Genel Bilgiler

Romatoid artrit, küçük ve büyük eklemleri tutabilen, ilerleyici, kronik, iltihaplý bir eklem romatizmasýdýr. Hastalýðýn meydana geliþ sebebi henüz tam olarak bilinmemektedir. Eklemler dýþýnda, hastalarda derialtý nodülleri, vaskülit denen damar problemleri, dalakta büyüme, akciðer ve diðer organ ve sistemlerde de patolojilere sebep olabilmektedir. Klinik olarak, tutulan eklemlerin büyük eklem olup olmamasý, eklem sayýsý, hastalýðýn baþlangýç yaþý ve þiddeti açýsýndan, deðiþik kategorilerde deðerlendirilebilmektedir. Eklem tutulumu kural olarak simetriktir (iki taraflý), ancak tek taraflý tutulum dönemleri de olabilir.

Hastalýðýn baþlangýç döneminde, tipik olarak el ve ayak eklemleri simetrik olarak etkilenir; önceleri hafif bir baþlangýç vardýr. Bu dönemde eklemlerdeki iltihabi durum muayene ile de farkedilebilir. Eklemlerde þiþlik, hassasiyet, aðrý ve hafif ýsý artýþý olur. El ve ayaklardaki küçük eklemler genellikle simetrik tutulum gösterir.  Hastalýðýn bu tipik baþlangýcý, haftalar ve aylar içerisinde yavaþ seyreden sinsi bir baþlangýçtýr. Hastalarýn yarýdan çoðunda bu þekilde baþlar. Daha az kýsmýnda, ya ani ve þiddetli bir baþlangýç olur, ya sadece tek eklemde ani tutulum olup kýsa zamanda tamamen düzelmiþ görünümü olur, ya birtakým nörolojik hastalýklardan sonra tek taraflý veya asimetrik bir görünüm arzeder.

Romatoid artritin gidiþatý da tekdüze olmayýp, hastadan hastaya deðiþiklik gösterir. Hastalýk bazen baþladýktan aylar sonra uyku dönemine geçer, yýllarca (10 yýl – 20 yýl) kendini unutturur. Çoðunlukta ise, hastalýðýn uyuma ve uyanma dönemleri birbirini takip ederek hafif formda seyreder; burada da uyku dönemleri, hastalýðýn aktif dönemlerinden daha uzundur. Bir kýsmýnda ise, ilerleyici ve tahribat yapýcý hastalýk sözkonusudur.

Hastalýðýn aktif döneminde eklemlerde þiþlik, aðrý, hassasiyet, bazen ýsý artýþý ve tutulan eklemlerde hareket güçlüðü vardýr. Hastalarda sabah sertliði önemli bir bulgudur ve süresi hastalýk tanýsý açýsýndan belirleyici, izleme açýsýndan da yol göstericidir.

Romatoid artritte hastanýn muayenesi, þikayetlerin ayrýntýlý olarak dinlenmesi, genel sistemik muayene, detaylý eklem muayenesi, radyolojik tetkiklerin ve laboratuar sonuçlarýnýn bir bütün halinde deðerlendirilmesi ve taný konmasý þeklinde planlanýr. Hastalýða ait taný kriterleri gözönünde bulundurularak, hastalýðýn hem tanýsý, hem tiplemesi, hem de hangi aþamada olduðu ortaya konur. Bu ilk muayene ve laboratuar bulgularý, hastalýk gidiþatýnýn izlenmesi açýsýndan da önemlidir.

Hastaya taný konduktan sonra, uygulanacak tedavi seçilerek baþlanýr. Romatoid artritte pek çok ilaç seçeneði vardýr. Hekim, hastanýn durumuna ve ihtiyacýna uygun olarak bir ilaç kombinasyonu planlar. Gerekli bazý koruyucu önlemleri hasta ile paylaþýr, yan etkiler konusunda bilgilendirir. Ýlaçlarýn bazýsý aðrýlarý azaltýcýdýr, bazýsý hastalýðýn ilerleyiþini yavaþlatýr ve hastanýn genel durumunu düzeltir, hastalýðý uyku dönemine çevirir. Bunlarýn yeterli olmadýðý durumlarda, daha ciddi ilaçlar olan biyolojik ajanlara baþvurulur. Bu ilaçlar, dikkatli kullanýlmasý gereken, hastalýðý durdurucu etkileri olabilen ve yan etkiler açýsýndan sýký takibi gerektiren ilaçlardýr.

Ýlaç tedavilerinin dýþýnda, belli dönemlerde fizik tedavi ve kaplýca tedavileri de önerilebilir. Eklem problemleri bazen ortez kullanýmýný gerektirebilir. Ortezler, eklemleri belli pozisyonda tutarak rahatlatmak üzere dizayn edilmiþ yardýmcý cihazlardýr. Genellikle hafif materyallerden üretilir. Ortez kullanýmýný hekim ihtiyaca göre reçete eder.