Osteoporoz kemik mikromimarisinde bozulma ve kemik mineral yoðunluðunda azalma ile giden sistemik bir iskelet hastalýðýdýr. Bu hastalýk seyri sýrasýnda kemik kýrýlganlýðýnda belirgin artýþ olmaktadýr. Bunun baþlýca nedeni omurga dansitesindeki %25’lik azalmanýn, omurga direncinde yaklaþýk %50’lik azalmaya neden olmasýdýr. 

Saðlýk konusunda en geniþ istatistiksel bilgiye sahip olan ABD’de yýlda 750.000 yeni omurga kýrýðý olmaktadýr. Yine Dünya için bu rakam yýlda yaklaþýk 4.700.000 yeni olgu anlamýna gelmektedir. Bu kýrýklarýn baþlýca nedenleri

Metastatik Ttümörler

Osteoporoz

Primer osteoporoz

Sekonder osteoporoz (Kortikosteroide baðlý, Cushing hastalýðý, hipertiroidi, hipogonadizm) olarak gruplandýrýlabilir.

Omurga kýrýklý olgularýn yaklaþýk %20-30’u klinik bulgu verip taný almaktadýr. Bu olgularda klinik bulguya neden olan baþlýca patolojiler:

Yükseklik kaybý

Deformite (skolyoz, kifoz)

Batýn ve göðüs boþluðundaki yapýlarýn kesilmesidir. Bu olgularda izlenen en önemli klinik bulgu aðrý olup; akut ve kronik aðrý þeklinde kendisini gösterebilir. Aðrý bel veya sýrta yayýlan þiddetli aðrýlar þeklinde olabildiði gibi, basý yaptýðý segment boyunca yayýlan tarzda da izlenebilir. Bu olgularda aðrýnýn getireceði en önemli problem mobilite azalmasý veya disabilite ile yataða baðlanma sonucu ortaya çýkan mortalite artýþýdýr. Yine aðrý nedeni ile hareketin azalmasý osteoporozu hýzlandýrýcý bir faktör olarak karþýmýza çýkar.

Klinik vermeyen %70-80’lik kýrýk grubu ise günümüzde radyolojik taný yöntemlerinin yaygýn olarak kullanýlmasý nedeni ile daha çok saptanmakta ve ortaya çýkabilecek riskler açýsýndan tedavi edilip edilmemesi tartýþma yaratmaktadýr. Yine osteoporotik kýrýklý olgularýn büyük bir kýsmýnýn ileri yaþlarda olmasý, yakýn geçmiþe kadar uygulanan tedavi yöntemlerinin zor, pahalý ve yüksek komplikasyon oranlarý içermesi hekimleri yeni arayýþlara itmiþtir. Bu nedenle 1987 yýlýnda Deramond ve arkadaþlarýnýn Fransa’da vertebral hemanjiyom olgusunda uyguladýklarý perkütan akrilik vertebroplasti öncelikle metastatik tümörlere baðlý omurga kýrýklarýnýn tedavisinde uygulanmýþtýr. 1997 yýlýnda Amerika Birleþik Devletlerinde Jensen ve arkadaþlarý bu yöntemi FDA onaylý olarak osteoporotik çökme kýrýklarýnýn tedavisinde kullanmaya baþlamýþ ve yöntem günümüzde tüm dünyada yaygýn olarak kullanýlýr hale gelmiþtir. 

Perkütan vertebroplastinin genel endikasyonlarý:

En az 6 haftalýk medikal tedaviye raðmen dirençli aðrýlý osteoporotik kompresyon kýrýðý

Günlük yaþamsal aktivitede kýsýtlýlýk

Kýrýk seviyesine uyan aðrý, olup baþlýca kontrendikasyonlarý:

Koagülopati

Epidural bölgeye uzanmýþ tümör

Medikal tedavi ile düzelen aðrý

Spinal kanala %20’den fazla basý

Vertebra plana

1 yýlý aþan bel aðrýsý

Pedikül veya pars kýrýðý olmasý’ dýr.

Uygulama mümkünse ameliyathane koþullarýnda, genel veya sýklýkla tercih edilen þekilde lokal anestezi altýnda, skopi veya bilgisayarlý tomografi eþliðinde, tek taraflý veya iki taraflý olarak yapýlmaktadýr. Uygulamada servikal omurlara 2-3 ml, torakal omurlara 3-4 ml, lomber omurlara ise 4-6 ml akrilik uygulanmalýdýr. 

Günümüzde kullanýlan 2 tip materyal olup bunlar: metilmetakrilat esaslý polimerler ve Ca++ fosfat sementleridir. Polimerler daha dayanýklý görünse de uygulama güçlüðü ve pahalý olmasý nedenleri ile pratikte sementler tercih edilmektedir. Þu anda piyasada iki isim altýnda vertebroplasti materyali bulunmaktadýr. Bunlar

Simplex P (Streyker, Howmedica, Osteonics)

Cranioplastic (CMW, Raynham)’ tir.

Bu iki materyalin de içine kullaným sýrasýnda 10 ml kadar kontrast madde konularak verilen materyal miktarý ve yeri gözlenmelidir. Kontrast madde eklenmesi materyalin direncinde %10’luk bir azaltma yapsa da bu kabul edilir bir uygulamadýr. 

Hastalar yapýlan bu iþlemden hemen fayda görmekte, ayný gün ayaða kaldýrýlmakta ve çekilen kontrol filmlerinden sonra ertesi gün taburcu edilmektedir. Genel olarak tartýþma konusu olsa da hastalarýn 1 ay kadar korse kullanýlmasý önerilmektedir. Uygulama yapýlan omurga açýsýndan korse anlamsýz gibi görülse de, korse kullanýmý verilen sement ile direnci artan omurganýn direnci azalmýþ olan komþu omurgalarý kýrma riski azaltýlmýþ olur. 

Sonuç olarak “perkütan akrilik vertebroplasti” özellikle bel ve sýrt aðrýsý belirgin olan osteoporotik kýrýklý hastalarýn tedavisinde uygulanabilir bir tedavi yöntemi olarak yerini almýþtýr.