmasýna pek gerek kalmaz. Ara dönemlerde hasta mutlaka diyetine dikkat etmeli ve uzun süreli kolþisin kullanmalýdýr. Yaðlý yemeklerden ve alkolden de uzak durmalýdýr. Çünkü, bunlarýn ürik asitin vücuttan atýlýmýný bozduðunu biliyoruz. Ayrýca ataksýz dönemlerde “allopürinol” denilen bir ilaç kullanýlýr. Bu da ürik asit yapýmýn azaltýr. Tüm bunlara ek olarak hastalarýn bol su içmeleri ve dolayýsýyla fazlaca idrar çýkarmalarý istenir ki, bu da ürik asitin böbrek taþý oluþturmasýna engel olabilir. 

Unutulmamalýdýr ki, hastalar hastalýðýn tedavisi üstlenen hekimin kontrolünden hiç çýkmamalý, onun belirttiði tedavi ve takip rejimlerini çok sýký bir þekilde uygulamalý, herhangi bir beklenmeyen durum görüldüðünde hýzla hekimine baþvurmalýdýrlar.