Bu süre deðiþkendir. Ancak genellikle doðumdan sonra plasentanýn ya da halk deyiþiyle bebeðin sonu veya eþinin çýkýþýndan (yani doðumun 3. evresinin bitiþi) sonraki 6-8 haftayý kapsar. Lohusalýk döneminin bitiþi halk deyiþiyle 40’ý çýkmak diye tabir edilir. Bu zamanda oluþan deðiþiklikler ile rahim ve diðer pelvik organlar doðumdan önceki durumlarýna gelirler. 

Miad gebelikten sonra kanda gebelik testi (beta HCG) ne zaman negatifleþir? 

Miad gebeliði takiben ortalama 2 hafta sonra kanda gebelik testi negatifleþir. Halbuki ilk trimester (ilk 3 ay) düþüðünden sonra testin negatifleþmesi 40 günü bulabilir. 

Doðumdan sonra 1. haftada rahim ortalama % 50 küçülür. 2. haftada ise karýn boþluðundan aþaðý inip, gerçek pelvis denen leðen kemiði içindeki yerine döner. Düz kas hücresinin sývý kýsmýnýn yani sitoplazmasýnýn küçülmesiyle rahim küçülür. Bu küçülmeye involusyon denir, bu hafif rahim kasýlmalarýyla oluþur. Bu sýrada kasýklarda hissedilen aðrýya, son aðrý denir. 

Küçük plasenta (eþ) parçalarý rahim içinde kalýrsa, hafif enfeksiyondan ötürü rahmin küçülmesi yavaþlayabilir. Buna subinvolusyon denir. Uzun süren loþi yani doðum sonrasý kanlý akýntý veya açýk renkli kanama olabilir. Eðer kanama fazla deðilse, subinvolusyon; metilergonovin ve antibiotik türü ilaçlarla tedavi edilir. 

Doðumdan sonra nasýl bir kilo farklýlýðý beklenir? 

Hamilelik sýrasýnda alýnan ortalama 12 kilonun yarýsý bebek, amnion sývýsý ve plasenta ile gider. Doðumdan sonra ilk haftada 3 kilo daha kaybedilir. Bu kayýp idrarla vücutta fazla olan suyun atýlýmýna baðlýdýr. Hamilelik öncesi kiloya 2-3 ayda ulaþýlýr. Tabii ki, bu rakamlar ideal kilo alýmý olan 12 kilo için geçerlidir. Çok daha fazla kilo alan bayanlarda bunlar geçerli deðildir. 

Neden bazý kadýnlarda doðum sonrasýnda titreme nöbeti olur? 

Oda ýsýsý, damardan sývý verilmesi, kas yorgunluðu; ayrýca bebek, plasenta ve amniotik sývý kaybýyla oluþan vücut ýsýsý kaybýnýn getirdiði yeni duruma uyum nedeniyle titreme nöbeti oluþur. Tehlikeli bir durum deðildir. 

Hamilelikte artan progesteron, estrojen, HPL (human plasental laktojen) memelerin büyümesini hýzlandýrýr. Doðum sonrasý dönemde bu hormonlarýn azalmasýyla birlikte, yüksek seviyede olan prolaktin süt oluþumunun baþlamasýný saðlar. Bebeðin emmesi, beyinde hipofiz bezinden oksitosin hormonu salýnýmý ve meme dokusundaki düz kas hücrelerinin kasýlmasý süt oluþumunun devamý için önemlidir. Ýlerleyen haftalarda prolaktin seviyesi düþer ve doðum sonrasý 3-4. ayda normal gebelik dýþý seviyelere iner. 4. aydan sonra süt oluþumu tam olarak açýklanamayan beyin ve meme dokusu arasýndaki dokunma duyusu sayesinde devam eder. 

Emzirmenin durmasý ile oksitosin salýnýmý ve yukarýda anlatýlan süt oluþma mekanizmasý azalýr. Kanallarda boþalmayan süt birikimi yeni süt olþumunu engeller. Hemen doðum sonrasý dönemde, süt verilmemesi gereken durumlarda; göðüs bandajý, buz paketleri ve hafif aðrý kesici ilaçlarýn uygulanmasý laktasyon yani süt oluþumunu engelleyebilir. 

Laktasyon yani süt oluþumunu engelleyen ilaçlar nelerdir? 

Bromokriptin ve Kabergolin 

Anne sütünün avantajlarý nelerdir? 

Anne sütünün baðýþýklýk sistemi ile ilgili avntajlarý vardýr. Ayrýca besinsel olarak, anne sütü yenidoðan bebek tarafýndan kolay sindirilebilen proteinler içerir ve yüksek oranda demir emilimi saðlar. Hijyenik ve ekonomik oluþu da önemli rol oynar. 

Enfeksiyon en sýk olarak rahimi ve özellikle rahim zarýný (endometrit) tutar. Bu enfeksiyon rahmin dýþýna, hatta rahmin toplar damarlarýna (pelvik tromboflebit) kadar geçebilir. Tüplere, yumurtalýklara ve peritona yani karýn zarýna kadar enfeksiyon ilerleyip, apse geliþimi olabilir. Enfeksiyon varlýðýnda nadiren de olsa, rahim içinde plasenta (eþ) parçalarý kalmýþ olabilir. Eðer kanamayla birlikte böyle bir þüphe varsa, antibiotik baþlandýktan 2-4 saat sonra nazik bir þekilde rahim duvarý kürete edilir. 

Epizyotomi (Dikiþli doðum) yapýldýðýnda, vajina ile anüs arasýndaki perine bölgesinin enfeksiyonu da deðerlendirilmelidir. Epizyotomi yapýlmasa bile, perineal bölge tamir edilmemiþ yýrtýklara baðlý enfeksiyon yönünden dikkatle incelenmelidir. Perine bölgesindeki enfeksiyonlar, apse oluþturduklarýna boþaltýlmalarý gerekir. 

Meme enfeksiyonu veya mastit, emzirme döneminde meme baþýnda oluþan çatlaklardan meme dokusunun mikrop kapmasý sonucu oluþur. Mikrop çoðu zaman normal ciltte bulunan Staph Aureus’tur. Doðum sonrasý emziren annelerin yaklaþýk % 1’inde 3-4 hafta içinde mastit geliþebilir. Bu dönemde, meme enfeksiyonu geliþen memeden de emzirmeye devam edilmelidir. Emzirme mümkün olmasa bile, memeden süt saðýlarak devamlý süt oluþumunun ve akýþýnýn saðlanmasý gerekir. 

Süt ateþi ya da angorjman nedir? 

Memenin lenf damarlarýndaki akýmýn kesilmesine baðlý meme angorjmaný yani sütün birikmesi ve atýlamamasý nedeniyle 24 saatten az süren 38.5 derecenin altýnda hafif bir ýsý yükselmesi olabilir. Genellikle doðum sonrasý ilk 1-2 günde olur. Muayenede memeler hassas ve þiþtir, ancak mastitte olduðu gbi meme cildinde renk deðiþikliði ve bölgesl hassasiyet olmaz. 

Baþka organ enfeksiyonlarý da ateþe neden olur mu? 

Sezaryenle doðum yapan hastalarda; ameliyat yarasýnýn enfeksiyonu, böbrek enfeksiyonu veya solunum yollarý enfeksiyonu geliþebilir. Doðum sonrasý hastalarýn yaklaþýk % 1’inde tehlikeli bir durum olan tromboemboli (toplardamardan pýhtý atýlmasý) olabilir. Bu da ateþle seyreder. Hemen kan sulandýrýcý tedaviye ve antibiotiðe baþlamak gerekir. 

Doðum sonrasý dönemde ayak düþmesi neden olur? 

Doðum sýrasýnda popliteal bölge denen dizin arkasýndaki bölgenin yanlýþ pozisyonda ve uzun süreli olarak doðum masasý ayaklýðýnda tutulduðu durumlarda sinir zedelenmesine baðlý ayak düþmesi olabilir. Bu durum zaman içinde kendiliðinden düzelir. 

Postpartum Blues (Doðum sonrasý depresyon) ne sýklýkta görülür? 

Doðum sonrasý ilk 3-4 günlük dönemde lohusalarýn %70-80’inde geçici, sýnýrlý bir depresyon olabilir. 48 saatten fazla süren durumlarda ileri araþtýrma ve psikiyatri konsültasyonu gerekebilir. 

Doðum sonrasý çok ciddi kanamalarda, tansiyon düþüklüðüyle birlikte hipofiz bezinin iflas etmesi nedeniyle olur. Panhipopituterizm denen hipofizden salgýlanan hormonlarýn salgýlamamasý neticesinde; tiroid, böbreküstü bezi ve üreme organlarýnýn fonksiyonlarýnda bozulmalar olur. Ýlk belirti; hipofizden salgýlanmasý gereken prolaktin yani süt hormonu salgýsý olmadýðýndan laktasyonun yani süt üretiminin olmamasýdýr. Ancak günümüzde bu sendroma çok nadir rastlanmaktadýr. 

Adetler (Regl) ne zaman geri döner? 

Burada asýl faktör annenin emzirip emzirmediðidir. Emzirmeyen annelerde ilk adet %40 vakada 6 hafta içinde, %90 vakada 24 hafta yani 6 ay içinde olur. Eðer emzirme varsa, %15’i 6 hafta içinde olur. Geri kalan %85’lik grupta adetlerin dönmesi 1 yýla kadar uzayabilir.

Bu süre deðiþkendir. Ancak genellikle doðumdan sonra plasentanýn ya da halk deyiþiyle bebeðin sonu veya eþinin çýkýþýndan (yani doðumun 3. evresinin bitiþi) sonraki 6-8 haftayý kapsar. Lohusalýk döneminin bitiþi halk deyiþiyle 40’ý çýkmak diye tabir edilir. Bu zamanda oluþan deðiþiklikler ile rahim ve diðer pelvik organlar doðumdan önceki durumlarýna gelirler. 

Miad gebelikten sonra kanda gebelik testi (beta HCG) ne zaman negatifleþir? 

Miad gebeliði takiben ortalama 2 hafta sonra kanda gebelik testi negatifleþir. Halbuki ilk trimester (ilk 3 ay) düþüðünden sonra testin negatifleþmesi 40 günü bulabilir. 

Doðumdan sonra 1. haftada rahim ortalama % 50 küçülür. 2. haftada ise karýn boþluðundan aþaðý inip, gerçek pelvis denen leðen kemiði içindeki yerine döner. Düz kas hücresinin sývý kýsmýnýn yani sitoplazmasýnýn küçülmesiyle rahim küçülür. Bu küçülmeye involusyon denir, bu hafif rahim kasýlmalarýyla oluþur. Bu sýrada kasýklarda hissedilen aðrýya, son aðrý denir. 

Küçük plasenta (eþ) parçalarý rahim içinde kalýrsa, hafif enfeksiyondan ötürü rahmin küçülmesi yavaþlayabilir. Buna subinvolusyon denir. Uzun süren loþi yani doðum sonrasý kanlý akýntý veya açýk renkli kanama olabilir. Eðer kanama fazla deðilse, subinvolusyon; metilergonovin ve antibiotik türü ilaçlarla tedavi edilir. 

Doðumdan sonra nasýl bir kilo farklýlýðý beklenir? 

Hamilelik sýrasýnda alýnan ortalama 12 kilonun yarýsý bebek, amnion sývýsý ve plasenta ile gider. Doðumdan sonra ilk haftada 3 kilo daha kaybedilir. Bu kayýp idrarla vücutta fazla olan suyun atýlýmýna baðlýdýr. Hamilelik öncesi kiloya 2-3 ayda ulaþýlýr. Tabii ki, bu rakamlar ideal kilo alýmý olan 12 kilo için geçerlidir. Çok daha fazla kilo alan bayanlarda bunlar geçerli deðildir. 

Neden bazý kadýnlarda doðum sonrasýnda titreme nöbeti olur? 

Oda ýsýsý, damardan sývý verilmesi, kas yorgunluðu; ayrýca bebek, plasenta ve amniotik sývý kaybýyla oluþan vücut ýsýsý kaybýnýn getirdiði yeni duruma uyum nedeniyle titreme nöbeti oluþur. Tehlikeli bir durum deðildir. 

Hamilelikte artan progesteron, estrojen, HPL (human plasental laktojen) memelerin büyümesini hýzlandýrýr. Doðum sonrasý dönemde bu hormonlarýn azalmasýyla birlikte, yüksek seviyede olan prolaktin süt oluþumunun baþlamasýný saðlar. Bebeðin emmesi, beyinde hipofiz bezinden oksitosin hormonu salýnýmý ve meme dokusundaki düz kas hücrelerinin kasýlmasý süt oluþumunun devamý için önemlidir. Ýlerleyen haftalarda prolaktin seviyesi düþer ve doðum sonrasý 3-4. ayda normal gebelik dýþý seviyelere iner. 4. aydan sonra süt oluþumu tam olarak açýklanamayan beyin ve meme dokusu arasýndaki dokunma duyusu sayesinde devam eder. 

Emzirmenin durmasý ile oksitosin salýnýmý ve yukarýda anlatýlan süt oluþma mekanizmasý azalýr. Kanallarda boþalmayan süt birikimi yeni süt olþumunu engeller. Hemen doðum sonrasý dönemde, süt verilmemesi gereken durumlarda; göðüs bandajý, buz paketleri ve hafif aðrý kesici ilaçlarýn uygulanmasý laktasyon yani süt oluþumunu engelleyebilir. 

Laktasyon yani süt oluþumunu engelleyen ilaçlar nelerdir? 

Bromokriptin ve Kabergolin 

Anne sütünün avantajlarý nelerdir? 

Anne sütünün baðýþýklýk sistemi ile ilgili avntajlarý vardýr. Ayrýca besinsel olarak, anne sütü yenidoðan bebek tarafýndan kolay sindirilebilen proteinler içerir ve yüksek oranda demir emilimi saðlar. Hijyenik ve ekonomik oluþu da önemli rol oynar. 

Enfeksiyon en sýk olarak rahimi ve özellikle rahim zarýný (endometrit) tutar. Bu enfeksiyon rahmin dýþýna, hatta rahmin toplar damarlarýna (pelvik tromboflebit) kadar geçebilir. Tüplere, yumurtalýklara ve peritona yani karýn zarýna kadar enfeksiyon ilerleyip, apse geliþimi olabilir. Enfeksiyon varlýðýnda nadiren de olsa, rahim içinde plasenta (eþ) parçalarý kalmýþ olabilir. Eðer kanamayla birlikte böyle bir þüphe varsa, antibiotik baþlandýktan 2-4 saat sonra nazik bir þekilde rahim duvarý kürete edilir. 

Epizyotomi (Dikiþli doðum) yapýldýðýnda, vajina ile anüs arasýndaki perine bölgesinin enfeksiyonu da deðerlendirilmelidir. Epizyotomi yapýlmasa bile, perineal bölge tamir edilmemiþ yýrtýklara baðlý enfeksiyon yönünden dikkatle incelenmelidir. Perine bölgesindeki enfeksiyonlar, apse oluþturduklarýna boþaltýlmalarý gerekir. 

Meme enfeksiyonu veya mastit, emzirme döneminde meme baþýnda oluþan çatlaklardan meme dokusunun mikrop kapmasý sonucu oluþur. Mikrop çoðu zaman normal ciltte bulunan Staph Aureus’tur. Doðum sonrasý emziren annelerin yaklaþýk % 1’inde 3-4 hafta içinde mastit geliþebilir. Bu dönemde, meme enfeksiyonu geliþen memeden de emzirmeye devam edilmelidir. Emzirme mümkün olmasa bile, memeden süt saðýlarak devamlý süt oluþumunun ve akýþýnýn saðlanmasý gerekir. 

Süt ateþi ya da angorjman nedir? 

Memenin lenf damarlarýndaki akýmýn kesilmesine baðlý meme angorjmaný yani sütün birikmesi ve atýlamamasý nedeniyle 24 saatten az süren 38.5 derecenin altýnda hafif bir ýsý yükselmesi olabilir. Genellikle doðum sonrasý ilk 1-2 günde olur. Muayenede memeler hassas ve þiþtir, ancak mastitte olduðu gbi meme cildinde renk deðiþikliði ve bölgesl hassasiyet olmaz. 

Baþka organ enfeksiyonlarý da ateþe neden olur mu? 

Sezaryenle doðum yapan hastalarda; ameliyat yarasýnýn enfeksiyonu, böbrek enfeksiyonu veya solunum yollarý enfeksiyonu geliþebilir. Doðum sonrasý hastalarýn yaklaþýk % 1’inde tehlikeli bir durum olan tromboemboli (toplardamardan pýhtý atýlmasý) olabilir. Bu da ateþle seyreder. Hemen kan sulandýrýcý tedaviye ve antibiotiðe baþlamak gerekir. 

Doðum sonrasý dönemde ayak düþmesi neden olur? 

Doðum sýrasýnda popliteal bölge denen dizin arkasýndaki bölgenin yanlýþ pozisyonda ve uzun süreli olarak doðum masasý ayaklýðýnda tutulduðu durumlarda sinir zedelenmesine baðlý ayak düþmesi olabilir. Bu durum zaman içinde kendiliðinden düzelir. 

Postpartum Blues (Doðum sonrasý depresyon) ne sýklýkta görülür? 

Doðum sonrasý ilk 3-4 günlük dönemde lohusalarýn %70-80’inde geçici, sýnýrlý bir depresyon olabilir. 48 saatten fazla süren durumlarda ileri araþtýrma ve psikiyatri konsültasyonu gerekebilir. 

Doðum sonrasý çok ciddi kanamalarda, tansiyon düþüklüðüyle birlikte hipofiz bezinin iflas etmesi nedeniyle olur. Panhipopituterizm denen hipofizden salgýlanan hormonlarýn salgýlamamasý neticesinde; tiroid, böbreküstü bezi ve üreme organlarýnýn fonksiyonlarýnda bozulmalar olur. Ýlk belirti; hipofizden salgýlanmasý gereken prolaktin yani süt hormonu salgýsý olmadýðýndan laktasyonun yani süt üretiminin olmamasýdýr. Ancak günümüzde bu sendroma çok nadir rastlanmaktadýr. 

Adetler (Regl) ne zaman geri döner? 

Burada asýl faktör annenin emzirip emzirmediðidir. Emzirmeyen annelerde ilk adet %40 vakada 6 hafta içinde, %90 vakada 24 hafta yani 6 ay içinde olur. Eðer emzirme varsa, %15’i 6 hafta içinde olur. Geri kalan %85’lik grupta adetlerin dönmesi 1 yýla kadar uzayabilir.